Volgens Verkracht of niet zijn grenzen niet altijd zo helder, maar het tegenovergestelde is waar: nee is nee, dronken of niet

Tv-recensie Haro Kraak

Een meisje dat 'nee' zegt: duidelijk genoeg, toch? Maar bij 'Verkracht of niet' lijken de grenzen niet zo helder.

Geraldine Kemper en Tim Hofman hadden hun ernstige gezicht opgezet, dus dan weet je dat het menens is. Op een landgoed ontvingen zij veertien jongeren die naar een gedramatiseerde reconstructie keken van 'een veelvoorkomende situatie': een jongen die zijn ex wel of niet dwong tot seks.

Kemper: 'Is het verkrachting?'

Hofman: 'Of niet?'

Dat is dus de vraag voor het panel en ook de in your face-titel van dit nieuwe BNN-Vara-programma op NPO 3: Verkracht of niet. Een uiterst actuele vraag; door de #metoo-beweging, die dinsdag in de vorm van castingdirector en regisseur Job Gosschalk weer een seksueel roofdier opslokte, is de timing voor een programma over grensoverschrijdend gedrag perfect.

Natúúrlijk doen Hofman en Kemper ernstig, want ze willen niet de verdenking op zich laden dat ze gezellig entertainment maken over zwaar leed. Nee, dit soort programma's zijn, zo mogen we best weten, gemaakt vanuit engagement en moeten een debat aanzwengelen.

Toch zal de gemiddelde Nederlander nooit in een tribunaal hoeven plaatsnemen om te oordelen over verkrachting - goddank hebben we geen juryrechtspraak. Dit panel is dan ook een totaal kunstmatige situatie, maar oké, wie weet zet het kijkers aan het denken.

Beeld uit Verkracht of niet

Met dat uitgangspunt in gedachten: wat leren die kijkers? De eerste casus ging over een huisfeestje waar Tessa en haar ex Max aanwezig zijn. Aan het eind van het feest, ze zijn beiden erg dronken, zegt ze tegen haar ex dat ze alleen naar huis wil, maar even later staat hij toch bij haar aan te kloppen: 'Trein gemist.'

Omdat hij natgeregend is en niet lekker op de bank ligt, mag hij bij haar in bed slapen. 'Geen gedoe, gewoon slapen.' Hij gaat tegen haar aan liggen en dringt zich op. Meermaals zegt ze dit niet te willen, maar hij pakt haar bij haar polsen en dwingt haar tot seks. Tessa is zo overdonderd dat ze niet gilt.

Na dit fragment mocht het panel stemmen: wist Max dat hij een grens over ging? Een minderheid was het daarmee eens. De jongeren opperden tal van verzachtende omstandigheden. Max was dronken. Tessa ook. Ze stribbelde niet genoeg tegen. 'Het meisje nodigt hem toch uit in bed, dus ja, dat is een beetje erom vragen.'

Schoolvoorbeelden van blaming the victim, net zo erg als: had ze maar niet zo'n kort rokje moeten dragen. Opmerkelijk, want een expert zei even later dat je nooit moet victim blamen. In de rechtszaak die volgde - eveneens gedramatiseerd - zag je ook de advocaat van Max het meisje de schuld geven.

Uiteindelijk vond iedereen dat Max schuldig was, maar pas nadat een belastend sms'je, gek genoeg voorgelezen door de rechter aan het eind van de zitting, was opgedoken. De boodschap die de kijkers daarvoor meekregen was: het meisje had de verkrachting deels uitgelokt en de rechtszaak was voor haar een regelrechte hel.

Grenzen zijn niet altijd helder, zei het programma telkens, maar het tegenovergestelde is waar: nee is nee, dronken of niet.

Meer over