VN faalde bij bescherming burgers Zuid-Soedan

De VN-vredesmissie in Zuid-Soedan heeft gefaald bij het beschermen van burgers toen in juli gevechten uitbraken tussen regeringstroepen en rebellen. Blauwhelmen in de hoofstad Juba, bang voor hun eigen leven, hielden zich afzijdig

Een Nepalese VN-soldaat houdt wacht bij een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan.Beeld afp

Dat blijkt uit een dinsdag gepubliceerd rapport, opgesteld door de Nederlandse generaal b.d. Patrick Cammaert. In opdracht van VN-chef Ban Ki-Moon onderzocht hij berichten over geweld en groepsverkrachtingen, en de reactie van de vredesmacht Unmiss daarop.

Er zijn geen bewijzen gevonden voor de beschuldiging dat VN-militairen lijdzaam toezagen hoe meisjes en vrouwen verkracht werden. 'Er hebben verkrachtingen plaatsgevonden in de omgeving van de VN-basis, maar niet onder de neus van de militairen,' zei Cammaert dinsdag in een toelichting vanuit New York.

De VN-basis, waar bijna 40 duizend ontheemden gehuisvest zijn, kwam in juli onder vuur te liggen. Troepen van president Salva Kirr en zijn voormalige vicepresident Riek Machar raakten slaags. De basis lag in de vuurlinie. Tenminste twintig burgers kwamen om, evenals twee militairen.

Op een nabijgelegen plek, het Terrain-kamp, vielen regeringstroepen onder anderen hulpverleners aan. Verzoeken om hulp werden door de VN-leiding in Juba genegeerd.

Cammaert omschrijft de reactie van de VN-missie als 'risicomijdend, in zichzelf gekeerd'. Dit, gevoegd bij een gebrekkige bevelsvoering, heeft het vertrouwen in Unmiss bij de lokale bevolking en hulporganisaties geschaad. Er wordt getwijfeld aan 'the will and skill' (de bereidheid en de vaardigheden) van de blauwhelmen om burgers in nood te beschermen - wat hun belangrijkste taak is.

Cammaert onderzocht eerder dit jaar al het gedrag van VN-militairen, na een beschieting van hun basis bij de stad Malakal. Ook daarbij kwamen meer dan twintig ontheemden om het leven. Cammaert constateerde toen al verwarring en besluiteloosheid bij de blauwhelmen, die zo'n 30 duizend Zuid-Soedanezen onderdak boden. 'Er zijn onvoldoende lessen getrokken, kennelijk is het onderzoek niet serieus genoeg genomen,' zie Cammaert dinsdag.

De hulpverlener die wel bleef

Bij de zoveelste explosie van etnisch geweld in juli hebben heel wat hulpverleners het land verlaten - en het is de vraag of ze terugkomen. Koos Koen bleef, hij is dan ook veel gewend. (+)

VN-chef Ban lijkt ditmaal wel bereid tot ingrijpen. Hij kondigde bij monde van zijn woordvoerder dinsdag het ontslag van de Keniaanse Unmiss-commandant aan. Ban zei 'diep bedroefd' te zijn door de bevindingen van Cammaert en diens onderzoeksteam.

Op het VN-hoofdkwartier wordt er rekening meer gehouden dat nog meer leidinggevenden hun functie moeten opgeven. De speciale VN-gezant voor Zuid-Soedan, Ellen Margrete Loj, kondigde deze maand haar vertrek aan. Ze legde daarbij geen verband met het optreden -beter gezegd: het gebrek daaraan- van blauwhelmen tijdens de golf van geweld in juli.

In het jongste rapport van Cammaert krijgen de contingenten van China, Ethiopië, Nepal en India ervan langs. Nederland levert jaarlijks enkele tientallen militairen en politiemensen voor de VN-missie in Zuid-Soedan, die momenteel ruim 12 duizend man sterk is. Toen in juli het geweld in Juba losbarstte, hebben de Nederlanders 'vanwege de bedreigende situatie' hun toevlucht gezocht tot 'beschermende infrastructuur' op hun basis, liet het kabinet eerder weten.

Generaal b.d. CammaertBeeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden