VNG: hef gemeente en provincie op

Amsterdam De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil de gemeenten opheffen. Althans: zoals we ze nu kennen. Ook de provincies, de regionale bestuurslichamen en de deelgemeenten moeten weg....

Op de dag voor de verkiezingen van 9 juni stemmen alle 430 gemeenten over een resolutie met die strekking. Die datum is niet toevallig, zegt directeur Ralph Pans van de VNG, want het nieuw te vormen kabinet zou met de uitvoering van dit plan onmiddellijk moeten beginnen. ‘We willen na de verkiezingen meteen in gesprek met een informateur of formateur. We kunnen al heel concrete stappen zetten in de komende kabinetsperiode.’

Met deze resolutie wil de VNG de ‘bestuurlijke drukte’ te lijf gaan. Steeds vaker klinkt de klacht dat de overheden in elkaars vaarwater zitten en elkaar afremmen. Sommige partijen hebben er ideeën over in hun verkiezingsprogramma’s opgenomen. Zo vinden sommigen dat de waterschappen maar moeten worden ondergebracht bij de provincies. ‘Dat levert natuurlijk nauwelijks iets op’, zegt Pans. Het radicaal afbreken van een hele reeks bestuurslagen en het creëren van een nieuwe laag, dat zet wél zoden aan de dijk.

De VNG ziet uiteindelijk maar drie bestuurslagen overblijven. Europa, het rijk, en daaronder een laag die in de ontwerp-resolutie van de VNG nog ‘decentraal’ wordt genoemd. ‘Maar wij zouden het niet erg vinden om die lichamen gemeenten te noemen’, zegt VNG-directeur Pans.

Volgens Pans worden steeds meer taken bij de gemeenten gelegd. Gemeenten kunnen die taken beter uitvoeren, zegt hij, maar ze zijn vaak nog te klein. Daarom zijn er voor tal van doeleinden gemeenschappelijke regelingen opgezet. Voor de GGD zijn regio’s, voor veiligheid en politie zijn weer andere regio’s, en vaak hebben gemeenten voor diensten zoals straatvegen en huisvuilophalen zelf weer samenwerkingsverbanden opgezet.

Beter zou het zijn die gemeentelijke samenwerkingsverbanden te bundelen of zelfs regiogemeenten te creëren die al die taken goed aan kunnen. Als zo’n regio goed functioneert, zou het nieuwe kabinet ze een bonus moeten geven: zo’n regio zou ‘provincievrij’ moeten worden. Alle bevoegdheden zouden naar zo’n regio moeten worden overgeheveld. Die bonus zou zonder wijziging van de Grondwet kunnen worden gerealiseerd.

Het VNG-plan kan duizenden ambtenaren en miljarden euro’s uitsparen, denkt Pans. Het levert schaalvoordelen op, voor bijvoorbeeld ict. Het levert een heldere verdeling van bevoegdheden op. De overheden zouden elkaar niet meer, zoals nu, voor de voeten hoeven lopen. Neem de ruimtelijke ordening. Dat is een taak van de gemeenten, maar als een gemeente denkt klaar te zijn met een plan, komt er nog weer een provinciale toezichthouder om de hoek kijken.

Pas op 8 juni zal blijken of de gemeenten het plan van de VNG steunen. Zeker is dat niet. Zoals VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma al zei: ‘Als de kalkoen over het kerstdiner gaat, weet je wat er uit komt. In deze kwestie zijn we allemaal kalkoenen.’ Maar Pans heeft goede hoop dat de kalkoen dit keer zichzelf niet zal ontzien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden