VN komt in actie tegen uitsterven

AMSTERDAM - Bijna niemand had er nog op gerekend, maar afgevaardigden van meer dan 190 landen zijn vrijdag in het Japanse Nagoya op de valreep toch een nieuw VN-biodiversiteitsverdrag overeengekomen. Het voorziet in 'dringende actie' om het snelle uitsterven van planten en dieren voor 2020 tot staan te brengen.

Het akkoord werd bereikt tegen middernacht lokale tijd, op de laatste dag van de top van de Conventie voor Biologische Diversiteit. Toen pas werd het laatste obstakel uit de weg geruimd, met een bindende afspraak over de toegang tot en de eerlijke verdeling van de opbrengsten van het gebruik van genetische hulpbronnen.

Deel van de winst
Dit 'Nagoya Protocol' houdt in dat westerse bedrijven voortaan een deel van de winst afdragen over de medicijnen en andere producten die zij maken met genetisch materiaal van planten en dieren uit ontwikkelingslanden, in het algemeen de landen met de grootste biodiversiteit. Deze afrekening met 'biopiraterij' kan de derde wereld miljarden opleveren.

Een groep van 70 ontwikkelingslanden onder leiding van Brazilië had een akkoord in dit al 20 jaar slepende dossier als voorwaarde gesteld voor instemming met een nieuw verdrag over de bescherming van biodiversiteit, met doelstellingen voor 2020. Dit hield de conferentie twee weken in een houdgreep. Westerse landen gaven uiteindelijk toe, ook al zijn bepaalde kwesties nog niet geregeld, zoals de positie van inheemse volken.

Over de hoofdlijnen van het nieuwe biodiversiteitsverdrag was in Nagoya al eerder overeenstemming. Er ligt nu een strategisch plan met 20 punten, waaronder bescherming van vispopulaties en het conserveren van een groter stuk van de aarde: 17 procent van het land en 10 procent van kusten en zeeën. Nu is dat 13 en 1 procent. Ook moet er een einde komen aan overheidssubsidies die bedrijven stimuleren om de natuur te verwoesten.

Wie gaat het betalen
Wie het plan gaat betalen is onduidelijk. De komende twee jaar wordt uitgezocht hoe de financiering eruit moet zien. Ook over handhaving is niets afgesproken. Landen beloven 'dringende actie' te ondernemen om soortenverlies voor 2020 te stoppen, maar sancties zijn er niet. In het oude verdrag van 2002 was afgesproken dat soortenverlies in 2010 'aanzienlijk' zou zijn teruggedrongen, maar geen van de doelen werd gehaald.

Ingrid Visseren-Hamakers van Wageningen Universiteit (vakgroep Bos- en Natuurbeleid), als wetenschappelijk waarnemer aanwezig in Nagoya, is niettemin 'enorm opgelucht'. 'Ik had niet meer verwacht dat op alle hoofdzaken - genetische hulpbronnen, strategisch plan en afspraken over het vinden van financiering - nog succes zou worden geboekt.

'We moeten tegelijk realistisch zijn. Het strategisch plan is prachtig op papier, maar zo'n plan uitvoeren vergt een ware paradigmawisseling. De vraag is of landen dat echt willen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden