VN dreigen met wapenembargo als Zuid-Soedan vredessoldaten niet accepteert

De regering van Zuid-Soedan is tegen het plan van de Verenigde Naties om vierduizend extra vredessoldaten naar het land te sturen. De VN-veiligheidsraad wil de militairen afkomstig uit landen in de regio vooral in de hoofdstad Juba plaatsen en hun een zeer robuust mandaat geven.

Kees Broere
VN-soldaten controleren Zuid-Soedanese burgers bij een burgerbeschermingslocatie. Beeld reuters
VN-soldaten controleren Zuid-Soedanese burgers bij een burgerbeschermingslocatie.Beeld reuters

'We staan niet toe dat ons land wordt overgenomen door de Verenigde Naties', verklaarde Ateny Wek Ateny, de woordvoerder van de Zuid-Soedanese president, Salva Kiir. Volgens hem is het bewind zelf voldoende in staat zijn burgers bescherming te bieden. In het verleden is juist gebleken dat dit niet het geval is.

Zuid-Soedan, het land dat nog maar ruim vijf jaar onafhankelijk is, verkeert sinds vorige maand in een zoveelste politieke crisis. Die draait opnieuw om de machtsstrijd tussen president Kiir, de leider van het Dinka-volk, en zijn vroegere vicepresident Riek Machar, voorman van het Nuer-volk.

De strijd liep vorige maand uit op kortstondig maar hevig geweld in Juba tussen regeringsmilitairen en leden van milities die Machar steunen. De uitkomst van de gevechten, zo menen veel kenners, leek in het voordeel van Kiir. De president zou er nu op uit zijn Machar volledig uit te schakelen.

De geschiedenis van Zuid-Soedan, dat tientallen jaren op verschillende manieren in oorlog is geweest, leert echter dat geen enkele partij er de absolute macht in handen kan krijgen en dat nieuw geweld steeds op de loer ligt. Om die reden heeft het land al jaren een vredesmacht van de Verenigde Naties, Unmiss geheten.

Die macht telt zo'n twaalfduizend militairen, maar is er feitelijk nog geen enkele keer in geslaagd strijdende partijen uit elkaar te houden en burgers te beveiligen. Dat bleek opnieuw bij de jongste gevechten in Juba. De extra vierduizend soldaten die de VN nu willen, zouden hiertoe wel in staat moeten zijn.

Zuid-Soedan

Zelfs voor de Veiligheidsraad is Zuid-Soedan te onveilig. Het wordt steeds moeilijker om de noodlijdende bevolking bij te staan. (+)

'Internationale curatele'

Maar zonder instemming van de regering-Kiir lijkt het sturen van extra militairen gedoemd te falen. De VN proberen de Zuid-Soedanese regering onder druk te zetten door te dreigen met een wapenembargo. De Verenigde Staten, de belangrijkste bondgenoot van Zuid-Soedan, zijn hier lange tijd tegen geweest, maar lijken nu van mening veranderd.

Toch blijft de vraag of het tot een effectief wapenembargo kan komen. Bij de resolutie van de VN-veiligheidsraad om vierduizend extra militairen naar Zuid-Soedan te sturen, onthielden Rusland en China zich van stemming. Beide landen zijn de afgelopen tijd belangrijke wapenleveranciers voor de regering-Kiir geweest.

En zelfs als China en Rusland voor een embargo stemmen, is het onwaarschijnlijk dat het de uiteenlopende partijen in Zuid-Soedan niet meer zal lukken aan wapens te komen. Het schenden van wapenembargo's is relatief eenvoudig, zo is bijvoorbeeld gebleken bij het embargo in de West-Soedanese provincie Darfur.

De verhouding tussen Zuid-Soedan en de VN is de afgelopen jaren steeds slechter geworden. Dat de regering-Kiir zich niet door de VN wenst te laten 'overnemen', is een begrijpelijk standpunt. Toch zijn er meer en meer deskundigen die menen dat Zuid-Soedan de afgelopen vijf jaar heeft bewezen niet op eigen benen te kunnen staan en pleiten voor een 'internationale curatele' voor het land.

President Salva Kiir (met hoed) poseert voor een foto. Beeld reuters
President Salva Kiir (met hoed) poseert voor een foto.Beeld reuters

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden