Voettikkers versus piekeraars

Als vriendschap en smaak elkaar raken, komen de zenuwen al snel aan de oppervlakte te liggen. Zo is een vriend van me sinds jaar en dag bewonderaar van Bob Dylan....

In het begin heeft hij geprobeerd me te laten inzien dat ik iets mis wat m'n leven mooier zou kunnen maken. Op heel inschikkelijke momenten en na veel uitleg kon ik desnoods wel begrip opbrengen voor het pionierswerk dat met Subterranean Homesick Blues was verricht. Maar als dan Sad Eyed Lady of the Lowlands kwam, wilde ik niets liever dan wegkruipen.

Zijn bewondering voor Bob, zoals hij als een echte fan zijn idool noemt, is met de jaren niet getaand. Mijn afkeer is geleidelijk tot onverschilligheid afgezwakt. En onze vriendschap heeft er niet onder geleden. Integendeel, het geeft mijn vriend iets raadselachtigs. Dat zeurderige, dat trage, die verliefdheid op zijn eigen sores - het was zo anders dan ik hem kende, en stond bovendien zo ver af van mijn eigen voorkeuren dat het me dwong nog eens goed over ons na te denken. Echte vriendschap kan kennelijk de hevigste smaakverschillen overleven.

Het omgekeerde komt vaker voor. De beste manier om je vrienden beter te leren kennen, is door het volgende scenario te hanteren: zet op een avond een paar flessen koud, en spreek af dat ieder om beurten een nummer mag laten horen. Met als geheime leidraad dat de keuze zo dwingend moet zijn, dat de anderen niet de neiging krijgen de muziek voortijdig weg te draaien. Want ook dat is toegestaan. Na afloop ben je gegarandeerd wijzer dan toen je begon.

Dit alles gezegd hebbend komt nu Ivo van Hove pardoes deze Vingerknip binnenwandelen. Al voor het vierde jaar mag ik steeds in juni een paar avonden met zijn muzieksmaak kennismaken (anderen mogen dat ook, want Ivo is directeur van het Holland Festival, en dat is een publieke aangelegenheid). Al spreken we elkaar hoogst zelden, toch ben ik in de loop van de jaren het een en ander over hem aan de weet gekomen. Door naar zijn muziek te luisteren.

Het loont de moeite de selectie van Ivo van Hove op een rijtje te zetten, vanaf het impulsieve begin, drie jaar geleden, met Rowwen Hèze en de Heideroosjes in Paradiso; Ivo schudde de lakens op en zette de ramen open, het was feest. Maar dat bleef het niet. De pretpunk en nedercajun maakten plaats voor andere invloeden: Brian Eno met symfonie-orkest, voor The Residents en hun bijbel-exegese, Sonic Youth en de moderne klassieken, Eboman en gescratchte visuals, Frank Zappa in retrospectief.

Muziekliefhebbers zijn onder te verdelen in denkers en doeners. Ivo van Hove behoort onmiskenbaar tot de eerste categorie. Hij valt niet voor heupwiegers en voettikkers, maar eerder voor piekeraars, pioniers en zelfkwellers.

Muziek is voor hem iets waarmee je grenzen kunt verleggen, verkenningen kunt uitvoeren, over de schutting kunt kijken, boodschappen kunt overbrengen, theorieën kunt toetsen. Muziek is geen doel maar middel, heeft nooit genoeg aan zichzelf en maakt dus altijd deel uit van een groter geheel: dans, theater, een raamvertelling.

En vooral: muziek is voor hem geen vanzelfsprekendheid, maar moet worden opgeroepen en afgedwongen. Met het hoofd, eerder dan uit het hart.

Dit alles hebben die avonden in juni me geleerd over Ivo van Hove. Zijn festival is een boeiend zelfportret.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden