Nieuws Oorlog in Jemen

VN-onderzoekers: stop wapenleveranties aan strijdende partijen in Jemen

Onderzoekers van de VN roepen de internationale gemeenschap op om te stoppen met het leveren van wapens aan strijdende partijen in Jemen. Sommige bombardementen van Saoedi-Arabië in Jemen zijn volgens de VN-onderzoekers mogelijk oorlogsmisdrijven. 

De stad Sa'dah in Jemen is getroffen door een luchtaanval, 6 januari 2018. Beeld Reuters

Ook de Verenigde Arabische Emiraten – een andere westerse bondgenoot – zouden zich in Jemen schuldig maken aan oorlogsmisdrijven. Het onderzoek werd verricht na grote diplomatieke inspanningen van Nederland.

Alleen al deze maand zijn bij Saoedische luchtaanvallen meer dan zestig kinderen in Jemen om het leven gekomen. Na het laatste bombardement, vorige week donderdag, uitte de VN eveneens kritiek op de Saoedische bombardementen in Jemen. Bij een aanval op een schoolbus op 9 augustus waarbij 40 scholieren zijn gedood, stelt het onderzoekscollectief Bellingcat dat het wapen mogelijk een Amerikaanse bom was, geleverd door het wapenbedrijf Lockheed Martin onder de regering van de Amerikaanse president Obama.

Jemen, het armste land van de Arabische wereld, is sinds drie jaar in de greep van een verwoestende oorlog tussen de regering van president Hadi en de Houthi-rebellen. Daarbij zijn zeker 6.475 burgerdoden gevallen. Het land is in tweeën gedeeld: de Houthi-rebellen houden stand in de officiële hoofdstad Sanaa, terwijl de regering Hadi in het zuidelijke Aden zetelt. Hadi krijgt militaire steun van een internationale anti-Houthi-coalitie geleid door Saoedi-Arabië. De Verenigde Staten tanken Saoedische vliegtuigen bij, delen inlichtingen en geven militair advies. De VS levert, net als Groot-Brittannië, voor miljarden dollars aan wapens aan Saoedi-Arabië, die worden ingezet in Jemen.

Beeld de Volkskrant

Bombardementen op begrafenissen

In de praktijk gaat dat vaak mis, blijkt uit het onderzoek van de VN, dat dinsdag is gepubliceerd. Hoewel Saoedi-Arabië stelt dat er voldoende waarborgen zijn om te voorkomen dat er burgerslachtoffers vallen, wijst het bewijs anders uit. De afgelopen jaren vielen honderden doden bij bombardementen op begrafenissen, huwelijken en ziekenhuizen. Volgens de VN-onderzoekers lijkt het erop dat Saoedische piloten niet worden geïnformeerd over doelen die niet mogen worden aangevallen.

Saoedische evaluaties van bombardementen met burgerslachtoffers zijn volgens de VN niet onafhankelijk. De onderzoekers geven als voorbeeld de Saoedische evaluatie van een bombardement in 2016 op een marktplein in rebellengebied dat ‘Al Khamees’ (‘Donderdag’) heet: 100 burgerdoden, onder wie 25 kinderen. Het Saoedische verweer is dat het bombardement op een dinsdag plaatsvond, zodat men niet kon voorzien dat er die dag markt was op een plein dat Donderdag heet.

In de VS zelf klinkt groeiende kritiek over het optreden van Saoedi-Arabië. Binnen het Amerikaanse Congres bestaat de vrees dat Amerikaanse militairen voor het gerecht gedaagd kunnen worden voor hun acties in Jemen. Na het bombardement op de schoolbus eerder deze maand stelde luitenant-generaal Jeffrey Harrigian, de hoogste Amerikaanse militair in de Arabische Golf, in een interview met The New York Times over zijn Saoedische collega’s: ‘Ze moeten ermee naar buiten komen en zeggen wat er is gebeurd.’

‘Bevooroordeeld’

Een woordvoerder van het Saoedische leger, Turki al Maliki, noemt het VN-rapport ‘bevooroordeeld’ en ingestoken ‘onder druk van de Houthi-rebellen’. Nederlandse diplomaten in Genève ijverden drie jaar voor dit onderzoek. Saoedi-Arabië probeerde vorig jaar om een eerder onderzoeksplan, opgesteld door Nederland en Canada, tegen te houden. Riyad ging uiteindelijk na druk van Frankrijk akkoord met een minder scherp geformuleerde ontwerptekst: de voorgestelde ‘onderzoekscommissie’ werd een ‘groep van eminente experts’.

De VN-onderzoekers stellen dat ook alle andere strijdende partijen in Jemen, te weten de Houthi-rebellen, de internationaal erkende regering van president Hadi en de Verenigde Arabische Emiraten, zich mogelijk schuldig maken aan oorlogsmisdrijven. In Aden maken strijders uit de Emiraten zich volgens de VN schuldig aan marteling en structurele verkrachting van zowel mannelijke als vrouwelijke gevangenen. Zulke aantijgingen zijn er al langer, maar de VN-onderzoekers achten ze nu bewezen na eigen onderzoek in twee gevangenissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.