Analyse Uitspraken premier

Volgens Rutte blijven de salarissen achter bij de winsten. Klopt dat?

Premier Mark Rutte tijdens zijn speech op het jaarlijkse VVD Festival. Beeld ANP

Premier Rutte haalde zaterdag uit naar ondernemingen waar ‘de winst tegen de plinten klotst’, maar werknemers daar nauwelijks van profiteren. Geven de cijfers de premier gelijk?

Rutte heeft het voorzien op de voorgenomen verlaging van de winstbelasting voor bedrijven. Als bedrijven de lonen de komende jaren niet laten stijgen, komt deze lastenverlichting op de tocht te staan. In plaats van een verlaagde vennootschapsbelasting voor bedrijven voert het kabinet dan een lagere inkomstenbelasting voor burgers door, beloofde Rutte tijdens het zogenoemde VVD-festival. Zijn boodschap is duidelijk: van de winsten van Nederlands grootste bedrijven is te weinig terug te zien op de loonstroken van de werknemers, en dat moet veranderen.

Rutte wijst erop dat de loonontwikkeling binnen grote bedrijven ‘trendsettend’ is voor de rest van Nederland. Als de bedrijfswinsten in de top aan de strijkstok blijven hangen, groeit het salaris van de werknemers bij de rest van de bedrijven niet mee, constateerde de premier. Daarmee schenden de topmannen uit het bedrijfsleven volgens Rutte een ‘ongeschreven afspraak’ die in Nederland al ‘sinds de Tweede Wereldoorlog bestaat’.

Zijn die zware woorden met cijfers te onderbouwen? Een vergelijking tussen de winst van de 75 grootste beursgenoteerde bedrijven van Nederland en de loonontwikkeling van alle burgers, toont inderdaad een groot contrast aan. Waar de bedrijfswinsten van de grootste beursfondsen de laatste zes jaar verdubbelden naar 66 miljard euro, bleven de gemiddelde cao-lonen van alle organisaties daar ver bij achter. 

Minder extreem dan bij de grote bedrijven wordt het als de cao-salarissen met de winsten van álle bedrijven worden vergeleken. Dan blijkt ook hier dat de loonontwikkeling achterblijft, zij het dat de kloof minder groot is. Ten tijde van economische tegenspoed tussen 2010 en 2014 daalde de totale winst van het hele bedrijfsleven weliswaar, maar daarna werd de koers naar boven ingezet. De loonstijgingen die in de cao’s werden afgesproken stegen de laatste acht jaar echter een stuk minder hard dan de winsten. In die periode zagen werknemers dus wel iets van de winst terug op hun loonstrookje, maar een stuk minder dan de beleggers en aandeelhouders van de grote beursfondsen.

Inflatie

Het verhaal is daarmee niet compleet, want ook de economische gevolgen van het kabinetsbeleid kunnen niet onbenoemd blijven. De inflatie, een indicatie van het algemene prijsniveau, steeg vanaf 2010 harder dan de gemiddelde cao-lonen. Die stijging werd mede aangejaagd door belastingverhogingen tijdens Ruttes premierschap. Zo ging eerst het hoge en later het lage btw-tarief omhoog en stegen de belastingen op onder meer auto’s, verzekeringen, genotsmiddelen en energie. De inflatie liet de loonstijgingen grotendeels verdwijnen als sneeuw voor de zon, de reële inhoud van de portemonnee bleef nagenoeg gelijk.

Al met al bevestigen de cijfers een deel van Ruttes verhaal. De winsten, vooral van de grote bedrijven, ontwikkelden zich de afgelopen jaren veel gunstiger dan de salarissen die door die bedrijven worden betaald. De lonen stijgen wel, maar die inkomensstijging wordt voor een groot deel tenietgedaan door de lastenverzwaringen voor de burger waartoe drie kabinetten-Rutte hebben besloten. 

Lees meer over Ruttes dreigement:

VVD-leider Mark Rutte heeft zaterdag op een partijbijeenkomst gedreigd de belastingverlaging voor grote bedrijven in te trekken, als zij niet met hogere lonen voor werknemers komen in de nieuwe cao’s. ‘De winsten klotsen tegen de plinten op, dan kan het niet zo zijn dat alleen de salarissen van de topmannen echt stijgen.’

Commentaar: Rutte dreigt bedrijven met lastenverzwaring, maar dat is een te simpele benadering
Is het Mark Rutte de VVD-partijleider die de ‘grotere bedrijven’ dreigt met een lastenverzwaring als ze de lonen niet verhogen? Of is het Rutte de minister-president?

#104: Heeft Baudet gelijk als het op onze ‘lelijke architectuur’ aankomt?
Maken onze architecten de westerse cultuur kapot door het ene na het andere lelijke gebouw neer te zetten, zoals Thierry Baudet vindt? Hij kreeg daarop uiteraard veel kritiek, maar ook bijval uit de architectuurwereld. In deze aflevering van het Volkskrantgeluid praten Jonathan van het Reve en Sander van Walsum erover.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden