Vluchthaven

En weer is Schiphol de gezelligste en beste luchthaven van Europa. Hoe kan dat? V vindt de verklaring.

Jan kan een tot ziens zeggen alsof het een tot straks is of een tot morgen. Wat in bijna alle gevallen onwaarschijnlijke voorspellingen zijn. De vrouw die net een koffie op heeft, zit straks in Milaan, de man van de Heineken Extra Cold komt uit Japan en moet naar Madrid. En als de vrouw met rolkoffer naast de tafel haar 'bitterballs from Amsterdam' op heeft, zet ze koers naar Kopenhagen.


Zo gaat het op Schiphol. Zo gaat het in Grand Café Het Paleis, in Lounge 1, de hal achter de controle aan de 'Schengenkant'.


Een luchthaven kan nooit winnen. Een luchthaven is opgedrongen oponthoud, een onontkoombare stop op een toch al vermoeiende reis. Je bent er te vroeg voor je vliegtuig, te laat voor je overstap, en hoe dan ook, te lang. Anderhalf uur verplicht een vol winkelcentrum in. Op zaterdagmiddag. Dat idee.


Allemaal waar. Maar Schiphol heeft er geen genoegen mee genomen. Airport City, zoals Schiphol zichzelf jaren geleden al is gaan noemen, wil airport en city zijn. Zo staat ook op een blauw bord op het panoramaterras, naast de uitgerangeerde Fokker 100 van de KLM waarin iedereen kan rondsnuffelen. Deze stad beslaat 27,9 vierkante kilometer, is groter dan Delft, bijna net zo groot als Alkmaar. Er huizen meer dan vijfhonderd bedrijven, 60 duizend mensen vinden er emplooi. Bovenal: 'Niemand hoeft zich te vervelen, er is altijd iets te doen.'


Zolang je geld wilt uitgeven, met name aan eten en drinken, is ook dat laatste waar. Miljoenen mensen vinden dat, zo blijkt keer op keer uit onderzoeken. Schiphol is een wereldberoemde luchthaven en valt geregeld in de prijzen. Beste luchthaven van Europa! Zegt het toonaangevende adviesbureau Skytrax, na een enquête onder twaalf miljoen passagiers. Op de wereldranglijst hoeft Schiphol enkel drie Aziatische luchthavens voor zich te dulden (Seoul, Singapore en Hongkong).


De ACI Europe, de belangenorganisatie van vierhonderd Europese luchthavens, kwam deze zomer tot dezelfde conclusie. Een onafhankelijke jury zette Schiphol boven aan zijn lijstje. Extraatje: Schiphol heeft volgens de jury ook de beste luchthavenbar. Café Rembrandt, in winkelcentrum Plaza, tussen Arrivals 1 en de taxistandplaats. Naar eigen zeggen een 'café with a good name'. Een stukje Amsterdam aan de rand van de rest van de wereld. Pubquiz om 17.30 uur op de laatste woensdag van de maand. Eitje tik in een mandje op de bar voor 75 cent.


Dat eitje zal veel buitenlandse gasten worst wezen. De bar is het uithangbord voor het schier onvertaalbare woord 'gezellig'. Bij Rembrandt konden ze er in dit hoekje van Plaza gemakkelijk een 'brown café' van maken. Achter de (paspoort)controle is dat wat lastiger.


Kan een luchthaven gezellig zijn? Probleempje voor een luchthaven: het is een luchthaven. In een station hoef je vanuit de hal niet per se de treinen te zien, maar op een vliegveld wil je naar buiten kijken, de vliegtuigen zien, en als het even kan ook nog de start en/of landing. Dat betekent dat het gebouw hoge grote ramen heeft, er een bak licht binnenvalt en iedereen zich al gauw klein en nietig voelt.


Het lijkt erop dat Schiphol, pionier met het compacte 'centrum' en de pieren (nu B tot en met M) die ver uitwaaieren naar de buitengebieden, er nog steeds van alles aan doet om gezelliger te worden - cozy, gemütlich, acogedor, ¿¿¿¿¿¿. In de 'lounges' en ook op de pieren wordt vooral ontkend dat dit een luchthaven is. Overal zijn hoekjes, zitjes en hangplekken, en bars en restaurants die hun eigen muren en muurtjes hebben.


Grand Café Het Paleis is erg grand, maar het is wel een café, met voor- en achterdeur naar de buitenterrassen (die natuurlijk ook nog steeds binnen zijn). Café Chocolat heeft behalve de verleidelijkste vitrines met tiramisutruffels en amandelpralinés, ook een verscholen zitje waar je zo een high tea kunt beginnen. Cafe Comunal, op pier C, is op de Spaanse toer. Daar drink je op rode stoeltjes en bankjes geen Heineken maar Cruzcampo en eet je geen broodje ham, maar een bocadillo jamon serrano.


In Lounge 3, tussen gate F en G, is de hele ruimte opgeknipt en volgeplakt. East Bar & Bites heeft Aziatisch ogende lampen, heeft zijn eigen loungesfeer gecreëerd, zij het zonder muren, maar met witte banken en krukken: het is dé plek voor sushi met wakame, een wontonsoep en wat gegrabbel in een bakje met wasabinootjes. Meteen ernaast is er net zo makkelijk een hoek met allemaal stoelen en stopcontacten: stoelen met kunstleren bekleding (bruin, blauw en iets grijzigs) die doen denken aan grote vliegtuigstoelen, en een hoekig zitje met tafel waarop je je laptop zou kunnen zetten, maar waarop de meeste reizigers toch liever hun hoofd neerleggen.


Boven hal 3 zit al jaren café Amsterdam - ook groot, maar het is er bruinekroegdonker gehouden. Het is net als Café Rembrandt een borrelplek voor Schipholpersoneel. Voor 11 euro krijg je er een xxl-ontbijt met een uitsmijter van drie eieren.


Het best verstopt zit zonder twijfel Murphy's Pub, een bar met rode deuren op de benedenverdieping van pier D. Wie eenmaal voorbij de rode deuren en de krijtborden is ('come in, enjoy Irish beer, food and the craic'), komt in een wereld waar Schiphol amper lijkt te bestaan. Het personeel is Brits, er wordt Premier League gekeken, op de tap zit Murphy's Red en Stout, op de menukaart staan Fish & Chips en Shepard's Pie. Er hangt een houten 'meter bier', althans 3 feet dus, maar dat lijkt vooral een muurdecoratie. Hier zou je de (vertrek)tijd kunnen vergeten, vandaar misschien dat de klok zo prominent boven de bar hangt.


Kom hier bijvoorbeeld in Barcelona maar eens om - een van de nieuwste luchthavens van Europa, ontworpen door de Spaanse architect Ricardo Bofill (73). Van buiten futuristisch en imposant, maar binnen een saaie, lange passage weliswaar met prachtig uitzicht op de banen, maar waar de reiziger weinig anders kan dan wachten op het vliegtuig.


Of Hongkong, een van de drukste 'hubs' ter wereld: die luchthaven wint vooral stemmen van de Aziatische shoppers. Alle topmodelabels hebben er hun eigen winkel, je kunt er boven in de foodcourt goed eten, maar je blijft je toch nietig voelen in de 1,3 kilometer lange terminal van Norman Foster.


Schiphol is architectonisch gezien natuurlijk een ratjetoe - daarover hoeft niemand moeilijk te doen. Sinds 1963 is er gebouwd en bijgebouwd. Enkel de westvleugel (vertrekhal 3, 1993), Schiphol Plaza (1995) en de vernieuwde Schengenhal (2004) zien eruit alsof de architect wist dat het hier om een luchthaven van wereldformaat zou kunnen gaan. Toen de eerste nieuwbouw van Benthem Crouwel openging, vlogen er in een jaar al zo'n 25 miljoen reizigers van/naar Schiphol, tegenwoordig zijn dat er 50 miljoen. Ruim eenderde van hen komt niet voorbij de douane, die reizen enkel door. Zij vormen een belangrijke groep tijddoders.


Dat mozaïek van gebouwen en stijlen is misschien wel de kracht van Schiphol. Hoekjes en gaatjes lijken als vanzelf geboren. Op de bovenverdiepingen heb je soms het gevoel dat je door een kantorencomplex loopt (wat in feite ook zo is), maar dan ineens stuit je op een stiltecentrum, dat wordt gebruikt als kerkje of gewoon als plek om na te denken. Direct daarna beland je in een rij virtuele huiskamers aan de Holland Boulevard. Lichtschermen - met Philips Living Colors, dat kan haast niet anders - tonen een haard, een penduleklok, een schemerlamp. Een echte tv is ingebouwd. Ervoor staan (echte) fauteuils met hoge leuning. Het is er rustig. In de verte, voorbij de bloembollenwinkel, de paddenstoelpoefs in Delfts blauwe tinten en het mini-Rijksmuseum, rolt de loopband tussen gate E en F.


Dit is kuzzèlieg, zeggen buitenlanders, dit is dus typisch Nederland. Mocht het niet helemaal overkomen, dan is de menukaart er nog. We eten 'a dozen freshly baked poffertjes' bij de Dutch Kitchen voor 3,95 euro, of anders bestellen we aan de cocktailbar, vanaf de boulevard geheel uit het zicht, een Dutch Mojito, niet met rum maar met Bols-jenever (7,25 euro). De bitterballen heten 'Dutch tapa' en worden geserveerd met Mariënwaerdt-mosterd (4,95 euro).


Schiphol is Nederland, Schiphol is Amsterdam, Schiphol is de wereld, Schiphol is een wereldstad. De luchthaven heeft geen golf town of een ijsbaan, zoals 's werelds nummer 1 Incheon in Zuid-Korea, en geen zwembad of tropische tuin, zoals Changi in Singapore, maar wel een casino, een 3D-bioscoopje met bewegende stoelen, kroegen met happy hour of pubquiz, en in de stationshal een kraampje met doodgewone HEMA-worst.


Wat altijd is gebleven: de vloer - de tegelvloer met die grote vale vierkante tegels op de drukke routes, het lichtbruine parket daar waar iets minder loopverkeer is. Geen tapijt, zoals in Singapore, en eigenlijk nauwelijks stoffen bekleding - dat vindt Schiphol kennelijk niet passen bij een druk doorgangshuis.


Enkel in het Airport Park, aan het begin van bovenpier D, komt de zachte kant van Schiphol tevoorschijn. Rijen groene stoelen, van inmiddels smoezelige stof, slingeren om de nepbomen en de bloembollenwinkel heen, vogelgekwetter en geluid van kabbelend water vergezellen de reizigers die hier hangen of slapen. Het gras is nep, natuurlijk, net als de zitboomstam; de rookruimte van het Park Café heeft voor de gelegenheid een takken- en bladerenprint op de glaswand gekregen.


De 130 jaar oude beukenstam is echt, die stond in zijn vorige leven bij spiritueel centrum Zilverdael in Wageningen, en werd bijzondere krachten toegedicht. Hier staat-ie voor de wc. Tja, erg veel ruimte voor natuur is er nu ook weer niet, al wil Schiphol hier toch aantonen dat het aan het milieu en aan duurzaamheid denkt. Wie de draaideur naar het buitenterrasje neemt, het enige buiten 'achter de douane', wordt er nadrukkelijk op gewezen: spin me again and generate green energy staat er op het glas. Led-lampjes bewijzen dat de deur energie opwekt.


En dan sta je buiten. Tussen slijtvaste groene stoelen met onderstel van staaldraad, picknicktafels en verrekijkers. Het zicht reikt van het begin tot het eind van pier E. Boven, enkele meters hoger, staan ophalers en wegbrengers op het Panoramaterras - dat is het echte Nederland. Binnen is het toch leuker, aan de andere kant van de draaideur - daar zit de hele wereld aan het barretje van Jan.


WATER!


Duur. Een flesje Spa blauw (0,5 liter) kost meestal 2,50 euro, soms 3,00 euro (bij het Touch Down-restaurant). AH To Go heeft ze voor 1,60 euro, maar die mogen niet mee door de bagagecontrole. Tip voor Schengengangers: Chaudfontaine bij de Delicatessen-winkel - een liter voor 3,50 euro, twee kleine flesjes (0,33) voor 3,00 euro. Blikje cola 1,75.


BAKKIE


Zoeken en volhouden loont. Koffie (crème) 2,70 à 2,90 euro, cappuccino 3,00 à 3,20 euro.


Beste:


Illy bij Café Chocolat, maar wel voor 3,95 euro (cappuccino 4,25), inclusief chocolaatje.


Verantwoordste: Segafredo bij Fair Taste Café en in Foodcourt Lounge 2.


Goedkoopste:


meeneemkoffie voor 1,25 euro bij de AH To Go.


Meest over het hoofd gezien:


Segafredo bij Segafredo Espresso Bar, aankomsthal 1, in de hoek bij Deur 16.


BIERTJE


Heineken is heer en meester op Schiphol. Ook waar je denkt iets van een andere brouwer te drinken (Murphy's, Cruzcampo, Tiger): Heineken is eigenaar of wordt het binnenkort. Een klein glas bier kost doorgaans 3,20 à 3,50 euro. Blikjes van een halve liter staan in de koeling voor 4,70 euro (!).


De topvijf, ambiance meegerekend:


Murphy's Pub (pier D, internationaal): 5,50 euro (pint Murphy's Red), 4,90 euro (pint Heineken).


Café Rembrandt (Plaza): 2,95 euro fluitje, 3,10 euro vaasje (Amstel).


Grand Café Amsterdam (Lounge 3): 3,25 euro (klein).


Grand Café Het Paleis (Lounge 1): 3,50 euro (klein).


Cafe Comunal (pier C): 4,40 euro (0,33 liter Cruzcampo), 4,70 euro (0,5 liter Heineken).


TODAY'S SPECIALS Ambachtelijk gebakken pannenkoek met zoete topping: 4,95 euro (Dutch Kitchen Bar, Holland Boulevard).


Drie fin de claire-oesters met glas champagne Taittinger Brut Reservé: 16,95 euro (Bubbles Bar, begin pier C, Schengen). Broodje HEMA-rookworst: 2,75 euro (HEMA food, stationshal). Spaanse tortilla met ei en aardappel: 9,50 euro, inclusief Cruzcampo-biertje 13,90 euro (Cafe Comunal, pier C, Schengen).


Shepard's Pie: 11,75 euro (Murphy's Pub, pier D, internationaal). Kleine patat-met: 2,60 euro, kaassoufflé: 1,80 euro (Vlaamse Frites, Plaza).


Tiramisu truffel: 2,95. Brokken chocola wit/donker: 5,00 euro per 100 gram. (Café Chocolat, begin pier C, Schengen).


Soya/miso ramen, noedels met kip: 12,50 euro (Shirasagi, Lounge 2, internationaal).


Sateh & Tiger Beer: 12,50 euro (Foodcourt Schengen)


Ciabatta mozzarella, gorgonzola of tonno, vanaf 5,35 euro (Per Tutti!, Plaza).


Biologische hamburger van Koningshoeve rund uit Spaarnwoude, met brood, salade, frites: 9,75 euro (Dutch Kitchen Bar, Holland Boulevard).


Spaghetti bolognese: 6,96 euro (PizzaPastaPanini, Lounge 3).


Grote zak chips naturel/paprika: 0,50 euro (HEMA, Plaza).


24/7 OPEN


Plaza (voor douane/controle)


Per Tutti! + Italiaanse touch. Goede koffie, ciabatta's. Pizza's om de hoek.


Burger King, een van de drukste filialen ter wereld. Whopper 4,25 euro.


Grand Café Plaza. Tegenover de fleurige deuren van Arrivals 3. Type: koffie met gebak.


Juggle Juice Bar. Chaotisch. Bij Arrivals 2. Happy hour op donderdag van 16 tot 17 uur.


Délifrance. Oninteressante hoek in stationshal.


Dutch & Delicious. 'Lekker Hollands.' Of: een gewone, moderne broodjeszaak.


Starbucks. Onrustig op deze kruising in de stationshal. Goede optie voor erg laat/vroeg.


Lounge 1 (Schengen)


Mediterranean Sandwich Bar. De grootste in de Schengenhal. Buffet. Beetje suf. Wel uitzicht op platform tussen pier D en C.


Starbucks. Zo waar gemoedelijk. Fauteuils zijn wat ongemakkelijk.


Lounge 3 (niet-Schengen)


The Cone Bar. Ondefinieerbare buffetbar midden in de hal.


Schiphols beste


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden