'Volgens de Koran moeten we je doden'

Homo, had de aanmeldambtenaar gezegd, dat is in dit land geen punt. Maar toen kwam Jeffrey in azc Heumensoord terecht. En daar klonk een heel ander geluid: 'Kill you gay'.

Beeld Freek van den Bergh

Het begon zo veelbelovend toen Jeffrey zich als homoseksuele Afrikaanse asielzoeker aandiende bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Hij had het niet beter kunnen treffen, zei een dienstdoende ambtenaar van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). 'Dit is Nederland. Hier kun je jezelf zijn.'

Lees hier de reactie van het kabinet op berichtgeving van het Parool dat in Amsterdam sinds september bedreigde homo's en transseksuelen apart worden opgevangen.

Na drie maanden in het noodopvangkamp in Heumensoord bij Nijmegen weet Jeffrey wel beter. Zijn leven is veranderd in een hel door pesterijen en bedreigingen door andere asielzoekers vanwege zijn geaardheid. Zijn bed is met uitwerpselen besmeurd, onbekenden hebben in zijn schoenen geürineerd en hij is met de dood bedreigd.

Onlangs vond Jeffrey briefjes op zijn bed met 'kill gay' en 'camp not good, kill you gay'. De doodsbedreigingen zijn erg genoeg. Maar de schaamte is bijna net zo erg. 'Het is vreselijk. Ik voel me ongewenst.'

Jeffrey is een jonge asielzoeker uit een land waar het een misdaad is om homo te zijn. Voor alle duidelijkheid: zijn naam is niet Jeffrey. Hij doet zijn verhaal op voorwaarde dat hij anoniem mag blijven; zoals het nu is, zijn de pesterijen al erg genoeg. Hij spreekt goed Engels - in zijn vaderland was hij leraar - en doet zijn verhaal rustig en samenhangend, ook al moet hij af en toe zijn emoties in bedwang houden.

Het begon kort nadat Jeffrey op Heumensoord was gearriveerd. 'Ik kende niemand en zat veel te lezen. Op een gegeven moment las ik een gay magazine; dat was duidelijk te zien aan de kaft. Vier mannen - drie Iraniërs en een Irakees - zagen het en kwamen naar me toe. Hé!, ben jij gay? vroeg een van hen. Ja, zei ik. Heb je daar een probleem mee?'

Hij zag er geen kwaad in. Dit was immers Nederland, hier kon hij zichzelf zijn. Wat dat waard was, bleek toen een groep mannen de slaapzaal binnenkwam die hij deelt met zeven anderen.

'Ze hadden een Koran bij zich en zeiden: jij bent niet welkom hier. Volgens de Koran moeten we je doden.' Een stuk of twintig waren het er. 'Op de gang stonden er nog meer.' De sfeer was agressief. 'Het was angstaanjagend. Laat me met rust, zei ik. Ik wilde weggaan, maar een van hen greep me vast. Ik heb me losgetrokken en ben weggerend.'

Beeld anp

Waarom heb je dat niet gemeld bij het COA (Centrale organisatie Opvang Asielzoekers)?

'Dat heb ik gedaan. De eerste begeleider zei: laat het aan mij over, ik los het op. Maar er gebeurde niets. De tweede had het druk; hij zou er later op terugkomen. De derde zei: dat komt wel goed. Alles is nog nieuw hier. Iedereen moet wennen. Ze namen me niet echt serieus. Niemand geeft om ons. Je bent een van drieduizend.'

Er is toch bewaking?

'Officieel wel. Maar bewakers grijpen niet in bij vechtpartijen. Ze mogen de slaapkamers ook niet in. Ze doen wat ze kunnen.'

En de politie dan?

'In het begin was er nog geen politie. Maar dan nog: alle Arabieren hebben vrienden en familie in het kamp. Als je er een aangeeft, word je een doelwit voor alle anderen. Je zit in een situatie waarin je nergens heen kunt met je verhaal.'

Nadat Jeffrey weer eens zijn beklag had gedaan, ging iemand van het COA praten met zijn kamergenoten. Daar werd de sfeer zacht gezegd niet beter van. 'Wat ik deed was opruimen en niets zeggen. Hopen dat het over zou gaan.' Dat deed het dus niet.

Zijn het altijd moslims die pesten?

'Ik wil niet naar moslims wijzen. Maar wat ik weet is dat het mensen uit Arabische landen zijn die het doen.' De vier mannen die hem het eerst agressief benaderden, zijn inmiddels uit het kamp vertrokken. 'Overgeplaatst of uitgezet, dat weet ik niet. Het waren ruziezoekers die steeds betrokken waren bij vechtpartijen.'

Jeffrey's situatie werd almaar uitzichtlozer. 'Ik werd depressief, was eenzaam. Niemand wilde nog met mij gezien worden.'

Op zijn slaapkamer bracht hij zo min mogelijk tijd door. 'Ik denk dat veel van mijn kamergenoten dachten dat ik buiten sliep.' Uiteindelijk vond hij steun bij vertegenwoordigers van de Nijmeegse afdeling van het COC die homoseksuelen in het kamp proberen te helpen.

Jeffrey is niet de enige niet-hetero in Heumensoord. Hij kent nog zeker twintig andere homo's en lesbiennes in het kamp, uit uiteenlopende landen. Sommigen komen ervoor uit, de meesten niet. De situatie in Heumensoord is een 'tijdbom' voor lhbt'ers (lesbiennes, homo's, biseksuelen en transgenders), zegt Jeffrey. 'Er heerst angst en onzekerheid.'

Is een safehouse de oplossing?

'Daarvoor heb ik verschillende malen gepleit. Ik denk nog steeds dat dat een oplossing is.'

De autoriteiten zeggen dat ze liever de daders aanpakken.

'Hoe kun je iets oplossen door iemand te straffen die van niks weet? Die mensen komen rechtstreeks uit hun land. Zij denken dat homoseksualiteit een vloek is of dat ik de duivel ben. Het COA doet daar niks tegen. Officieel moet iedereen bij aankomst worden gewezen op zijn rechten en plichten. Het zou al uitmaken als het COA duidelijk maakt dat het in Nederland geaccepteerd is om homo te zijn. Dan doen ze tenminste iets.'


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.