Nieuws Israël

VN-rapport: leger Israël schoot onnodig met scherp op betogers in Gaza

Israëlische veiligheidstroepen hebben mogelijk oorlogsmisdrijven of misdaden tegen de menselijkheid begaan toen vorig jaar Palestijnse betogers werden verjaagd en uiteengedreven bij de grens tussen Israël en de Gazastrook. Een onafhankelijke commissie, ingesteld door de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties, stelt dat in een donderdag gepubliceerd rapport.

Saber al-Ashkar (29), een Palestijnse betoger in de Gazastrook, werpt stenen naar het Israëlische leger op 11 mei vorig jaar. Beeld AFP

Tussen maart en december 2018 kwamen 189 Palestijnen (onder wie 35 kinderen) om het leven, voor het overgrote deel doordat het leger met scherp schoot op ongewapende demonstranten. Ook raakten ruim 9.000 personen gewond. In de Gazastrook trokken vorig jaar wekelijks Palestijnen naar het hek langs de grens met Israël, in wat de Mars van de Terugkeer werd genoemd.

De commissie heeft nauwgezet onderzocht hoe de 189 slachtoffers om het leven zijn gekomen en hoe zo’n 300 anderen gewond zijn geraakt. De conclusie is dat het Israëlische leger Palestijnen ‘heeft gedood en verminkt die geen direct gevaar vormden voor anderen, noch direct deelnamen aan vijandelijkheden’.

Hoge Commissaris voor de Mensenrechten Michelle Bachelet, die het rapport kreeg aangeboden, moet de bevindingen volgens de commissie delen met het Internationaal Strafhof. De aanklager van het ICC opende in 2015 een voorlopig onderzoek naar oorlogsmisdrijven in de Palestijnse gebieden.

Absurdistisch theater

De Israëlische regering heeft het werk van de commissie afgedaan als ‘absurdistisch theater’. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Israel Katz gaat het om ‘het zoveelste vijandige en leugenachtige rapport tegen de staat Israël’.

Palestijnse betogers hebben volgens de onderzoekers diverse malen geprobeerd het afscheidingshek te bestormen. Ook werden stenen gegooid naar het Israëlische leger en brandende autobanden in de richting van het hek gerold. Dit leverde echter nooit een zodanig gevaar op, dat met scherp schieten gerechtvaardigd was.

Israël stelde destijds te willen voorkomen dat gewapende militanten het land binnen zouden komen, maar volgens de commissie bestonden daartoe voldoende ‘niet-dodelijke alternatieven’. Het hek was versterkt, langs de hele grens was prikkeldraad uitgerold, vegetatie was gekapt, er waren greppels gegraven en aarden wallen aangelegd.

Scherpschutters

Het Palestijns protest tegen de Israëlische blokkade van Gaza was ‘civiel’ van karakter, zo staat in het rapport. Het leger installeerde echter al vóór de eerste demonstratie ruim honderd scherpschutters langs de grens. Die werden van meet af aan ingezet.

Vrijwel nooit echter was daarbij sprake van levensbedreigende situaties, waarbij de scherpschutters wel gedwongen waren te vuren. Bij onmiddellijk gevaar ‘is het een kwestie van seconden, niet van uren’, aldus de onderzoekers. Zij ondervroegen honderden mensen, lazen medische dossiers en bekeken foto’s en videobeelden.

De commissie wijst twee groepen verantwoordelijken voor de mogelijke oorlogsmisdrijven aan. Ten eerste de scherpschutters en de commandanten ter plekke, ten tweede degenen in de top van leger en regering die de – volgens de commissie veel te ruime – gevechtsinstructies hebben opgesteld. Een vertrouwelijke lijst met namen zal worden overhandigd aan Hoge Commissaris Bachelet.

Kinderen en gehandicapten

De onafhankelijke onderzoekscommissie van de VN-Mensenrechtenraad heeft ‘goede gronden te geloven’ dat Israëlische scherpschutters ‘met opzet’ hebben geschoten op kinderen, gehandicapten en journalisten.

In het rapport wordt van een groot aantal betogers gedetailleerd beschreven hoe ze zijn gedood of gewond geraakt, en wat ze deden op het moment van de beschieting. Velen bevonden zich op grote afstand van het hek en vormden geen directe bedreiging voor de Israëlische soldaten.

- Nasser Mosabeh (11) uit Khan Younis werd op 28 september 2018 in zijn achterhoofd geschoten terwijl hij op 250 meter van het afscheidingshek stond. Hij stierf dezelfde dag.

- Fadi Abu Salmi (29) uit Khan Younis zat in een rolstoel op 300 meter van het hek. In 2008 waren zijn beide benen geamputeerd na een Israëlische luchtaanval. Op 14 mei 2018 schoot een scherpschutter hem in de borst. Hij was op slag dood.

- Mohammad Ajouri (17), student lichamelijke oefening, werd in zijn rechterbeen geschoten terwijl hij op 300 meter van het hek uien uitdeelde aan betogers die last hadden van het traangas. Het been moest worden afgezet.

- Yousef Kronz (19), student journalistiek, werd in zijn rechterbeen geschoten terwijl hij de betoging op 800 meter van het hek fotografeerde. Hij droeg een blauw vest met ‘Pers’. Het been moest worden afgezet.

- Ahmad Abu Tyoor (16) uit Rafah werd geraakt in de aorta terwijl hij een traditionele Palestijnse dans uitvoerde op 15 meter van het hek, zijn handen in de lucht. Hij stierf de volgende dag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.