Nieuws Biodiversiteit

VN: minstens 30 procent van de aarde beschermen om massaal uitsterven van soorten te voorkomen

Minstens 30 procent van de aarde (zowel land als zee) moet komende tien jaar worden beschermd om te voorkomen dat het massale uitsterven van planten- en diersoorten doorzet. Dat staat in een concepttekst voor een VN-akkoord over biodiversiteit die maandag is gepubliceerd.

Verbleekte koraalriffen in de zuidelijke Stille Oceaan bij de Society eilanden in Frans Polynesië. Beeld Getty Images

Het plan moet de dramatische achteruitgang van de biodiversiteit (een ramp die volgens ecologen net zo groot is als de klimaatcrisis) voor 2030 tot staan brengen en voor 2050 terugdringen, in nauwe samenhang met de strijd tegen de opwarming. Uiteindelijk doel is dat de wereld vanaf 2050 leeft ‘in harmonie met de natuur’, parallel aan het in veel klimaatplannen opgenomen doel van klimaatneutraliteit (netto nul CO2 uitstoot).

De ‘zero draft’ noemt als onderdeel van deze ‘transformatieve verduurzaming’ talloze specifieke doelstellingen, waaronder het behoud en herstel van de belangrijkste ecosystemen door in 2030 minstens 30 procent van het landoppervlak en van de oceanen te beschermen, waarvan 10 procent met strenge bescherming, en met inbegrip van zeker 60 procent van alle erkende biodiversiteits-hotspots.

Een ambitieus doel, want nu is slechts 10-15 procent van het land en 1,17 procent van de oceanen beschermd, en vaak alleen in naam. Maar de vraag is wat we aan die 30 procent toerekenen, zegt Henk Simons van natuurkoepel IUCN-NL. ‘Je moet niet alleen denken aan formeel beschermde gebieden als nationale parken, maar aan alle gebieden waar bescherming van biodiversiteit een doel is, zoals private landgoederen en reservaten van inheemse volken.’

Wereldtop

Het stuk, een werkdocument waarover bijna tweehonderd landen komende maanden gaan onderhandelen, is opgesteld voor de wereldtop over de bescherming van de natuur van de VN Conventie over Biodiversiteit die in oktober dit jaar wordt gehouden in Kunming, China. Daar worden de afspraken voor de periode 2020-30, de zogenoemde ‘Green Deal for Nature’, definitief vastgesteld.

De VN Conventie over Biodiversiteit (CBD) uit 1992 is de tegenhanger van het VN Raamverdrag inzake Klimaatverandering (UNFCCC) uit datzelfde jaar, een raamverdrag waarin bijna tweehonderd landen voor het eerst afspraken vastlegden over de bescherming van biodiversiteit, het duurzaam gebruik van de natuur en de eerlijke verdeling van de opbrengsten van ‘genetische hulpbronnen’.

Die biodiversiteit – een verzamelterm voor de totale rijkdom aan leven op aarde, de afzonderlijke soorten planten, dieren en micro-organismen alsmede de ecosystemen zoals koraalriffen en regenwouden waarin die soorten verbonden zijn – staat wereldwijd onder druk, door roofbouw, vervuiling, invasieve soorten, verwoesting van leefgebied en klimaatverandering.

Miljoen soorten

Volgens een rapport van het VN-biodiversiteitspanel IPBES (het IPCC van de biodiversiteit) dat het uitgangspunt vormt voor de top in Kunming, dreigen komende decennia tot een miljoen soorten uit te sterven, wat vele ecosystemen aan de rand van afgrond zal brengen. Veel natuur wereldwijd is al verwoest en wat resteert gaat in hoog tempo achteruit als we niet snel ingrijpen.

Zo moest gastland China dit weekend nog erkennen dat een van de grootste zoetwatervissen, de lepelsteur, officieel is uitgestorven. Deze tot 7 meter lange giganten bevolkten ooit het stroomgebied van de Yangtze, maar konden het niet bolwerken vanwege vervuiling, overbevissing en vooral de aanleg van de Drieklovendam die de paaigronden voorgoed onbereikbaar maakte.

Vraag is wel hoe realistisch de concepttekst is als het vorige plan, de Aichi Biodiversiteitsdoelen uit 2010, feitelijk is mislukt. Het lijkt raar ambitieuze doelen nog ambitieuzer maken als we de huidige al niet halen, zegt Simons. ‘Het gaat echter niet alleen over het opzetten van een mondiale groene infrastructuur maar ook om het mainstreamen van biodiversiteit, zodat de hele economie in elk geval aan minimale ecologische randvoorwaarden voldoet.’

De belangrijkste strijd in Kunming zal volgens Simons niet zozeer over de concrete doelen gaan, maar over de vraag hoe die doelen internationaal krachtiger kunnen worden afgedwongen. ‘Het biodiversiteitsverdrag is nu nog te veel een papieren tijger. We kunnen nog zulke mooie doelen opstellen, maar de psychologie van de verandering blijft de grootste bottleneck.’

Zonder snelle, ingrijpende maatregelen zullen honderdduizenden soorten uitsterven en onmisbare ecosystemen verarmen, stelden de Verenigde Naties in mei 2019. In een 1.800 pagina’s tellend rapport werd een somber beeld geschetst van de vele manieren waarop de mens de natuur plundert en haar ecosysteemdiensten ondermijnt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden