Vluchtige blik in een overvolle wereld

Tedja's universum van kleur, vorm en taal is propvol, soms lucide, maar vaak ook verward.

Waarom nu pas? Dat is de vraag bij Snake, het grote museale overzicht van schilder-dichter-voordrachtskunstenaar Michael Tedja. Tien jaar lang hield hij zijn werk grotendeels onder de pet. Vijftienhonderd werken bleken in een loods in Hoofddorp strak gerubriceerd opgeslagen te staan, toen het Cobra Museum er vorig jaar kwam kijken.


Ongeveer eenvijfde deel daarvan is nu verhuisd naar de bovenverdieping van het museum in Amstelveen. Dat is op zich al groots en uitputtend. In oplopend formaat, van kleine schetsen tot wandvullende installaties trekken ze je een universum van kleur, vorm en taal binnen. Stripachtige tekeningen, cijferreeksen, beschilderde gezichten, krantenknipsels, patronen, geesten en véél tekst - het is moeilijk niet te verdrinken in het propvolle, soms lucide maar vaak ook verwarde universum van Tedja.


Maar ergens is het ook niet genóég. Daarover straks.


Het overzicht is er nu omdat Tedja dat zelf zo wilde. De schilder won in 2001 de Charlotte Köhlerprijs en kreeg in 2002 een solo in het museum Jan Cunen in Oss. Goede timing toen voor de beginnende dertiger die juist vróég was met van alles. Een schilder die als student naast verf ook de Nederlandse taal als materiaal omarmde - lang voordat daar een aparte studierichting voor kwam. Hij publiceerde een autobiografische roman en begon daarna een eigen uitgeverij - voordat DIY (Do-It-Yourself) uit Berlijn kwam overwaaien. En hij, Rotterdammer met Surinaamse wortels, schermde in your face met het woord en het beeld van de 'neger' - lang voordat de koloniale geschiedenis van Nederland eindelijk eens op de kunstagenda verscheen.


Hij wierp zich op als curator en werd 'intendant culturele diversiteit' terwijl hij ondertussen dus dat hele pakhuis vol schilderde, met daarin een centrale rol voor de figuur Snake. De slang - de verpersoonlijking van het kwaad uit de Bijbel en voor Tedja's Surinaamse moeder zelfs regelrecht de duivel - was zijn leidraad. De slang is niet alleen een goed beeldmerk, hij glipt ook overal tussendoor, is geruisloos, spreekt met gespleten tong, injecteert gif, omarmt en verwurgt... Een bruikbare metafoor voor een kunstenaar die zich opwindt over de actualiteit. Tedja is er nu klaar mee en het kan naar buiten. Het Cobra Museum verwelkomde het project in het kader van het 'Cobra Contemporary'-programma.


Snake geeft een goede indruk van een schilder die alle beeldende middelen benut, van zijn eigen hoofd op foto's tot aangekoekte plakken verf op de bodem van het verfblik. De figuur van de slang zit niet alleen in veel beelden, maar ook in de opzet van de tentoonstelling verborgen. Die begint met een staart van kleine schetsen ('complexiteit en ambiguïteit'), en vervolgt met een lijf ('power', met daarin ook politieke opmerkingen) en de kop ('knowledge', waarin meer ritualistische tableaus).


Wat je door die selectie echter níét kunt zien, is de bezeten systematiek waarmee Tedja thema's formeel uitwerkt. Van zijn zwart-witte slangen bijvoorbeeld hangen er nu een paar. Alleen in de (door Tedja gratis ter beschikking gestelde) catalogus kunnen we zien dat die uit enorme reeksen komen, waarin geen patroon onbenut en geen kwastrichting ongeoefend blijft. Wat lijkt op vrije expressie blijkt een bouwwerk, steen voor steen, volgens een particuliere logica. Die tegenstelling is in de afgelopen tien jaar in Tedja's werk nóg groter geworden en had nog zichtbaarder mogen zijn. Maar daar is een loods voor nodig.


Michael Tedja (Vlaardingen, 1971) studeerde aan de Rietveld Academie en het Sandberg Instituut. Hij exposeerde onder meer in museum Jan Cunen in Oss, Stedelijk Museum Bureau Amsterdam en in Locust Projects Miami USA. Hij schreef A.U.T.O.B.I.O.G.R.A.F.I.E., De Aquaholist en HOSSELEN. Korte teksten en gedichten verschenen in De Revisor. Hij droeg voor op Crossing Border. Voor het Fonds BKVB was hij van 2006 tot 2009 intendant voor culturele diversiteit in de beeldende kunst. Hij pleitte voor 'zwart, wit, bruin, blauw, groen, rood en grijs' in de kunst. Tedja kreeg kritiek omdat hij ook blanke kunstenaars in zijn afsluitende expositie Eat the Frame wilde opnemen. Die vond uiteindelijk plaats bij zijn galerie Nouvelles Images. Snake is zijn grootste museale solo tot nu toe.


Snake van Michael Tedja

Cobra Museum Amstelveen, t/m 26/5, di-zo 11-17u.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden