VN-inspecteurs levend terug in hotel na bewogen eerste dag onderzoek Damascus

Het VN-onderzoek naar de mogelijke gifgasaanval in de buitenwijken van Damascus begon hectisch. Een auto van het konvooi werd onder vuur genomen door sluipschutters. De kapotte auto moest worden vervangen, de inspecteurs raakten niet gewond. Buiten Syrië groeit de steun voor een eventueel militair ingrijpen in het conflict. Rusland en het Syrische regime van Assad waarschuwen echter tegen inmenging. Volkskrant.nl deed verslag van de belangrijkste ontwikkelingen. Lees het hieronder terug.

VN-inspecteurs in Moudamiya, een buitenwijk van Damascus. Beeld AFP

19.00 uur - Einde live verslag, VN-inspecteurs ronden eerste onderzoeksdag af
VN-inspecteurs zijn maandag begonnen met het onderzoek naar mogelijke gifgasaanvallen in de buurt van de Syrische hoofdstad Damascus. Sluipschutters namen hun konvooi onder vuur. Eén wagen werd uitgeschakeld. De regering en de rebellen gaven elkaar de schuld van het incident.

De inspecteurs keerden volgens ooggetuigen maandagavond naar hun hotel terug. Zij kwamen ruim een week geleden in Damascus aan om eerder gebruik van gifgas in de burgeroorlog te onderzoeken. Woensdag meldden rebellen dat ze aan de rand van Damascus waren aangevallen met chemische wapens. Dat was vooral in Ain Tarma, Jobar en Zamalka aan de oostelijke rand van de stad in de regio die al-Ghouta wordt genoemd. Dat is een vruchtbaar landbouwgebied langs de oostelijke en zuidelijke rand dat de hoofdstad van de woestijn scheidt.

De inspecteurs zijn maandag voor zover bekend naar Mouadamiya geweest, een voorstad ten zuidwesten van de hoofdstad. In die plaats, waar vooral soennieten wonen, zouden ook chemische wapens zijn gebruikt.

Westerse mogendheden, vooral de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Frankrijk, denken inmiddels hardop na over een militaire actie tegen het bewind van president Bashar al-Assad buiten de VN om. De Amerikaanse regering heeft beklemtoond dat het aanbod van Assad om de inspecteurs toe te laten te laat is gekomen. Minister John Kerry van Buitenlandse Zaken liet weten dat Washington 'weinig twijfel' heeft dat het bewind chemische wapens heeft ingezet. Assad noemde die uitspraak in een vraaggesprek met Russische media 'een belediging van het gezond verstand'.

De Amerikaanse minister van Defensie, Chuck Hagel, zei tijdens een bezoek aan Indonesië dat de VS alleen actie tegen Syrië zullen ondernemen met steun van de internationale gemeenschap. Ook moet dat ingrijpen een wettelijke basis hebben.

Rusland, de belangrijkste bondgenoot van Assad, bekijkt de houding van het Westen met grote argwaan. Het vreest dat de VS opnieuw aanvallen uitvoeren zonder een uitspraak van de VN af te wachten, zoals in maart 2003 gebeurde toen de Amerikanen en Britten Irak binnenvielen om dictator Saddam Hussein te verdrijven.

18.10 uur - Oppositie Syrië wil geen vredesconferentie
Het overkoepelend orgaan van een reeks Syrische oppositiegroepen, de Syrische Nationale Coalitie, wil voorlopig niets meer weten van een grote vredesconferentie. Leiders van de coalitie hebben dit maandag in Istanbul gezegd op een bijeenkomst die in het teken stond van de voorbereidingen van de conferentie. Dat melden persbureau's Reuters en ANP.

De grote vredesconferentie is een vredesinitiatief van de VS en Rusland. 'We moeten eerst de dictator, Bashar de Chemicus, straffen en daarna kunnen we het hebben over een conferentie in Genève', zegt een van de delegatieleden van de coalitie.

16.38 uur - VN-wapeninspecteurs terug in hotel
De VN-wapeninspecteurs, die vanmiddag de wijken hebben onderzocht waar de gifgasaanval van woensdag zou hebben plaatsgevonden, zijn weer terug in hun hotel in Damascus. Dat hebben ooggetuigen gemeld.

VN-konvooi arriveert bij het hotel. Beeld reuters

16.33 uur - Slate: 'Aannemelijk dat Obama Syrië aanvalt'
'Het ziet ernaar uit dat president Obama Syrië ergens in de komende weken gaat bombarderen', schrijft Slate. Het toonaangevende Engelstalige online-magazine draagt hiervoor verschillende redenen aan:

1. Obama's hoogste civiele en militaire adviseurs komen zaterdag in het Witte Huis bijeen om de opties te bespreken.

2. Amerikaanse oorlogsschepen naderen de Syrische kust.

3. The New York Times schrijft dat Obama's nationale veiligheidsadviseurs de luchtoorlog in Kosovo van 1999 bestuderen als een mogelijke blauwdruk voor interventie in Syrië.

16.08 uur - Ashton: 'Steun VN van groot belang'
De buitenlandchef van de Europese Unie, Catherine Ashton, heeft tijdens haar bezoek aan Tallinn - de hoofdstad van Estland - benadrukt dat steun van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties van zeer groot belang is in de kwestie Syrië.

Volgens Ashton moet er gezocht worden naar een politieke oplossing voor het bloedvergieten in Syrië. Het is volgens haar lastig voor de Europese Unie, met 28 lidstaten, om tot een gezamenlijke conclusie te komen. Desalniettemin worden 'diverse opties bekeken'.

Ashton zei in 'gesprekken met China en Rusland' de noodzaak te hebben benadrukt dat het geweld moet stoppen. Bovendien zei ze dat het erg belangrijk is dat wapeninspecteurs van de VN in alle vrijheid hun werk moeten kunnen doen om zo snel mogelijk te kunnen beoordelen of in Syrië een gifgasaanval heeft plaatsgevonden.

Catherine Ashton. Beeld afp

16.00 uur - VN-inspecteurs in Moudamiya
Zie hieronder de eerste YouTube-beelden van de VN-inspecteurs in Moudamiya, een van de getroffen buitenwijken van Damascus.

15.36 uur - 'VN-conclusies gifgas speelbal politiek'
De inspecteurs van de Verenigde Naties die sinds vanochtend onderzoek doen naar de mogelijke gifgasaanval in Syrië, trekken bewust geen conclusies over de schuldvraag. 'Zodra het onderzoeksrapport gereed is, worden de conclusies toch door Rusland, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en China politiek ingekleurd', stelt Jan Rozing, voormalig VN-inspecteur in onder meer Irak en gepensioneerd celbioloog aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Dat is volgens hem destijds ook door de Amerikaanse president George W. Bush gedaan in het onderzoek naar de massavernietigingswapens in Irak. 'We hebben als VN-inspecteurs daarvoor in 2002 en 2003 nooit bewijzen gevonden, maar de wereld werd een ander verhaal verteld.'

Ake Sellstrom, die de huidige VN-missie in Syrië leidt. Beeld epa

14.20 uur - Lavrov: 'Geen bewijs voor gebruik chemische wapens'
De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergei Lavrov, zei tijdens een persconferentie in Moskou dat de 'hysterie' rondom Syrië groeit, terwijl 'Washington, Parijs en Londen nog geen enkel bewijs hebben dat er daadwerkelijk chemische wapens zijn ingezet'.

Volgens Lavrov is er geen logische reden voor de regering van Assad om een dergelijke aanval te organiseren.

Lavrov heeft gisteren met zijn Amerikaanse collega John Kerry gesproken en vertelde hem dat alle naties duidelijk moeten maken 'dat er geen alternatief is voor een politieke oplossing'.

Hij noemde Libië als voorbeeld van mislukte interventie. 'Die heeft het leven van de mensen niet verbeterd en heeft geen stabiliteit gecreëerd', aldus Lavrov.

Gevraagd of hij militaire interventie zou steunen, antwoordde Lavrov: 'Dit is niet alleen onrealistisch, maar ook speculatief.' Hij doelde daarbij op de VN-inspecteurs - op dit moment in het getroffen gebied - die tot taak hebben om te controleren of er daadwerkelijk gisgas is gebruikt, en niet door wie het is ingezet.

Militaire interventie zonder VN-mandaat zou volgens Lavrov een ernstige schending van de internationale wet zijn.

Sergei Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken. Beeld reuters

13.53 uur - 'Terroristen achter beschieting VN-konvooi'
De schietpartij op VN-inspecteurs is het werk van 'terroristen', heeft de Syrische staatstelevisie laten weten.

'De Syrische regering zal gewapende terroristische groepen verantwoordelijk houden voor de veiligheid van leden van het VN-team', aldus een bron binnen het ministerie van Informatie.

VN-konvooi. Beeld epa

13.42 uur - Hagel: 'Actie in overleg'
De Amerikaanse minister van Defensie, Chuck Hagel, zegt dat elke actie inzake Syrië pas genomen zal worden na overleg met de internationale gemeenschap en dat deze 'binnen een wettelijk kader' moet vallen.

Chuck Hagel. Beeld epa

13.39 uur - VN-inspecteurs bereiken Mouadamiya
De VN-inspecteurs hebben de buitenwijk Moudamiya bereikt, volgens activisten.

'Ik ben nu met het team, we zijn in de Rawda Moskee en ontmoeten de gewonden', zei Abu Karak, een dokter, tegen persbureau Reuters. 'Onze medici en de inspecteurs praten met de patiënten en nemen monsters van de slachtoffers.'

13.00 uur - VN-konvooi beschoten door sluipschutters
Sluipschutters hebben de VN-inspecteurs die in konvooi Ghouta bezoeken om de berichten over de chemische aanvallen te onderzoeken onder vuur genomen. Volgens VN-woordvoerder Martin Nesirky werd de eerste wagen in het konvooi 'opzettelijk en meerdere malen beschoten door ongeïdentificeerde sluipschutters.'

Het kantoor van VN-secretaris-generaal Ban Ki-Moon heeft in een verklaring laten weten dat de auto door de beschieting niet langer bruikbaar is en dat het team 'veilig is teruggekeerd naar een check-point van de regering'.

Het team zal terugkregen naar het gebied zodra de auto vervangen is.

12.50 uur - Duitsland steunt actie indien gifgasaanval bevestigd
De Duitse regering heeft maandag laten doorschemeren dat ze internationaal militair ingrijpen in Syrië steunt als blijkt dat het regime van president Bashar al-Assad een aanval met chemische wapens heeft uitgevoerd. Dat meldt persbureau AP. Steffan Seibert, de woordvoerder van bondskanselier Angela Merkel, zei dat Syrië 'gestraft moet worden' als de gifgasaanval wordt bevestigd.

Volgens Seibert is de Duitse regering van mening dat 'een gifgasaanval zeer waarschijnlijk is'. Hij wilde niet speculeren over de maatregelen die getroffen moeten worden, maar hij sloot het gebruik van geweld niet uit. De Duitse minister van buitenlandse zaken Guido Westerwelle liet zich eerder in gelijkaardige bewoordingen uit.

Guido Westerwelle. Beeld afp

12.41 uur - Lavrov houdt persconferentie
Volgens Russische nieuwssite The Voice of Russia houdt de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov om 14.00 uur (Nederlandse tijd) een extra persconferentie om de situatie in Syrië te bespreken.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken meldde dat Lavrov zondag telefonisch met zijn Amerikaanse collega John Kerry had gesproken en de Russische zorgen over een mogelijk Amerikaans ingrijpen in Syrië had gedeeld. Buitenlandse militaire interventie zou volgens Rusland 'extreem gevaarlijke consequenties' hebben voor de hele regio.

Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov. Beeld afp

12.09 uur - China reageert
Peking roept op tot 'voorzichtigheid' en 'een politieke oplossing' inzake Syrië. Dat meldt persbureau AFP.

11.54 uur - Cameron breekt vakantie af
De Britse premier David Cameron breekt zijn vakantie af vanwege de crisis in Syrië. Naar verwachting zal hij de bijeenkomst van de Nationale Veiligheidsraad op dinsdag voorzitten.

11.44 uur - Hollande: 'Beslissing valt snel'
De Franse president François Hollande heeft in een interview met de krant Le Parisien gezegd dat deze week nog een beslissing zal vallen over de crisis in Syrië. Er zouden verschillende mogelijkheden op tafel liggen, variërend van het aanscherpen van de internationale sancties tot luchtaanvallen door middel van bewapening van de rebellen.

'Het is te vroeg om iets concreets te zeggen over wat er zal gebeuren', aldus Hollande. 'De VN-inspecteurs zullen eerst hun onderzoek ter plaatse afronden. We hebben ook nog wat tijd nodig om het diplomatieke proces rond te krijgen, maar niet te veel tijd.'

De Franse president Francois Hollande. Beeld epa

11.33 - Is militair ingrijpen in Syrië realistisch?
De gepensioneerde Amerikaanse generaal Wesley Clarke en Mark Kimmitt, een gepensioneerde brigadier-generaal uit het Amerikaanse leger praten met nieuwszender Al Jazeera over de mogelijkheid om militair in te grijpen in Syrië. Zie video's hieronder:

11.07 uur - 'Humanitaire situatie buitenwijken verontrustend'
'Syriërs snappen niet waarom Scud-raketten die door Russen worden geleverd en verantwoordelijk zijn voor honderden doden niet illegaal zijn en gifgasraketten wel', zegt Abu Hamza, een lid van de Revolutionaire Raad van de Buitenwijken tegen de Volkskrant.

'Syriërs geloven niet in support van de internationale gemeenschap, maar we hopen er wel op. De buitenwijken worden vandaag minder bestookt dan anders - met dank aan het VN-bezoek - maar de humanitaire situatie is nog altijd even verontrustend. Er is nauwelijks eten en er zijn geen medicijnen voor de gewonden. Zojuist kregen we het bericht binnen dat een baby is gestorven wegens gebrek aan melk. Ik hoop dat de VN-inspecteurs ook oog hebben voor dergelijke details.'

Beeld afp
Beeld ap

10.46 uur - Mortieraanslag nabij hotel VN-inspecteurs
Ten minste twee mortiergranaten hebben Damascus geraakt, nabij het hotel waar de VN-inspecteurs verblijven. Dit hotel, Four Seasons, bevindt zich in het hart van de hoofdstad.

Volgens de Syrische staatstelevisie zijn de mortiergranaten van lokale komaf en zijn ze afgevuurd door 'terroristen', de term die Assad en zijn getrouwen sinds het begin van de revolutie gebruiken om de rebellen mee aan te duiden. Persbureau SANA meldt dat er 3 mensen bij de aanslag gewond zijn geraakt.

Four Seasons hotel in Damascus. Beeld reuters

10.12 uur - Frankrijk: 'Antwoord in de maak'
Er komt een 'gepast antwoord' op de aanval met chemische wapens in voorsteden van de Syrische hoofdstad Damascus. Dat heeft Laurent Fabius, de Franse minister van Buitenlandse Zaken, gezegd. Frankrijk houdt het regime verantwoordelijk voor de gifgasaanval.

'Er wordt de komende dagen over onderhandeld', zei Fabius maandag op de radiozender Europe 1. Fabius erkende dat het problematisch is dat er nog geen steun is van de Verenigde Naties. 'Alle opties liggen nog open. De enige optie die ik me niet kan voorstellen, is dat er niets wordt gedaan.'

De Israëlische premier Netanyahu tijdens zijn ontmoeting met Laurent Fabius afgelopen zondag in Jeruzalem. Beeld reuters
De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Laurent Fabius. Beeld afp

10.00 uur - VN-konvooi onderweg
De VN-inspecteurs hebben hun hotel in Damascus verlaten om in een konvooi van zes auto's naar het gebied te trekken dat vermoedelijk is getroffen door een gifgasaanval. Dat zei een getuige tegen persbureau Reuters.

Volgens onze bron in de buitenwijk Zamalka, Mohammed Salah al-Dein, is het in tijden niet zo rustig gewest als vandaag. 'Het regime is een staakt-het-vuren overeengekomen met de VN-inspecteurs, zodat zij veilig hun werk kunnen doen.'

Het VN-konvooi op weg naar Ghouta. Beeld epa
De VN-inspecteurs tijdens hun aankomst in het hotel in Damascus, op 18 augustus. Beeld epa

9.36 uur - William Hague: 'Ingrijpen mogelijk zonder steun VN'
De Britse minister van Buitenlandse Zaken, William Hague, heeft laten weten dat het mogelijk is om - als reactie op de aanval met chemische wapens - tot actie over te gaan zonder unanieme steun van de VN.

Hague is de eerste wereldleider die deze mogelijkheid openlijk bespreekt. Tot nu toe hebben Rusland en China elke optie tot militair ingrijpen geblokkeerd.

William Hague, de Britse minister van Buitenlandse Zaken. Beeld epa

9.18 uur - Turkije neemt deel aan coalitie, indien actie wordt ondernomen
Als een internationale coalitie actie onderneemt tegen Syrië wil Turkije daaraan meedoen. Zelfs als voor zo'n actie geen consensus bestaat in de VN-Veiligheidsraad. Dat heeft de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Ahmet Davutoglu, laten weten.

Turkije stond voor de burgeroorlog in buurland Syrië op goede voet met het regime van president Bashar al-Assad, maar de betrekkingen zijn sindsdien geheel verzuurd.

Ahmet Davutoglu, de Turkse minister van Buitenlandse Zaken. Beeld afp

9.15 uur - VN-leider: 'Elk uur telt'
Ban Ki-moon heeft benadrukt dat bij het onderzoek naar de gifgasaanval bij Damascus geen tijd te verliezen is. 'Ieder uur telt', aldus de VN-leider.

VN-inspecteurs staan op het punt om poolshoogte te nemen in Ghouta, de buitenwijk van Damascus waar woensdag honderden mensen zouden zijn omgekomen door zenuwgas.

'We kunnen ons geen vertragingen meer veroorloven. De wereld kijkt naar Syrië', aldus Ban tegen journalisten in Seoul.

VN-leider Ban Ki-Moon. Beeld epa

9.00 uur - Rusland dringt aan op terughoudendheid
Rusland is erg bezorgd over een mogelijke Amerikaanse militaire actie tegen Syrië. Dat heeft het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken laten weten.

Minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov heeft bij zijn Amerikaanse ambtgenoot John Kerry op terughoudendheid aangedrongen.
In de verklaring staat dat Moskou met 'grote bezorgdheid' kennis heeft genomen van een mogelijke Amerikaanse reactie op een vermeende gifgasaanval door het Syrische regime bij Damascus vorige week.

8.53 uur - Assad: 'VS wacht mislukking'
Volgens Bashar al-Assad staat de Verenigde Staten een mislukking te wachten als het Syrië aanvalt. Assad heeft dat gezegd in een interview dat vandaag is gepubliceerd door de Russische krant Izvestia

De Syrische president doet de westerse beschuldigingen van een gifgasaanval bij Damascus vorige week af als 'onlogisch' en 'politiek gemotiveerd'.

'Amerika staat een mislukking te wachten als in alle oorlogen die het heeft ontketend van Vietnam tot de dag van vandaag', aldus Assad tegen Izvestia.

Assad tijdens zijn interview met Izvestia. Beeld afp

Overzicht belangrijkste gebeurtenissen:
- Frankrijk zei dit weekeinde dat er bewijzen zijn dat Syrische regeringstroepen een gifgasaanval hebben uitgevoerd. De Franse premier François Hollande besprak de kwestie met zijn Britse ambtgenoot David Cameron.

- De Amerikaanse president Barack Obama voerde zaterdag overleg met zijn belangrijkste veiligheidsadviseurs over de crisis in Syrië en de mogelijkheden voor ingrijpen.

- Groot-Brittannië zei op zondag dat het bewijs voor een gifgasaanval mogelijk al vernietigd is omdat er te veel tijd overheen is gegaan. 'We moeten nu realistisch zijn over wat het VN-team nog kan bereiken', aldus Willam Hague, de Britse minister van Buitenlandse Zaken.

- Rusland heeft de Verenigde Staten zondag opgeroepen om de bevindingen van een VN-onderzoek naar de inzet van chemische wapens in Syrië af te wachten voordat militair wordt ingegrepen. Minister van Buitenlandse Zaken Aleksandr Loekasjevitsj zei dat niet alleen de Verenigde Staten, maar alle landen het onderzoek af moeten wachten en hij drong aan op 'voorzichtigheid en het voorkomen van tragische fouten'.

- Syrië staat de Verenigde Naties toe de plek te bezoeken waar vorige week een chemische aanval zou hebben plaatsgevonden. De Syrische minister van Buitenlandse zaken Walid al-Moallem en VN-chef voor ontwapening Angela Kane hebben hierover overeenstemming bereikt.

- Uit een peiling van persbureau Reuters en Ipsos blijkt dat maar liefst zestig procent van de Amerikanen vindt dat president Obama zich niet moet mengen in de Syrische burgeroorlog. Negen procent vindt van wel. De gifgasaanvallen op Syrische burgers hebben de Amerikanen slechts gesterkt in hun mening dat Syrië een wespennest is, waar de Verenigde Staten maar beter uit kunnen blijven, na eerdere jarenlange aanwezigheid in Irak en Afghanistan.

William Hague tijdens zijn ontmoeting met de Israëlische premier Netanyahu afgelopen zondag. Beeld epa
Een rebel van het Vrije Syrische Leger rust uit in Aleppo. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden