VN-kantoren in Congo belaagd om val Bukavu: drie doden

Tienduizenden Congolezen hebben donderdag kantoren van de VN-missie in Congo (Monuc) belaagd in vier steden in het land, uit woede over de val van de stad Bukavu woensdag in Oost-Congo....

Van onze correspondent Kees Broere

De relschoppers verwijten Monuc niets te hebben gedaan om de val van Bukavu te voorkomen, waar woensdag het leger werd verdreven door voormalige rebellen, die in het verleden door het buurland Rwanda werden gesteund.

President Kabila kondigde woensdagavond aan het leger te mobiliseren, vanwege de 'agressie' door Rwanda, die volgens hem via een 'list' Congo wil binnenvallen. 'De strijdkrachten mobiliseren zich om de controle over Bukavu te herkrijgen', aldus Kabila.

Rwanda ontkent elke betrokkenheid bij de recente gevechten rond de stad, waarbij volgens de laatste cijfers 61 doden en 107 gewonden vielen sinds 26 mei. Het waarschuwde dat elke poging Bukavu te heroveren neerkomt op 'etnische zuivering of genocide'.

Volgens Rwanda heeft Monuc de situatie in Bukavu in de hand. Dat laatste is pas het geval indien de rebellen zich terugtrekken, zoals zij donderdag beloofden.

De opstandige Congolezen staan onder leiding van Laurent Nkunda, die zijn intrek zou hebbengenomen in het gouverneursverblijf van de stad. Nkunda nam Bukavu, aan de grens met het Rwandese Cyangugu, met hulp van een andere rebel, Jules Mutebusi.

Beide opstandelingen zijn Banyamulenge, etnisch-Congolese Tutsi's, en daarmee verwant met de Tutsi-regering in Rwanda. Bovendien maakten zij eerder deel uit van de rebellengroep RCDGoma, die sinds het uitbreken van de strijd in Congo, in augustus 1998, de macht heeft gehad in de aan Rwanda grenzende Kivu-provincies. RCD-Goma geldt als een marionet van Rwanda.

Vorig jaar kwam officieel een eind aan 'Afrika's Eerste Wereldoorlog', waarbij legers uit zes landen waren betrokken en die aan meer dan drie miljoen burgers het leven heeft gekost. In Kinshasa zetelt nu een overgangsregering. De buitenlandse militairen hebben zich teruggetrokken en de Congolese rebellenbewegingen maken behalve van de overgangsregering ook deel uit van een nieuwe landelijke krijgsmacht.

In het oosten van Congo geldt echter een andere praktijk. In april maakten medewerkers van de VN-macht Monuc gewag van de aanwezigheid van Rwandese militairen in de buurt van Goma, in Noord-Kivu. En volgens diverse hulporganisaties heeft Rwanda wel degelijk steun verleend bij de recente strijd in Bukavu.

De Rwandese inmenging in de Kivu-provincies heeft volgens waarnemers twee redenen. In het gebied zouden nog altijd leden van de zogeheten Interahamwe actief zijn. Dit is de Hutu-militie die grotendeels verantwoordelijk is voor de genocide in Rwanda in 1994, die aan zeker een half miljoen mensen, voornamelijk Tutsi's, het leven kostte.

Feit is dat de Congolese regering, ook die onder Laurent-Drabila, de vermoorde vader en voorganger van president Joseph Kabila, nooit een definitief einde aan de bedreiging van de Interahamwe heeft kunnen of willen maken. Feit is echter ook dat Rwanda deze bedreiging gebruikt om in Congo actief te blijven.

Dat laatste heeft alles te maken met de grote economische betekenis die de Kivu-provincies voor het kleine en arme Rwanda hebben. Het gebied is rijk aan delfstoffen zoals goud en diamanten. In het noordoosten van de regio, in het district Ituri, wordt hardhout gewonnen en liggen mogelijk aanzienlijke voorraden olie.

De afgelopen jaren heeft onderzoek van onder meer een deskundigenpanel in opdracht van de VN aangetoond dat Rwanda rechtstreeks bij de deels illegale handel in de Kivu's is betrokken, hoezeer het land van president Paul Kagame dit zelf ook tegenspreekt. Rwanda, menen talrijke deskundigen, zou uit zijn op een feitelijke annexatie van het gebied.

Daarom ook zou Rwanda tegenwerking bieden aan de pogingen van de Congolese overgangsregering in de hoofdstad Kinshasa om het hele land, dat haast zo groot is als West-Europa, in haar macht te krijgen. In de regering is Azarias Ruberwa een van de vice-presidenten. Hij is afkomstig van de RCD-Goma en geldt als een vertrouweling van Rwanda. Ook om die reden is van effectief Congolees bestuur nog lang geen sprake.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden