Vol verbazing

Toetsenist/producer Nitin Sawhney maakt zich zorgen over de wereld, en met name India. Het land van zijn voorouders wordt een kille wereldmacht, vermoedt hij....

door Jeroen Junte

Nitin Sawhney zet zijn laptop-computer voor zich op tafel. Overal sleept hij die mee naar toe. Ook toen hij vorig jaar in anderhalve maand tijd zes continenten bezocht. Honderden samples sloeg hij tijdens die reis op in deze computer; van zingende schoolkinderen in Soweto tot een radioverslag uit Bosnië. Een groot deel van die geluidsfragmenten is te horen op zijn nieuwe album Prophesy.

'Ik had in Engeland het geraamte voor het album gebouwd', zegt toetsenist/producer Sawhney (37). 'Vervolgens ben ik de wereld rond gereisd om de ziel van het album te vinden.' En die ziel staat nu dus ergens op de harde schijf van deze kille machine.

Het is niet de enige tegenstrijdigheid in de werkwijze van Nitin Sawhney. Oud en nieuw, Oost en West, klassiek en modern, het vloeit allemaal samen in zijn muziek. Talloze muzikanten werkten mee aan Prophesy, zo uiteenlopend als het London Gospel Community Choir, de Braziliaanse zangeres Nina Rocha Miranda, de Brits-Jemenitische zangers Natacha Atlas, de Indiase percussionist Trilok Gurtu en Pinky Tuscadero, een vrouwelijke rapper uit Los Angeles.

En met al die mensen had hij een 'intieme verhouding'. Zelfs met de Algerijnse raï-zanger Cheb Mami die alleen Frans en Arabisch spreekt, terwijl Sawhney alleen het Hindi en Engels machtig is. 'Muziek is een van de oudste manieren van communiceren.'

Bij Sawhney gaan flamenco-gitaren, klassieke Indiase instrumenten als tabla (de drums met de zingende klank), en houten fluiten, breekbare zang en elektronische drum 'n' bass-ritmes harmonieus samen. Maar de rode draad door zijn muziek - ook op zijn vorige vier albums - is zijn Indiase achtergrond. Zijn ouders verhuisden in de jaren zestig van India naar Engeland.

Speelfilms

Een indrukwekkende muziekloopbaan volgde. Hij voorzag talloze BBC-documentaires van muziek en schreef muziek voor drie speelfilms. Hij was medebedenker - en hoofdrolspeler! - in de BBC-serie Good Gracious Me. Vanzelfsprekend tekende hij ook voor de muziek bij deze Engelse komedie die een loopje neemt met Britse en Indiase vooroordelen, en sinds kort ook op de Nederlandse televisie is te zien. Vorig jaar kreeg hij de opdracht een stuk te componeren voor The Proms.

Maar bekend werd hij eind jaren negentig als een van de exponenten van de asian underground, de muzikale beweging van de tweede generatie Brits-Aziatische jongeren. Met zijn breekbare melodieën en maatschappijkritische teksten was Sawhney het geweten van dit collectief van muzikanten en dj's.

Met asian underground voelt hij geen enkele verwantschap meer. 'Het was een kreet die de media had verzonnen. Ik was opeens een soort modeverschijnsel. En ik háát mode.' De worsteling met zijn identiteit - 'ben ik Brits, ben ik Indiaas?' - heeft hij afgerond op zijn vorige album Beyond Skin.

Hij voelt zich nog steeds zeer betrokken bij India. 'Ik ben bezorgd over de toekomst van dit land. De spiritualiteit verdwijnt elke seconde dat we hier zitten te praten. India wordt een kille wereldmacht op zoek naar macht en welvaart.' Met een verbeten trek om zijn mond uit hij zijn afkeer van deze 'onafwendbare catastrofe' die zich voltrekt in het land van zijn voorouders.

'Prophesy gaat over de ontheemding van de hele mensheid van zijn roots', formuleert Sawhney bedachtzaam. 'Wie zijn ontwikkeld? Wij, de beschaafde westerse wereld? Of de aboriginals in Australië en de Amerikaanse indianen, die een diepe verwantschap voelen met de natuur en de aarde? De vraag die wij ons nu moeten stellen is: wat is belangrijker, materiële of spirituele ontwikkeling? Onze samenleving waar de werkelijkheid kan worden opgegeten door een computervirus, waar scholieren elkaar afslachten, waar iemand als George W. Bush de natuur verwoest om zijn kiezers tevreden te houden zal uiteindelijk de wereld vernietigen.'

Desinteresse

Sawhney is geen zwaarmoedig mens, zegt hij zelf. Hij is 'gewoon een muzikant die met verbazing naar de wereld kijkt'. En wat hem vooral opvalt is de desinteresse van mensen voor elkaar. 'We worden slaaf van onze technologie. Hoe meer computers en zaktelefoons er zijn, des te minder wordt er gecommuniceerd. Wat is er mis met gewoon naar mensen toe gaan om met ze praten. Niet op een zweverige hippiemanier maar een vanzelfsprekende belangstelling tonen voor andere mensen.'

En óók daarom maakte hij vorig jaar zijn reis. Want behalve een muzikale expeditie was het ook een 'zoektocht naar spiritualiteit'. Hij had ontmoetingen met aboriginals, arme sloebers in de favela's van Rio de Janeiro en een taxichauffeur in Chicago. 'Juist gesprekken met gewone mensen vertellen je veel over hoe hun samenleving in elkaar steekt.'

Maar hij moet toegeven dat zijn ontmoeting met Nelson Mandela het meeste indruk op hem maakte. 'Ik vroeg hem of hij zich nu eindelijk vrij voelde. Hij antwoordde: ''Ik ben vrij om vrij te zijn.'' Wat hij bedoelde is: iedereen moet verantwoordelijk nemen voor zijn eigen leven. Iedereen moet zijn eigen balans zoeken. Míjn zoektocht heb ik vastgelegd op Prophesy.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden