Volgens Erdal Balci zijn Halilefendi en Molenbeek de toekomst

Beeld de Volkskrant

'Geografie is je lot', heeft Ibn Khaldun, Arabische filosoof en volgens velen de allereerste socioloog, vijf eeuwen geleden geopperd. Destijds had hij een punt. De wereld is in de tussentijd zodanig veranderd dat zijn woorden geen betrekking meer hebben op de mens, maar hooguit op olifant en giraffe. Voor ons, een paar miljard figuranten in de slangenkuil die deze eeuw is, is de wijk je lot.

Geert Wilders en Filip Dewinter van het Vlaams Belang wilden vorige week zo'n wijk bezoeken, het Brusselse Molenbeek om precies te zijn. Ze zagen er uiteindelijk van af omdat de burgemeesters van Brussel en Molenbeek de geplande wandeltocht verboden. De kans was namelijk groot dat het tijdens die 'islamsafari' van de twee heren in Molenbeek uit de hand zou kunnen lopen.

De hele kwestie bracht me terug naar mijn kindertijd in het uiterste noordoosten van Turkije. Tussen de wijken van ons stadje liep in die jaren een door ideologische denkbeelden gevormde, onzichtbare lijn. Stond je bekend als links, dan was het niet verstandig de oude brug over te steken naar de wijk Halilefendi, die de thuisbasis van ultrarechts was. Een van de vele jongeren van onze wijk die zijn hart aan het socialistische gedachtegoed hadden verpand, riep een keer dat de mensen aan de andere kant van de brug ook recht hadden op de waarheid en Verlichting. 'Ik ben niet bang voor de fascisten', kondigde hij aan en begaf zich op de met sneeuw bedekte wegen.

Deze jongeman, die furore had gemaakt met de bijnaam Dakkis, zette onder de zwakke zon ferme stappen naar het rechtse territorium en was een minuut of vijftien in de ogen van al zijn kameraden hun eigen Che Guevara op het ijskoude plateau tussen de bergen. Hij arriveerde op de brug die ooit door de Russische bezetters van hout en ijzer was opgetrokken en werd daar meteen door de vijand omsingeld.

De magere doch dappere Dakkis had wellicht niet verwacht dat de rechtse garde er altijd de wacht hield. Hij kreeg er een pak slaag van jewelste. Ze wilden hem van de brug naar beneden gooien. De rivier was bevroren, een val van 20 meter zou rampzalig zijn voor de revolutionair. Deze grote bewonderaar van Lenin en diens gevolg klampte zich vast aan ijzer, hout, plant en ijs en riep al kermend om hulp. In plaats van zijn kameraden kwam een bejaarde man aangelopen. De goede man smeekte de geweldenaars het leven van Dakkis te sparen. Dankzij hem lieten ze Dakkis vrij en kon de jongen naar het ziekenhuis worden afgevoerd. Een uur later liep ik als 10-jarige jongen in een demonstratie om de heldhaftige Dakkis te eren. Wel keurig binnen de grenzen van onze eigen linkse wijk.

Wilders en Dewinter wilden naar het hart van Molenbeek marcheren. Lijken ze daarmee op Dakkis? Nee, de wandeling van Dakkis naar de verboden zone was mooi, maar bij de twee geestverwanten aan de poorten van Molenbeek ontbreekt de esthetiek. In de actie van zijn leven veranderde Dakkis in een standbeeld van idealisme, hij wilde revolutie en ontwikkeling brengen naar de andere kant van de brug in Ardahan. Het lot van de mensen in Molenbeek daarentegen zal Wilders en Dewinter een zorg zijn. Hun daad was bedoeld om bij de eigen achterban te scoren.

Halilefendi en Molenbeek zijn de toekomst. Ooit waren koninkrijken achterhaald, de mens heeft ze vervangen door de natiestaten. Diezelfde mens slaat nu een paar stappen over en we zijn getuige van het ontstaan van de soevereine wijken.

Deze autonomie is bevochten door zo veel mogelijk bij elkaar te kruipen. De mensen onderwerpen zich in hun getto's al aan de rechtspraak van hun geestelijke leiders. Al jaren dampen deze buurten van de walm van het idee van echte onafhankelijkheid. De was die op de balkons in deze wijken hangt, is als de vlag van het nieuwe separatisme in Europa.

De wandeling des doods van Dakkis naar een van die enclaves was onvergetelijk, omdat het een eerlijke opstand was tegen het optrekken van ideologische muren tegen vooruitgang en moderniteit. Dakkis streed en viel op de brug. Ik weet nog hoe hij eruitzag en hoe hij klonk.

Soms hoor ik zijn gefluister in mijn linkeroor: 'Blijf praten, schud ze wakker, in die enclaves heb je vrije geesten, ze wachten op helden die zich op de brug durven te begeven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden