Column

Voedselwetenschappers hebben altijd gelijk

De voedingswetenschap is als het bereiden van een omelet: kluts en neem met een korreltje zout.

Beeld ap

Voedselkennis is entertainment geworden. Dat zei voedselwetenschapper Martijn Katan in deze krant. Hij kan het weten, want hij draait volop mee in de mediamolen. In de redactie-Rolodex staat de voedselkundige onder de K van 'Kritische noten'.

Deze weken stond hij weer op de mediamarkt, met een vers boek in de aanbieding over mythes rondom voedsel. Hij biedt er zeventig, voor een volgende druk heeft hij alweer vijf nieuwe. 'Groenten, verwacht er niet te veel van.'

Ik lust daar wel pap van. Katan voedt de kritische geest. Zijn relativerende toon is balsem voor de schuldige ziel die zich zojuist overmatig te goed heeft gedaan aan een bak cashewnoten (Vet! Zout!) of een gezinszak tumtummetjes.

Het mooie is: Katan heeft altijd gelijk. Net als elke andere voedingswetenschapper in de media. Altijd is er wel een onderzoek, gepubliceerd in een buitenlands wetenschappelijk tijdschrift, dat eerdere berichten ontkracht. Rode wijn goed voor hart en bloedvaten? Twee weken later krijg je er kanker van. Het één bleek uit een proef met 23 witte muizen in Transsylvanië, het ander is een te kernachtige samenvatting van een artikel dat dertig andere wetenschappelijke studies had samengevat.

Wie gezond wil eten, wordt zo het bos in gestuurd. Oppassen met paddenstoelen daar: ze kunnen giftig blijken.

Neem nou kokosolie, de nieuwe toverdrank. Blijkt natuurlijk weer onzin. In het AD zei Katan: 'Het best onderzochte gezondheidseffect van kokosvet is dat op het cholesterolgehalte in het bloed. Dat gaat omhoog. Geen verrassing, want kokosvet is verzadigd vet en van te veel word je dik.'

Dat laatste wordt alweer betwijfeld in het Vlaamse tijdschrift Humo. Vet was de duivel, maar dat blijkt weer fout, volgens The British Medical Journal. 'Het negatieve effect van verzadigde vetten is nooit echt bewezen.'

Katan in de Volkskrant: 'Het nieuwe geloof is dat je juist van koolhydraten dik wordt. Dat is ook niet waar. Amerikanen eten de laatste jaren minder koolhydraten maar ze worden nog steeds dikker.'

De voedingswetenschap is ongewild steeds meer gaan lijken op het bereiden van een omelet: kluts de ingrediënten en maak af naar eigen smaak. Neem het resultaat met een korreltje zout.

Misschien moeten geleerden zelf ook minderen. Niet meer meewerken aan onzinverhalen. Naïef, want zij ontlenen status aan de mediakermis. Hoe stelliger in de botsautootjes, hoe hoger het aanzien.

Daarom had Katan een advies aan de consument. 'Negeer alle voedingsnieuws in kranten, op radio, tv en sociale media. Meestal is het onzin.'

Dat zei Katan in kranten, op radio en tv. Daarmee is de wetenschap terug in 600 voor Christus. De klassieke paradox van Epimenides (wie kent hem niet?), de Kretenzer die zei: 'Alle Kretenzers zijn leugenaars'. Wetenschappers onderzoeken nog hoe betrouwbaar die uitspraak is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden