VN roepen vrouwen op te solliciteren naar baan Ban Ki-moon

'We hebben acht mannelijke secretarissen-generaal gehad. De negende moet een vrouw zijn.' Zo luidt de oproep van Womansg.org, de website van de Campaign to Elect a Woman UN Secretary-General.

Ban Ki Moon, secretaris-generaal van de VN, houdt een toespraak tijdens de 'United Nations Climate Change Conference' in Parijs. Beeld anp

De campagne kreeg deze week een steuntje in de rug vanuit het tot nu toe door mannen gedomineerde hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York. In een door de voorzitters van de Veiligheidsraad en de Algemene Vergadering ondertekende brief worden de 193 lidstaten opgeroepen 'vrouwen, evenals mannen', aan te wijzen als kandidaat voor de post van secretaris-generaal van de volkenorganisatie.

De huidige VN-chef, Ban Ki-moon treedt eind volgend jaar af, na twee termijnen. Zijn opvolg(st)er moet rond oktober bekend zijn. De selectieprocedure is met de brief van de Amerikaanse Samantha Power (deze maand voorzitter van de V-raad) en de Deen Mogens Lykketoft (voorzitter VN-assemblee) officieel begonnen.

De oproep voor een vrouwelijke secretaris-generaal zingt al een jaar rond in New York en krijgt steeds meer steun, ook onder lidstaten. Goede vrouwen genoeg, zo is de boodschap van Womansg.org.

Ondoorzichtig proces

Op de site worden vele 'outstanding women' gepresenteerd. Politieke zwaargewichten als de Duitse kanselier Angela Merkel en een reeks VN-veteranen, maar ook vrouwen die zowel een VN-organisatie als een regering hebben geleid, zoals Helen Clark (hoofd UNDP en oud-premier Nieuw-Zeeland).

De brief van Power en Lykketoft belooft nog een verandering. De benoemingsprocedure zal transparanter worden. Anders dan voorheen kunnen kandidaten zich aan de lidstaten presenteren en hun ideeën uiteenzetten tijdens 'informele bijeenkomsten'.

Tot nu was de selectie een ondoorzichtig proces. Hoewel de Algemene Vergadering volgens het VN-handvest de secretaris-generaal benoemt, ging in de praktijk de Veiligheidsraad erover, en in feite de vijf permanente leden (P5).

Regels

Daarin zal niet echt verandering komen. Als de Amerikanen of de Russen een kandidaat niet willen, wordt hij/zij het niet. Maar als een ruime meerderheid van de lidstaten een bepaalde kandidaat steunt, zei Lykketoft in een toelichting, dan kan de Veiligheidsraad daar moeilijk omheen.

Daarmee raakt de brief aan een slepende ergernis in de internationale diplomatie: de greep van de P5 op het werk van de VN. Toen in een peiling onlangs in het New Yorkse circuit werd gevraagd naar de ideale eigenschappen van de nieuwe VN-chef, scoorde 'Moet de durf hebben de grootmachten te weerstaan' het hoogste.

Formele regels voor de procedure bestaan niet, wel ongeschreven tradities. Zo mag de kandidaat niet uit een groot land komen. De Indiase topdiplomaat Shashi Tharoor leek in 2006 de droomkandidaat, maar werd het uiteindelijk niet. 'Hij kwam niet uit een klein land', schrijft John Bolton, indertijd Amerika's VN-ambassadeur, in zijn memoires.

Kleurloos

Ook moet de kandidaat niet al te eigenzinnig zijn. Daarom vetoden de VS in 1997 de herbenoeming van de Egyptenaar Boutros Boutros-Ghali. En volgens Bolton koos minister Condoleezza Rice negen jaar geleden voor de kleurloze Zuid-Koreaanse diplomaat Ban Ki-moon omdat de VS 'geen sterke secretaris-generaal' wilden.

Een belangrijke traditie is de regionale spreiding. De werelddelen leveren min of meer om beurten een VN-chef, al wordt daar niet strikt de hand aan gehouden. De kiesgroep Oost-Europa gooit dit keer hoge ogen; sinds 1945 is die nooit uitverkoren. Uit deze regio komen de enige kandidaten die tot nu officieel door hun land naar voren zijn geschoven: Irino Bokova, de Bulgaarse directeur-generaal van Unesco, en Vesna Pusic, minister van Buitenlandse Zaken van Kroatië.

Een Oost-Europese kandidaat kan goed vallen bij Rusland. Anderzijds zijn het juist de Russen die in New York bezwaar maken tegen een expliciete voorkeur voor een vrouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden