VN zien wapens liefst op schroothoop

Het VN-fonds UNDP combineert het inleveren van wapens met sociale projecten. Het werkt, zegt Ad Melkert. ‘Vooral jonge werkloze mannen zijn geneigd de wapens op te pakken.’..

Van onze verslaggeefster

‘Na de duizenden doden door de tsunami in 2004 ontstonden enorme initiatieven om herhaling te voorkomen. Terecht natuurlijk, maar door wapens sterven jaarlijks anderhalf tot twee keer zoveel mensen.’ Daarom, zegt Ad Melkert, tweede man bij het VN-ontwikkelingsfonds UNDP, moeten kleine wapens hoog op de internationale agenda staan.

Het UNDP zet zich in tegen het gebruik van kleine wapens in conflictgebieden en arme landen. Het begeleidt landen bij de uitvoering van het VN-actieprogramma. Melkert: ‘Bij vredesmissies van de VN zie je dat wapenbezit niet alleen een gevolg is van conflicten, maar ook een belangrijke oorzaak.’

‘Particulier wapenbezit is in deze gebieden een bron van onveiligheid en een hindernis voor ontwikkeling. Ontwikkeling is moeilijk voorstelbaar als mensen voortdurend bedreigd worden door het recht van de sterkste, degene die wapens tot zijn beschikking heeft. En arme mensen zijn vaak de eerste slachtoffers.’

Melkert noemt het een vicieuze cirkel. ‘Als de ontwikkeling wordt gestremd, en mensen in armoede leven of werkloos zijn, zijn vooral jonge mannen van vijftien tot dertig jaar geneigd de wapens op te pakken. De kans op permanente vrede neemt daardoor verder af.’

Het UNDP heeft initiatieven opgezet die ontwikkelingsprojecten en ontwapening combineren. Melkert noemt de resultaten bemoedigend. ‘In Liberia zijn wapens ingezameld en wapenvrije gemeenschappen opgezet, waar werkgelegenheidsprojecten worden uitgevoerd en sociale dienstverlening wordt verleend. Die combinatie heeft geleid tot een groot gevoel van veiligheid onder de burgers.’

Nog een voorbeeld. ‘In twee steden in El Salvador hebben we de autoriteiten geholpen met het uitvaardigen van een verbod op het dragen van messen en pistolen. Het aantal slachtoffers is spectaculair gedaald. Daardoor is ruimte ontstaan om te investeren in scholen, gezondheidszorg, werkgelegenheid.’

In Sierra Leone, Congo en Burundi lopen vergelijkbare programma’s: voor demobilisatie van particuliere legers, ontwapening, scholing en werk. Met resultaat, aldus Melkert. ‘Honderdduizenden wapens liggen op de schroothoop.’

Toch ontstaat volgens Melkert in steeds meer landen het besef dat wapens een bron van onveiligheid zijn. ‘De conferentie in 2001 was een doorbraak. Velen zijn van mening dat wapenbezit een grondrecht is, dat regeringen zich daarmee niet mogen bemoeien. Maar in 2001 werd besloten dat staatsbemoeienis wél nodig is.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden