VN trekken rebellengebied Sierra Leone in

Soldaten van de VN-vredesmacht in Sierra Leone proberen opnieuw de door rebellen beheerste diamantvelden binnen te trekken. Een jaar geleden was dat het begin van een drama....

PakBatt1 durfde het aan. Een week geleden trokken 788 Pakistaanse militairen het district Kono binnen. De soldaten, onderdeel van de VN-macht Unamsil, waren de eersten die zich vertoonden in het oosten van Sierra Leone, het gebied van de rebellen en hun diamanten. Als zij zich handhaven, heeft de vrede een kans.

Zo'n vijftien maanden geleden stond Unamsil ook op het punt het oosten van Sierra Leone binnen te trekken. Elders in het West-Afrikaanse land hadden al enkele duizenden leden van het Revolutionair Verenigd Front (RUF) hun wapens aan de VN overgedragen. Kort daarna ging het helemaal mis met 's werelds grootste VN-vredesmacht.

Het RUF gijzelde ruim vijfhonderd Unamsil-soldaten. Meer dan veertig van hen, overwegend Indiërs, vonden de dood. In de hoofdstad Freetown werd geschoten op demonstranten tegen RUF-leider Foday Sankoh. Zelf viel Sankoh enkele dagen later in handen van regeringsmilitairen. De chaos was compleet.

Twee zaken zijn het afgelopen jaar bepalend geweest voor de voorzichtige hervatting van het vredesproces. Op de eerste plaats de komst van zwaarbewapende soldaten uit Groot-Brittannië, het vroegere koloniale moederland. De Britten opereren buiten Unamsil om. Zij hebben hun tijd vooral besteed aan het operationeel maken van een nieuw Sierraleoons leger, het SLA, dat nu uit ongeveer achtduizend gedisciplineerde militairen bestaat.

Daarnaast hebben de VN sancties ingesteld tegen het bewind van Charles Taylor, de president van het buurland Liberia. Taylor geldt als de kwade genius achter het RUF, de man die in ruil voor illegale diamanten de rebellen van wapens en onderdak voorziet. Het isolement van Taylor, gekoppeld aan de belofte van het vele geld dat de internationale gemeenschap wil steken in de wederopbouw van Sierra Leone, heeft de ooit zo gevreesde en wreed opererende rebellen op vrediger gedachten gebracht.

Voorlopig althans. Inmiddels heeft Unamsil opnieuw ruim 14 duizend vechtersbazen ertoe overgehaald hun wapens in te leveren. Naast RUF-strijders zijn dat leden van de zogeheten Civil Defense Force (CDF), het houtjes-touwtjesleger dat zegt voor de gekozen regering van president Tejan Kabbah te vechten, maar dat al bijna net zo schurkachtig te werk is gegaan als het RUF.

RUF-woordvoerder Gibril Massaquoi vatte in april de positie van de rebellen, die al sinds 1991 strijden, als volgt samen: 'De oorlog heeft te lang geduurd. Wij willen niet langer vechten. We willen de vreedzame optie kiezen vanwege het lijden van de massa.'

Een maand later sloten regering en RUF een vredesakkoord, dat tot op de dag van vandaag redelijk standhoudt en daarom ook de 14.403 Unamsil-leden de kans geeft zich overal in het land te vestigen.

Maar een RUF-man die zegt zich iets aan te trekken van het lijden van de massa, is als een leeuw die beweert vegetariër te willen worden. Volgens het Sierraleoonse oppositielid John Benjamin zal het RUF wel deels ontwapenen, maar niet demobiliseren. De rebellen kunnen nog altijd in Liberia terecht. 'En zodra de Liberiaanse crisis voorbij is, wie weet wat er dan gebeurt?'

Een volgend probleem levert de politiek. Het RUF zegt de strijd begonnen te zijn vanwege de corruptie van de heersende politieke klasse. President Kabbah mag dan ooit gekozen zijn, zuiver is dat niet gegaan. Zijn termijn verstreek officieel in maart. Maar de voorzitter van de kiescommissie liet dit weekeinde weten dat nieuwe verkiezingen dit jaar er niet inzitten.

Er zijn nog te veel mensen met wapens, die kiezers kunnen intimideren, meent hij. Het RUF ziet dat anders. Volgens de rebellen kan slechts een overgangsregering garant staan voor vrije verkiezingen. En dat de Britten een leger trainen voor de huidige president, maakt het voor het RUF 'onvoorstelbaar' dat het zelf nu al zijn wapens overdraagt.

Zelfs een vredig Sierra Leone met een nieuwe, eerlijk gekozen regering zal de komende tientallen jaren zwaar gebukt gaan onder de gevolgen van de burgeroorlog. De VN hebben ingestemd met een oorlogstribunaal, dat ook Foday Sankoh zou moeten berechten, maar houdt de contouren daarvan bewust nog vaag. Ook is onduidelijk waar de miljarden vandaan moeten komen voor de wederopbouw van het land.

Om over het vraagstuk van 'verzoening' voorlopig maar te zwijgen. In een land waar rebellen er niet voor terugschrokken bij onschuldige burgers ledematen af te hakken, is de psychische schade wellicht nog het grootst. De littekens daarvan zullen pas na generaties kunnen helen. Zo ver vooruit durft bijna niemand te kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden