Volgens verkiezingsprogramma's breken gouden tijden onderwijs aan

Er valt veel te kiezen op 15 maart. Vandaag deel 6 van een serie: welke plannen hebben de partijen met onderwijs?

PvdA-fractieleider Lodewijk Asscher in een klas van de Jan Ligthart School in het Groningse Westerbroek. Beeld ANP

Wie de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen leest, kan niet anders dan concluderen dat voor het onderwijs gouden tijden aanbreken. Het regent extra miljarden voor de sector, boven op de 38,1 miljard euro die jaarlijks al aan onderwijs wordt uitgegeven. Van koploper D66 tot de zuinige VVD, allemaal hebben ze meer voor onderwijs over. Alleen VNL beknibbelt. Straks zal bij de kabinetsformatie moeten blijken of al die euro's daadwerkelijk ergens terechtkomen - en waar.

D66, dat zich als prominentste onderwijspartij profileert, heeft een waslijst aan wensen. Want de partij ziet onderwijs als de 'motor van groei en kansengelijkheid'. Maatregelen die veel geld kosten, maar volgens D66 hoogstnoodzakelijk zijn, zijn de 20-lesuren norm voor leraren (die D66 in wet en begroting wil verankeren) en het tegengaan van 'plofklassen'. De klasgrootte dient het aantal van 23 leerlingen niet te overstijgen, leraren moet tijd hebben zich te ontwikkelen.

Beeld de Volkskrant

Gelijke kansen

Gelijke kansen is in de Tweede Kamer weer een veelbesproken onderwerp sinds de publicatie in april 2016 van het jaarverslag van de Inspectie van het Onderwijs. Die stelde vast dat de ongelijkheid in het onderwijs toeneemt en dat daarmee de 'emancipatiemotor' hapert. Voor een deel is dat aan autonome maatschappelijke ontwikkelingen te wijten. Hoger opgeleiden trouwen met hoger opgeleiden en sturen hun kinderen naar goede scholen, desnoods met bijles. Kinderen uit kwetsbare sociale milieus hebben die kansen vaak niet.

Bijna alle partijen dringen erop aan daaraan iets te doen. Achterstanden worden vaak al op zeer jonge leeftijd opgelopen en daarom is er een vrij brede consensus over het belang van voorschoolse opvang. De PvdA bijvoorbeeld schrijft: 'Alle kinderen tussen 2 en 4 jaar krijgen een aanbod van minimaal 16 uur in de kinderopvang.' De partij volgt daarmee een advies van de Sociaal-Economische Raad, getiteld 'Gelijk goed van start'. Veel partijen pleiten voor locaties waar school en opvang bij elkaar zijn gehuisvest voor de hele periode van 0 tot 12 jaar. Het is een onderwerp dat zeker op de formatietafel zal liggen.

Streep door het sociaal leenstelsel

Dat geldt waarschijnlijk niet voor een wens van SP, CDA en ChristenUnie. Die willen een streep halen door het sociaal leenstelsel, ingevoerd door VVD en PvdA met steun van D66 en GroenLinks. Door dit nieuwe stelsel daalde het aantal eerstejaars studenten in het jaar na invoering (september 2015). Minister Jet Bussemaker (PvdA) zal straks onder meer worden herinnerd als de vrouw die hiervoor het woord 'boeggolfeffect' bezigde. Ze bedoelde uitstelgedrag en leek gelijk te krijgen, want een jaar na invoering trokken de studentenaantallen weer aan. De SP wil simpelweg net als vroeger 'een studiebeurs voor alle studenten'. Maar als VVD en D66 het hart van een nieuw kabinet vormen, ligt alweer een stelselherziening niet voor de hand. Op dit punt valt er echt iets te kiezen.

Versterking van het beroepsonderwijs komt in bijna alle programma's voor. Dat kan door vmbo, mbo en hbo beter op elkaar te laten aansluiten. Voldoende mogelijkheden tot 'stapelen' wordt veel genoemd en 'een leven lang leren' is ook alom gepropageerd. Alleen de PVV heeft op haar A4'tje geen standpunten over onderwijs - van Geert Wilders mag kennelijk alles blijven zoals het is.

Staat van het Onderwijs

De slepende discussie over het curriculum, 'Ons Onderwijs 2032', zal vanaf april door de nieuw gekozen Tweede Kamer verder worden gevoerd. Welke vakken moeten erbij, eraf of worden samengevoegd? Overeenstemming is nog ver weg en de programma's gaan het uit de weg - het lijkt erop dat het onderwerp in deze vorm een stille dood zal sterven.

In april verschijnt ook het nieuwe rapport van de Inspectie, onder de noemer de Staat van het Onderwijs. Daar kan het volgende kabinet zijn voordeel mee doen. Sinds enkele jaren verschijnen varianten: de Staat van de Leerling, de Staat van de Leraar en afgelopen jaar voor het eerst de Staat van de Schoolleider. Dit jaar volgt nog een nieuwe loot aan de stam: de Staat van de Ouders. Staatssecretaris Sander Dekker, dan demissionair, zal het op 12 april in ontvangst nemen. Want de scholen kunnen het niet alleen.

Lees verder

Er valt veel te kiezen op 15 maart. Deze artikelen over de plannen van de politieke partijen als zij het na 15 maart voor het zeggen hebben verschenen eerder in 'de echte keuze':

Deel 1: Wat zijn de groene voorstellen van de partijen? (+)
Deel 2: Wat willen partijen met de zorg? (+)
Deel 3: Wat is volgens de partijen de rol van Nederland in het buitenland? (+)
Deel 4: Wat zijn de defensieplannen van de partijen? (+)
Deel 5: Wat gaat er gebeuren met de belastingen? (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden