VN slaan groot alarm om golf van zuiveringen Turkije

De golf van zuiveringen in Turkije is reden voor groot alarm. Dat zegt Zeid Ra'ad Al Hussein, de hoge commissaris voor de mensenrechten van de Verenigde Naties. Zeid wil onafhankelijke waarnemers naar Turkse detentiecentra sturen om te controleren of gedetineerden hun familie en advocaten kunnen spreken.

Gedetineerden in het hoofdkantoor van de politie in Ankara. Midden vooraan: Akin Öztürk, het voormalige hoofd van de Turkse Luchtmacht. Beeld getty

'In de nasleep van zo'n traumatische ervaring is het van cruciaal belang ervoor te zorgen dat de mensenrechten niet worden geschonden in de haast de vermeende verantwoordelijken te straffen', zegt Zeid in een verklaring.

Turkse autoriteiten hebben duizenden verdachten opgepakt in verband met de mislukte staatsgreep afgelopen vrijdag. President Erdogan grijpt de coup aan om het overheidsapparaat te ontdoen van 'potentiële vijanden'. Talloze officieren en soldaten, alsmede leden van de rechterlijke macht en het politieapparaat waren al ontslagen, opgepakt of geschorst. Vandaag schorste het Turkse ministerie van Onderwijs 21 duizend personeelsleden in het onderwijs.

'Rechters moeten zonder restricties en bedreigingen kunnen werken', aldus Zeid. Hij roept Turkije op de rechtsstaat te handhaven en democratische instellingen te versterken.

De Turkse premier Binali Yildirim zei vandaag na overleg met de ultranationalistische MHP, dat Turkije zich niet zal laten leiden door wraakzucht in de vervolging van verdachte coupplegers. Yildirim zei na het gesprek met MHP-leider Devlet Bahceli dat moet worden voorkomen dat 'sommige mensen profiteren van de huidige situatie'. Hij zei dat het tijd is voor 'eenheid en broederschap'.

De Verenigde Staten en Europese Unie staan vooralsnog achter de democratisch gekozen Erdogan. Maar de twee maken zich wel zorgen over de zuiveringen in het land. De EU maakt er bovendien nadrukkelijk een punt van dat Turkije de doodstraf niet mag herinvoeren, wat Erdogan suggereerde. Gebeurt dat, dan zijn de onderhandelingen over een EU-lidmaatschap voor Turkije van de baan.

Aanhangers van Erdogan gisteravond in Istanbul. Beeld afp

'Steun doodstraf'

Bahceli liet weten dat zijn partij achter Erdogan staat als hij de doodstraf weer wil invoeren. 'Als de AK-partij klaar is voor de doodstraf, zijn wij dat ook', aldus Bahceli.

Herinvoering van de doodstraf zou een schending van de internationale wetgeving zijn, 'een grote stap in de verkeerde richting', reageerde VN-commissaris Zeid.

De doodstraf kan worden ingevoerd door een wijziging in de Turkse grondwet. Daar is een meerderheid van tweederde in het parlement voor nodig. Zo'n meerderheid lijkt binnen handbereik, nu alle oppositiepartijen zich zo eensgezind achter de regering hebben geschaard in de maatregelen tegen de militaire coup, schrijft correspondent Kees Elenbaas. De pro-Koerdische HDP heeft echter verklaard dat ze onder geen beding aan de herinvoering van de doodstraf zal meewerken.

Turkije schafte de doodstraf in 2004 juist af om te voldoen aan een van de voorwaarden van het EU-lidmaatschap. De laatste keer dat een executie werd voltrokken in Turkije was in 1984.

In een interview met CNN sprak Erdogan gisteravond harde taal aan het adres van zijn vermeende vijanden. 'Het Turkse volk vindt dat die terroristen zouden moeten worden geëxecuteerd. Waarom zou ik hen dan in de gevangenis zetten en jarenlang te eten geven? Ik zal elke beslissing van het parlement ten aanzien van de doodstraf goedkeuren.'

De Turkse president Erdogan. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.