Vogels feesten bij hoogwater

AMSTERDAM - Door uitbreiding van de uiterwaarden is er meer ruimte voor wassend water. En overstromingen zijn ook nog eens goed voor de nieuwe natuur die daar is ontstaan.

© Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Net nog zag hij hoe een rivierduin op een laag punt overstroomde. 'Overal begon de grond te borrelen en even later zag je de mollen en de muizen wegvluchten', zegt Twan Teunissen aan de telefoon.

Dynamiek
De medewerker van ARK Natuurontwikkeling geniet dezer dagen van de dynamiek van het rivierengebied, en dan in het bijzonder van de Millingerwaard bij Nijmegen. Aan de waterkant staan de reigers, de meeuwen en de buizerds in slagorde opgesteld om in 'de drijvende snackbar' hun slag te slaan.

'Ze plukken de muizen, de mollen en de insecten uit het water. Dit is zoals het hoort. Het hoge water is de vormende factor in de uiterwaardennatuur. Voor sommige dieren is het een drama, maar anderen overleven en er ontstaan nieuwe geulen en nieuwe kiembedden. Je zult zien dat er in de komende zomer overal nieuwe, zeldzame plantjes gaan bloeien.'

Wat Twan Teunissen maar wil zeggen: 'Overstromingen zijn goed voor de nieuwe natuur in de uiterwaarden. Ze zijn de belangrijkste landschapsvormende factor. Het rivierwater voert ook allerlei plantenzaden, insecteneieren en waterorganismen aan.'

Mes
En die natuur in de uiterwaarden is in de afgelopen jaren flink uitgebreid in het kader van de projecten om ruimte voor de rivieren te creeeren. Teunissen: 'Het mes snijdt aan twee kanten. Omdat de rivieren meer ruimte krijgen, wordt de kans op overstromingen buiten het uiterwaardengebied kleiner. En de natuur bloeit op.'

Volgens Rijkswaterstaat is de kans op overstromingen door de maatregelen die sinds de jaren negentig zijn genomen - rivierverruiming, dijkverhoging en de aanleg van dijken ­- flink afgenomen. Teunissen: 'Dat zie je in de grensmaas. Bij Borgharen en Itteren is de kans op overstromingen gedaald van eens in de 30 tot 50 jaar naar eens in de 250 jaar.'

Voor de Millingerwaard en de Rijntakken is de voorspelling dat als al het werk af is, de waterstand bij hoog water zeker 9 centimeter lager zal zijn. In combinatie met de dijkverzwaringen is de situatie daardoor een stuk veiliger, aldus Teunissen.

Samenwerking
De projecten om rivieren meer ruimte te geven begonnen twintig jaar geleden als een samenwerking tussen het bedrijfsleven en natuurorganisaties. De grind en de klei die werd afgegraven, kon gebruikt worden in de woningbouw. Halverwege de jaren negentig ­- na de overstromingen in 1993 en 1995 -- kwam daar het veiligheidsargument bij.

En nu is gebleken, aldus Teunissen, dat de 'nieuwe natuur' jaarlijks tienduizenden bezoekers trekt. 'Hier in de Millingerwaard zijn cafe's, restaurants, hotels en campings gekomen.'

Inmiddels is de Waalkade in Nijmegen ondergelopen, zoals voorspeld, maar volgens Teunissen kan het water in de Waal nog zeker een meter stijgen zonder dat er problemen ont­staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden