Voetbal is geen oorlog in Herat

De prettigste stad van Afghanistan probeert na dertig jaar oorlog weer een beetje gewoon te doen. ‘Arrestanten worden niet langer vrijgelaten voor geld.’..

HERAT Zijn naam is klein, zijn daden zijn groot. Aan Ismail Khan, zo lijkt het wel, heeft Herat alles te danken wat deze stad in de buurt van de Iraanse grens tot de prettigste plek van Afghanistan maakt: orde en netheid, veiligheid en een betrekkelijke mate van welvaart.

‘Toen Ismail Khan gouverneur was, deden we ’s nachts nooit onze deuren op slot’, zegt Mohammed Zaher Faqiry, een 40-jarige fabrikant van motorfietsen. ‘Hij heeft wegen aangelegd, scholen gebouwd, winkels.’

Dat Herat tegenwoordig 24 uur per dag stroom heeft, is volgens Faqiry te verklaren uit het feit dat de al te eigenzinnige gouverneur vijf jaar geleden door de Afghaanse president Karzai werd weggepromoveerd naar Kabul. Ook als minister van Energie toont hij zich een krachtig bestuurder.

Zijn opvolgers in Herat maakten er ondertussen een potje van. Onder gouverneur Sayyed Hussein Anwari grepen criminele bendes hun kans. Roofovervallen en ontvoeringen waren schering en inslag. Zelfs de in deze Tadzjiekse provincie gehate Taliban (een militie van etnische Pashtun) kregen opnieuw een voet tussen de deur.

Maar sinds ongeveer een half jaar gaat het weer goed met de provincie Herat en haar gelijknamige hoofdstad. De misdaad is de kop ingedrukt, ontvoeringen komen nauwelijks meer voor.

Op zomaar een dinsdag eind mei kan, onder veel meer, worden waargenomen hoe Esteghlal, Herats beste voetbalteam, in een stadion vol mannen speelt tegen het door Kam Air gesponsorde elftal uit Mazar-i-Sharif. In de eerste minuut na rust maakt Mazar met een scherpe kopbal 2-1, maar moet ten slotte met 2-2 genoegen nemen.

Elders is te zien hoe bouwvakkers met kruiwagens en troffels werken aan de restauratie van de citadel, een zandkleurig kasteel dat boven de oude stad uittorent. De middeleeuwse burcht is het pronkstuk van het vele erfgoed dat Herat tot potentiële toeristentrekker maakt. Met hulp van de Aga Khan Foundation worden de cultuurschatten opgeknapt.

Intussen maakt zakenman Mohammed Faqiry in zijn showroom de kas op van die dag: ruim vijftig Baghman-motorfietsen verkocht à 520 dollar per stuk, niet slecht. Faqiry doet iets wat veel te weinig Afghanen doen: goederen fabriceren. Onderdelen importeert hij uit Iran en China, in een fabriekshal op het bescheiden industrieterrein nabij het vliegveld worden de motorfietsen geassembleerd. Jaren had Faqiry een handelskantoor in Dubai, maar de patriot in hem, zegt hij, koos voor Afghanistan. ‘Als wij zakenmensen comfortabel in het buitenland blijven, wie doet er dan iets voor het land?’

Voetbal, citadel, motorman: snapshots van een stad die na dertig jaar oorlog weer probeert een beetje gewoon te doen. Sinds kort met succes. Dit blijde bericht kan (een nieuwe ervaring voor Herat) nu eens niet worden toegeschreven aan de oude vos Ismail Khan, die immers in Kabul zit. Maar aan wie dan wel?

Menigeen hier geeft alle krediet aan Yusuf Noorestani, vijf maanden geleden door president Karzai tot gouverneur benoemd. Een ‘kundige’ en ‘aardige’ man, volgens Haji Nek Eshaq, lid van het provinciale parlement, die overigens ‘nog wel iets krachtiger’ zou mogen optreden.

Vicegouverneur Mir Abdul Khaliq prijst de ‘goed opgeleide en cultureel onderlegde’ bevolking van Herat. ‘Bijna 40 procent van de studenten en scholieren hier is vrouw’, zegt hij. Maar de 64-jarige Khaliq was vanaf 1979 de rechterhand van Khan – wellicht valt het hem moeilijk Noorestani in de schaduw te laten treden van zijn vroegere meester.

Politiecommissaris Delawar Shah heeft een andere verklaring: het komt allemaal door de politie. ‘Zeven maanden geleden is de voltallige leiding van het korps door de regering in Kabul vervangen’, zegt hij. ‘Sindsdien gaat het veel beter met Herat.’

Voorheen, legt Shah uit, bestond vrijwel het gehele politiekader uit oud-mujahedin. Vechtersbazen met de kalasjnikov als vijfde ledemaat. ‘Alleen de commandant was een professional. Alles onder hem was oud-strijder. Ze luisterden gewoon niet naar hun chef.’ Gevolg, zegt Shah: diefstal, kidnapping, zelfmoordaanslagen.

De daders omschrijft hij als ‘anti-maatschappelijke elementen’. Voor een deel ook Taliban? ‘De meesten staan op goede voet met de Taliban, anders overleven ze het niet. Ze moeten bijvoorbeeld de helft van het losgeld dat ze innen aan de Taliban geven.’

Het geheim van zijn succes? Shah: ‘Men begrijpt dat het nieuwe departement niet omkoopbaar is. Arrestanten worden niet langer vrijgelaten voor geld. De mensen hebben weer vertrouwen in de politie, ze werken met ons samen.’

De nieuwe politieleiding bestaat uit professionals van buiten Herat met een academische achtergrond, zegt de commissaris. ‘Geen oud-mujahedin. Ik zit al 28 jaar bij de politie.’ En: ‘De corrupten hebben grote huizen en dure auto’s. Wij niet. Wij voeden onze gezinnen op een eerlijke manier.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden