Nabeschouwing

VN-veiligheidsraad verdeeld over controle chemische wapens

De onderhandelingen over een VN-resolutie die regelt dat de chemische wapens van Syrië onder internationaal toezicht komen te staan zijn in volle gang. Maar de veiligheidsraad van de Verenigde Naties is nog ernstig verdeeld over hoe de wijze waarop dit kan worden gecontroleerd. Ondertussen gaan de gevechten door. Volkskrant.nl hield een liveblog bij, lees hier alle ontwikkelingen van woensdag terug.

Syriërs vieren woensdag de verjaardag van president Assad, die 48 is geworden. Beeld afp

22.30 uur - Hulp van Iran
Het Syrische leger van Assad krijgt hulp het Iraanse militairen, dat meldt Nieuwsuur vanavond. Op YouTube gaan al langer beelden rond van Iraanse militairen die de troepen van Assad zouden bijstaan, maar die geruchten konden niet worden bevestigd. Nieuwsuur beschikt nu over beelden waarop te zien is dat de Syrische troepen samenwerken met Iraanse militairen en soms zelfs aanwijzingen van de Iraniërs aannemen.

De beelden zijn gemaakt door een Iraanse cameraman die bij gevechten tussen de militairen en de rebellen om het leven kwam. Het materiaal is daarna in handen van de opstandelingen gekomen die het beeldmateriaal aan Nieuwsuur gaf.

20.55 uur - 'Syrische leger beschiet veldhospitaal'
Syrische activisten zeggen dat gevechtsvliegtuigen van de regering een veldhospitaal in de omgeving van de stad Aleppo hebben geraakt. Daarbij zijn 11 mensen omgekomen. De informatie komt van het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten. Er zouden ook tientallen gewonden zijn. Het bericht kan niet worden bevestigd. De groep, die vanuit Groot-Brittannië opereert, krijgt zijn informatie van activisten in het land. Het bombarderen van ziekenhuizen is een oorlogsmisdaad.

Een strijder van het Vrije Syrische Leger leest een boek in het oude gedeelte van Aleppo. (Foto 8 september) Beeld reuters

20.35 uur - Kerry blijft zeker twee dagen in Genève
Het overleg in Zwitserland kan ook nog wel eens wat tijd in beslag nemen. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Kerry blijft in elk geval 2 dagen en mogelijk langer in Genève voor overleg over Syrië. Daar zal hij donderdag spreken metzijn Russische ambtgenoot Lavrov. De gesprekken gaan vrijdag door. Kerry heeft tevens een onderhoud met Lakhdar Brahimi, de Algerijnse diplomaat die optreedt als speciaal gezant van de VN en van de Arabische Liga. Zowel de VS als Rusland neemt een team van wapenexperts mee.

20.23 uur - Veiligheidsraad nog steeds verdeeld
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is nog ernstig verdeeld over hoe de chemische wapens van Syrië zouden kunnen worden gecontroleerd. Dat meldt secretaris-generaal Ban Ki-moon van de VN. Hij zegt te hopen dat de gesprekken tussen de Verenigde Staten en Rusland resulteren in overeenstemming.

Lakhdar Brahimi, de gezant van de VN en de Arabische Liga, reist naar Genève om de plannen voor een nieuwe vredesconferentie voor Syrië te bespreken met de Amerikaanse en Russische ministers van Buitenlandse Zaken.

Beeld ap

19.55 uur -Witte Huis laat zich niet vastpinnen op tijdpad
Woordvoerder Jay Carney van het Witte Huis laat zich niet verleiden tot een uitspraak over een tijdpad voor de diplomatie die nu gaande is. De Verenigde Staten valt niet voor vertragingstactieken, maar het onder controle brengen van de chemische wapens van Syrië 'kost nu eenmaal tijd'. Hij zei ook dat hij aan Russische zijde de afgelopen twee dagen meer actie heeft gezien dan in de afgelopen twee jaar. Volgens hem zet Rusland zijn prestige nu ook op het spel.

19.25 uur - Franse voorstel wordt besproken
Inzet van het gesprek tussen de permanente leden van de Veiligheidsraad is de Franse resolutie, zo melden diplomaten. Daarin wordt aan de Syrische president Assad een ultimatum gesteld om zijn chemische wapens te ontmantelen of over te dragen. Rusland is tegen een dergelijk ultimatum. De huidige tekst is voor het land onaanvaardbaar.

18.59 uur - Permanente leden Veiligheidsraad vanavond bijeen
De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad van de VN (VS, Verenigd Koninkrijk, China, Frankrijk, Rusland) komen woensdag in New York bijeen. Dat hebben diplomaten zojuist bevestigd tegenover persbureau Reuters. De afgevaardigden zullen de jongste plannen over het toezicht op de chemische wapen in Syrië bespreken.

Het is nog niet duidelijk hoe laat de bijeenkomst is en waar precies. Het overleg vindt dus plaats voordat de Amerikaanse minister Kerry van Buitenlandse Zaken een ontmoeting heeft met zijn Russische ambtgenoot Lavrov, donderdag in Genève.

17.30 uur - Rode Kruis wil aandacht voor hulpverleners
Het Internationale Rode Kruis vindt dat de VS en Rusland aandacht moeten besteden aan de hulpverleners in Syrië. Die zouden grote problemen hebben om op plekken te komen waar ze nodig zijn. Beide partijen in het conflict zouden werkers van het Rode Kruis toegang tot bepaalde locaties ontzeggen.

Volgens voorzitter Peter Maurer moet dit onderwerp op de agenda staan donderdag, als de VS en Rusland elkaar ontmoeten.

16.55 uur - Netanhayu: de boodschap voor Syrië komt ook in Iran aan
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu benadrukt dat Syrië volledig moet worden ontdaan van alle chemische wapens. De internationale gemeenschap moet ervoor zorgen dat degenen die massavernietigingswapens inzetten, daarvoor de prijs zullen betalen.

Volgens Netanyahu heeft Syrië een 'misdaad tegen de mensheid' begaan door onschuldige burgers te doden met chemische wapens. Hij meent dat Iran, dat al in de clinch ligt met het Westen over zijn nucleaire programma, rustig aanschouwt hoe de wereld nu reageert. 'De boodschap voor Syrië zal in Iran goed worden gehoord', aldus de premier.

Benjamin Netanyahu Beeld reuters

16.40 uur - Rusland overhandigt VS Syrië-plan
Rusland heeft de Verenigde Staten het plan overhandigd waarin de Syrische chemische wapens onder internationaal toezicht worden gesteld. Dat meldt het Russische persbureau Interfax.

Het is de verwachting dat het plan wordt besproken tijdens de ontmoeting tussen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov in Genève. De laatste berichten zijn dat die bespreking donderdag plaatsvindt.

Kerry zei dinsdag dat hij wachtte op de precieze Russische voorstellen, zodat de Amerikaanse regering zich daar een oordeel over kan vormen.

14.50 uur - 'Meer opvang van Syriërs is cruciaal'
Het is 'cruciaal' dat Nederland meer doet aan de directe opvang van Syrische vluchtelingen. Alleen hulp verstrekken in de regio is onvoldoende. Dat stelde Killian Kleinschmidt, tijdens een bezoek van minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking) aan het vluchtelingenkamp dat hij leidt in Jordanië. Kleinschmidt werkt bij de Unhcr, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties.

Nederland heeft tot nog toe toegezegd 250 vluchtelingen op te vangen. Het kabinet bekijkt of meer mogelijk is, maar was tot nog toe niet enthousiast over grotere aantallen. 'Er kan en moet meer worden gedaan', aldus Kleinschmidt.

Hij zegt niet hoeveel Syriërs Nederland zou moeten opvangen. 'Dat is niet aan mij. Maar vanuit mijn perspectief vanuit het kamp, moet er meer worden gedaan.' Hij denkt dat Syriërs prima kunnen aarden in Nederland. 'Syriërs zijn over de hele wereld uitgezwermd en vrijwel overal goed geïntegreerd.'

Beeld anp
Beeld anp
Beeld anp

14.30 uur - Eerste Syrische vluchtelingen naar Duitsland
De eerste groep Syrische vluchtelingen die door Duitsland worden opgenomen, is vanuit Libanon naar Duitsland vertrokken.
Het gaat om een groep van 107 mensen, onder wie baby's, kinderen en vrouwen. Zij zijn in een privévliegtuig vanuit de Libanese hoofdstad Beiroet naar het Duitse Hannover gevlogen. Daar krijgen de vluchtelingen een soort inburgeringscursus.

De Verenigde Naties vroegen de Europese staten deze week om onbeperkt Syrische vluchtelingen op te nemen. Duitsland heeft toegezegd om in ieder geval 2 jaar lang 5000 Syrische vluchtelingen toe te laten. In Nederland wordt de discussie nog gevoerd of we Syrische vluchtelingen moeten opvangen en hoeveel.

Beeld epa
Beeld epa
Beeld epa

14.20 uur - Syrische oppositiegroep wil Russisch toezicht op chemische wapens
Een van de belangrijkste oppositiegroeperingen in Syrië, het linkse Nationaal Coördinatie Comité (NCC), wil dat Rusland zich ontfermt over het arsenaal aan chemische wapens in Syrië.

Het comité heeft bekendgemaakt dat het een vredesplan heeft opgesteld waarin wordt aangedrongen op Russisch toezicht op de chemische wapens. Het plan is eerder al in de Libanese hoofdstad Beiroet aangeboden aan de Russische onderminister van Buitenlandse Zaken, Michael Bogdanov.

Het NCC wil snel een conferentie van de partijen die betrokken zijn bij de burgeroorlog, een staakt-het-vuren en een overgangsregering onder leiding van een oppositiefiguur.

Leden van het Nationale Coördinatie Comité tijdens een ontmoeting in 2011. Beeld EPA

13.35 uur - Beelden uit Zaatari-vluchtelingenkamp
Voormalig journalist Jonathan Dumont doet vanuit het Zaatari-vluchtelingenkamp in Jordanië verslag voor het World Food Program (WFP). Zaatari is één van de grootste vluchtelingenkampen ter wereld en huisvest meer dan 100.000 Syrische vluchtelingen. Dumont maakte een panorama-foto van 360 graden van het kamp. De foto toont een eindeloze aaneenschakeling van simpele witte houte huisjes met platte daken.

13.04 uur - Leden Doema dreigen met stappen tegen VS
Rusland zou meer wapens aan Iran kunnen gaan verkopen en de bevoorrading van de Amerikaanse troepen in Afghanistan kunnen gaan bemoeilijken, als de Verenigde Staten Syrië aanvallen. Voorstellen van die aard kwamen vandaag tijdens het debat over de beoogde inhoud van een Syrië-resolutie van de Communisten in het Russische lagerhuis.

Aleksej Poesjkov, de voorzitter van de commissie voor buitenlandse zaken van de Doema, zei daarop dat dergelijke maatregelen overwogen moeten worden als 'de partij die oorlog wil' het wint in Washington.

Poesjkov, een naaste politieke bondgenoot van het Kremlin, zei dat de regering hoopt dat de VS akkoord gaan met het Russische voorstel om de Syrische voorraden chemische wapens onder internationaal toezicht te plaatsen en vervolgens te ontmantelen. Tegen de VS gerichte maatregelen zijn nu voorbarig, hield hij zijn gehoor voor.

De Russische president Vladimir Poetin. Beeld ap
Een Syrische vluchteling op het vliegveld in Beiroet. Beeld epa

12.23 uur - 'Russisch voorstel goed voor verhoudingen'
Als Syrië zijn chemische wapens inlevert, zoals Rusland heeft voorgesteld, is dat een gunstige ontwikkeling maar nog steeds geen oplossing voor de burgeroorlog in het land. Positief is wel dat er toenadering is tussen Rusland, een belangrijke bondgenoot van Syrië, en de Verenigde Staten.

Dat stelt Midden-Oostendeskundige Floor Janssen van Instituut Clingendael: 'De slagkracht van president Bashar al-Assad van Syrië hangt niet geheel af van chemische wapens. Het conflict in Syrië gaat gewoon door.'

Lees het hele artikel hier.

12.04 uur - Onderhandelingen over resolutie gaande
Onderhandelingen over een VN-resolutie die regelt dat de chemische wapens van Syrië onder internationaal toezicht komen te staan zijn reeds gaande. Dat heeft een Franse overheidsfunctionaris gezegd.

Het was de bedoeling dat Frankrijk de ontwerpresolutie gisteren zou indienen tijdens een spoedberaad van de VN-Veiligheidsraad, maar dat beraad werd afgelast. De onderhandelingen verlopen volgens de Franse functionaris moeizaam. Rusland wil niet dat de resolutie een bindend karakter krijgt en is er bovendien tegen dat de schuld van de gifgasaanval van 21 augustus bij de Syrische regering wordt gelegd, zoals in de ontwerptekst het geval is.

Wat Frankrijk betreft wordt er alsnog militair ingegrepen, mocht Syrië zich niet aan de resolutie houden. Rusland wil ook niet dat de verdachten van de aanval in internationaal verband worden berecht, zoals de resolutie wil.

De Franse minister van buitenlandse zaken Laurent Fabius vandaag in Parijs voor overleg over Syrië. Beeld epa
Een straatverkoper in Aleppo, afgelopen maandag. Beeld reuters

11.53 uur - Christelijk dorp nog steeds bezet door rebellen
Het christelijke dorpje Maaloula, dat maandag door het Syrische leger werd aangevallen, is nog steeds bezet door rebellen. Dat meldt persbureau AFP. 'Het leger heeft Maaloula nog niet heroverd. De gevechten gaan door, maar het leger boekt vooruitgang', aldus een anonieme bron.

De opstandelingen kondigden eerder aan het dorp spoedig te ontruimen. De opstandelingen zijn er naar eigen zeggen in geslaagd een legerpost onschadelijk te maken 'die werd gebruikt om moslims schade toe te brengen'. De rebellen trekken zich niet terug uit angst voor de naderende regeringstroepen, maar willen 'de huizen weer aan hun rechtmatige eigenaren teruggeven'.

Beeld reuters
Beeld reuters

11.11 uur - Reacties op toespraak Obama
De speech die de Amerikaanse president Obama gisteravond (plaatselijke tijd) gaf over de mogelijkheid tot een diplomatieke oplossing voor Syrië heeft verdeelde reacties opgeleverd.

Ex-president Jimmy Carter hoopt dat het onder toezicht stellen van het Syrische chemische wapenarsenaal 'een wapenstilstand tot gevolg heeft'. En de voorzitter van het Republikeinse Nationale Comité spreekt van 'een teleurstelling'.

Lees hier meer reacties.

Zwaar beschadigde gebouwen in de Syrische stad Deir Ezzor. Beeld afp

11.05 uur - Khamenei hoopvol over nieuw beleid VS
Irans machtigste autoriteit, Ali Khamenei, heeft goede hoop dat 'de nieuwe houding van de Verenigde Staten serieus is, en geen spel met de media is'. 'Wekenlang hebben ze (de Verenigde Staten, red.) gedreigd met oorlog tegen het volk van dit gebied, ten gunste van de zionisten', aldus Khamenei.

Ayatollah Khamenei zei vorige maand dat militair ingrijpen in Syrië zou uitdraaien op 'een ramp voor de regio'. 'De regio is als een vat buskruit en de toekomst kan niet worden voorspeld,' zei de geestelijk leider destijds.

Geestelijk leider ayatollah Ali Khamenei. Beeld reuters
Een Syrische rebel rust uit in een huis in al-Ghouta. Beeld reuters

10.30 uur - VN: acht bloedbaden door regime
Het Syrische regime van Assad en zijn aanhangers hebben het afgelopen anderhalf jaar acht bloedbaden aangericht. Van de rebellen staat vast dat ze één keer een massaslachting hebben aangericht. Dit zegt de commissie die namens de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties onderzoek doet naar mensenrechtenschendingen in Syrië.

'Syrië is een land waar straffeloos slachtpartijen plaatsvinden', concludeert de commissie in een vandaag gepresenteerd rapport. De commissie doet momenteel nog onderzoek naar negen bloedbaden. Het rapport beslaat de periode van 2011 tot medio juli dit jaar. De gifgasaanval van 21 augustus is dus in deze rapportage buiten beschouwing gebleven.

Demonstranten verbranden Amerikaanse vlaggen in Argentinië. Beeld ap
Een rebel van het Vrije Syrische Leger in een huis in Aleppo. Beeld reuters

09.50 uur - 'Rapport over gifgas maandag verwacht'
Het rapport van de wapeninspecteurs van de Verenigde Naties die in Syrië een vermeende gifgasaanval hebben onderzocht, wordt maandag verwacht. Dit zei de Luxemburgse minister van Buitenlandse Zaken, Jean Asselborn, tegen de Duitse radio. Luxemburg is één van de tien niet-permanente leden van de VN-Veiligheidsraad.

Asselborn riep de vijf permanente leden van de raad (China, Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland en de VS) op te proberen gezamenlijk op te treden. Asselborn hoopt dat de discussie over Syrische chemische wapens de aandacht niet afleidt van het lijden van de Syrische bevolking.

09.23 uur - Teleurstelling over uitblijven aanval
De Syrische Nationale Coalitie (SNC) is teleurgesteld dat er geen aanval vanuit het buitenland op Syrische doelen plaatsheeft. De SNC had gehoopt op een aanval zodat er een omslag zou komen in het voordeel van de rebellen. De SNC vreest nu dat er nog meer doden zullen vallen.

In een verklaring zei de SNC dat het voorstel van Rusland om de voorraad chemische wapens van Syrië te vernietigen er alleen maar toe leidt dat de oorlog wordt gerekt en dat er nog meer doden zullen vallen. 'Misdaden tegen de menselijkheid kunnen niet zomaar ongedaan worden gemaakt door politieke concessies te doen of door de wapens die voor deze misdaden werden gebruikt in te leveren.'

Aleppo. Beeld reuters

De belangrijkste gebeurtenissen van dinsdag op een rij:

Veel landen positief over Russisch voorstel
Het Russische voorstel om chemische wapens in Syrië onder internationaal toezicht te stellen, kan rekenen op steun van veel landen. Met het uitschakelen van de voorraad chemische wapens van het regime in Syrië, zou de VS afzien van militaire acties.

Syrië en Rusland werken aan plan
De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, liet weten dat hij samen met Syrië aan een concreet plan werkt om de chemische wapens van Syrië onder internationaal toezicht te brengen.

Frankrijk komt met VN-resolutie
Frankrijk kwam met een ontwerpresolutie voor de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over de inzet van chemische wapens door Syrië. De resolutie beoogt Syrië ertoe te dwingen openheid van zaken te geven over zijn chemische wapens, zijn voorraden chemische wapens onder internationaal toezicht te plaatsen en ze te ontmantelen.

Syrië akkoord met voorstel
Syrië aanvaardde het Russische plan. Het voorstel wordt over het algemeen gezien als diplomatiek alternatief voor Amerikaanse luchtaanvallen op Syrië.

VS, Frankrijk en GB voor diplomatie
Nadat de Amerikaanse president Barack Obama, de Franse president François Hollande en de Britse premier David Cameron gisteren met elkaar hadden gebeld, lieten zij weten dat ze voor een diplomatieke oplossing van de kwestie rond de Syrische chemische wapens zijn.

Syrië treedt toe tot OPCW
Syrië treedt toe tot de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag. OPCW-lidstaten zijn verplicht hun voorraden aan chemische wapens onder toezicht van de internationale organisatie te vernietigen. De Syrische minister van Buitenlandse Zaken liet weten dat de internationale gemeenschap toegang krijgt tot alle opslagplaatsen. Syrië staakt de productie en doet afstand van alle chemische wapens.

Obama wil diplomatie een kans geven
President Barack Obama liet in zijn televisietoespraak weten dat de VS de druk vasthoudt op Syrië door een militaire interventie niet uit te sluiten. Een militaire actie zou 'Assad twee keer doen nadenken over een aanval met chemische wapens'. In de toespraak zei hij dat een diplomatieke oplossing alsnog de voorkeur heeft. Obama vindt het echter te vroeg om te stellen dat het plan om de Syrische chemische wapens onder internationale toezicht te stellen, succesvol zal zijn.

De Amerikaanse president Barack Obama gisteravond tijdens zijn toespraak. Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden