VN moeten standpunt Gaza-oorlog herzien

Nu blijkt dat Israël in de Gaza-oorlog geen burgers heeft willen treffen, moet de VN haar oordeel herzien.

AFSHIN ELLIAN

Er zijn weinig conflicten die zo uitputtend worden onderzocht als het conflict tussen de Palestijnen en Israël. De reden daarvan ligt niet in de zorgwekkende toestand van de Palestijnen. Er zijn volkeren die veel meer hebben te lijden dan de Palestijnen. De obsessie geldt Israël, de Joodse staat.

Na de Gaza-oorlog (december 2008-januari 2009) werd in opdracht van de Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties onderzoek gedaan naar mensenrechtenschendingen gedurende deze oorlog. Pikant is dat ook het Libië van Kadhafi lid is van deze mensenrechtencommissie.

De VN-commissie vroeg aan Richard Goldstone om te onderzoeken of de partijen gedurende de Gaza-oorlog het humanitaire oorlogsrecht hadden geschonden. Goldstone kwam tot de conclusie dat zowel Hamas als de staat Israël mogelijk oorlogsmisdaden, namelijk misdaden tegen de menselijkheid, hebben begaan. Het rapport-Goldstone riep beide partijen op om dit te gaan onderzoeken teneinde een herhaling daarvan te voorkomen. Israël is een onderzoek begonnen naar de beschuldigingen uit het Goldstone-rapport. Daarentegen liet Hamas weten dat ze haar eigen handelen niet wil onderzoeken.

Israël verrichtte een uitputtend en gedetailleerd onderzoek naar de Palestijnse burgerslachtoffers. De vraag was of deze burgers opzettelijk, dat willen zeggen willens en wetens, door de Israëlische strijdkrachten om het leven zijn gebracht. Nadat de resultaten van dit onderzoek aan de VN waren voorgelegd, trekt Richard Goldstone nu een andere conclusie.

Eigenlijk was ik behoorlijk verbaasd over de bevindingen van Goldstone. Ik ken Richard Goldstone uit de periode dat ik onderzoek deed naar de politieke transitie in Zuid-Afrika. Goldstone is een bekwame en zorgvuldige jurist. Hij laat zich niet manipuleren door strijdende partijen. Daarom wordt hij alom gerespecteerd.

Nu schrijft hij in The Washington Post dat, als hij tijdens zijn onderzoek over de informatie had beschikt die nu openbaar is geworden, hij de staat Israël niet van het begaan van mogelijke oorlogsmisdaden zou hebben beschuldigd. De opzienbarende conclusie van Goldstone luidt: Israël heeft beleidsmatig en bewust de Palestijnse burgers niet als doelwit gekozen. Daarentegen waren de Hamas-raketten welbewust en zonder aanzien des persoons gericht op burgerdoelen, aldus Goldstone.

Terecht benadrukt Goldstone dat Israël, zoals elke andere soevereine staat, het recht en soms ook de plicht heeft om zich te verdedigen tegen de dodelijke aanvallen van anderen. Terreurdaden van Hamas zijn misdadig en het feit dat bij deze 'onrechtmatige raket- en mortieraanvallen uit Gaza relatief weinig Israëliërs zijn gedood, maakt ze beslist niet minder misdadig'. Overigens werden recentelijk in Jeruzalem Israëlische burgers getroffen door een zelfmoordaanslag op een bus.

Nu begint ook Goldstone de misdadige aard van de islamitische terroristen onder ogen te zien: 'Het minste wat ik hoopte was dat Hamas, na de duidelijke vaststelling dat haar leden ernstige oorlogsmisdaden begingen, haar aanvallen zou inperken. Dat was helaas niet het geval. Nog weer eens honderden raketten en mortiergranaten zijn afgevuurd op burgerdoelen in Zuid- Israël.'

Wat is het kernprobleem? De islamitische terroristen willen de toepassing van het oorlogsrecht eigenlijk onmogelijk maken. Dat is ook niet onbegrijpelijk. Zij dienen slechts te voldoen aan hun eigen ideologische regels en niet aan de regels die nota bene door het Westen zijn opgesteld. Zij rechtvaardigen hun eigen handelen met een beroep op een interpretatie van het islamitische oorlogsrecht. Wijlen sjeik Yassin, destijds leider van Hamas, verkondigde vaak dat ook Israëlische burgers als doelwit mogen worden gekozen, omdat ze potentiële soldaten zijn. Als door het opperhoofd van de terroristen moord op onschuldige burgers wordt goedgekeurd en aangemoedigd, dan is het niet onbegrijpelijk dat Hamas geen enkele boodschap heeft aan het oorlogsrecht.

Israël denkt juist anders. Hoogleraar rechtsfilosofie Moshe Halbertal is ooit betrokken geweest bij het codificeren van ethische codes voor het Israëlische leger. In een artikel in The New Republic legde hij de problematiek van een asymmetrische oorlog bloot. Dit type oorlog verschilt van een gewone oorlog. Er is geen front. De soldaten dragen geen uniform. Voor Hamas is elk Palestijns huis een front. Hamas en andere islamitische terroristen bekommeren zich niet om het leven van de eigen bevolking: hoe meer doden, hoe meer martelaren, hoe beter.

Het is ook een mediaoorlog. Daarom lanceert Hamas vaak raketten vanaf de daken van huizen van ongewapende burgers. Zo nu en dan plaatste ze wapens in huizen van burgers. Tijdens een gewapend conflict verandert zo'n huis in een frontlinie. Hierdoor verdwijnt het onderscheid tussen burgers en strijders. De islamitische terroristen willen dat dit onderscheid wordt opgeheven. Overigens gebruikt ook Kadhafi burgers als een menselijk schild tegen de geallieerde aanvallen. Dat is precies het kernprobleem.

Moeten we hieruit afleiden dat de Israëlische staat de basisregels van moraal en recht opzij moet zetten bij het bestrijden van de islamitische terroristen? Nee, dat moet Israel nooit welbewust doen. Dat deed Israël volgens Richard Goldstone ook niet tijdens de Gaza-oorlog, zo schrijft hij nu. Het artikel van Goldstone in The Washington Post is moedig, maar het is slechts een opiniestuk in een krant. Hij moet nu de Verenigde Naties officieel van zijn gewijzigde opvatting op de hoogte stellen. Goldstone heeft zijn eigen standpunt herroepen. Nu is het de beurt aan de VN.

Afshin Ellian is als hoogleraar verbonden aan de Universiteit Leiden. Hij betoogt dat Hamas geen onderscheid wil maken tussen strijders en burgers, terwijl Israël dat wel doet.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden