VOC-schat komt snel naar Nederland

Kostbaarheden uit het in 1740 vergane VOC-schip Rooswijk zullen binnen enkele weken van Engeland naar Nederland worden verscheept. Na ruim een jaar gesteggel heeft berger Rex Cowan woensdag benodigde import- en exportpapieren gekregen....

Van onze verslaggevers Sanne ten Hoove en Peter de Waard

Het Zeeuws Maritiem Museum in Vlissingen zal de spullen (zilveren munten en staven, gebruiksvoorwerpen, wapentuig) inventariseren. Mogelijk krijgen het Penningenkabinet in Leiden en het Scheepvaartmuseum in Amsterdam een deel in handen.

Een deel van de lading is tijdens de langdurige opslag waarschijnlijk vergaan. Cowan heeft de houten voorwerpen in kratten met zout water bewaard, terwijl hij ze eigenlijk had moeten vriesdrogen. ‘De kans is groot dat we sommige spullen straks zo de prullenbak in kunnen gooien’, zegt de Zeeuwse conservator Weber. ‘Bacteriën vreten alles weg.Vreselijk is dat.’ Cowan neemt hij echter niets kwalijk. ‘Hij heeft de faciliteiten niet.’

De vertraging is te wijten aan onenigheid tussen het ministerie van Financiën en dat van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OC & W). Nadat een amateurduiker het schip in 2004 vlak voor de Engelse kust had ontdekt, legde het ministerie van Financiën in het diepste geheim contact met Cowan. Zonder medeweten van OC & W – en in strijd met eerdere afspraken – kreeg hij de opdracht de lading deels te bergen. Sindsdien frustreren ambtenaren bij OC & W een goede afloop, zeggen Haagse bronnen.

Archeologen in Engeland en Nederland spreken echter schande van de geheime deal met Cowan. ‘Ze zijn in het wilde weg gaan rotzooien’, zegt archeoloog Thijs Maarleveld, verbonden aan de Deense Syddansk Universiteit. ‘Hap-snap hebben ze dat zilver naar boven gehaald, zonder respect voor de archeologische vindplaats.’ Volgens Maarleveld zijn de voorwerpen ten onrechte weggerukt uit hun omgeving. ‘Nu is de samenhang verstoord en zijn het losse spulletjes geworden.

Volgens Maarleveld heeft Financiën in strijd met internationale verdragen gehandeld. Die bepalen dat archeologische vondsten in principe onder water moeten blijven liggen. Alleen als ze verloren dreigen te gaan, bijvoorbeeld doordat schatrovers de vindplaats kennen, mogen ze worden geborgen.

Volgens Financiën was daarvan inderdaad sprake. ‘De lading liep gevaar en dus hebben we onze verantwoordelijkheid genomen’, zegt een woordvoerster. ‘We willen graag samenwerken met OC & W, maar dat leek niet te lukken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden