Commentaar

Vluchtelingen voor Europa ook crisis van de verbeeldingskracht

Commentaar

Het vluchtelingenvraagstuk vraagt van de EU-landen behalve solidariteit en daadkracht ook denkkracht.

Vluchtelingen op een boot in Lampedusa, Italië. Beeld epa

De Verenigde Naties noemen het de 'grootste vluchtelingencrisis sinds de Tweede Wereldoorlog'. Voor de EU-lidstaten is het een opeenstapeling van crises. Hier botst de humanitaire impuls met de sociaal-economische en vaak ook culturele onwil grote groepen asielzoekers te ontvangen. Het is daarom dat de Italiaanse zeeoperatie Mare Nostrum - die veel mensen redde maar ook werd gehekeld als 'hulpmiddel voor mensensmokkelaars' - werd ingeruild voor een kleinere missie.

Het is ook een crisis van Europees handelingsvermogen. Redelijkerwijs zouden de Europese lidstaten, zoals de Commissie voorstelt, inderdaad de behandeling van asielaanvragen en de vestiging van vluchtelingen naar rato gaan spreiden - zeker in tijden waarin de aantallen sterk toenemen, wat tot lokale spanningen kan leiden. Toch kiezen veel lidstaten voor een 'beggar thy neighbour'-politiek, waarbij elke asielzoeker die je op een buurland kunt afwentelen als pure winst geldt. Een blamage voor Europa.

Voortvarender zoeken EU-lidstaten momenteel naar manieren om mensensmokkelaars ter plekke aan te pakken, in Libische wateren en mogelijk ook aan land. Een nog grotere stap om hen de pas af te snijden zou het in Duitsland geopperde idee zijn om EU-asielaanvraagcentra te openen in Noord-Afrika - wat vluchtelingen de risicovolle zeeroute naar Europa zou kunnen besparen. Gekoppeld aan veel zwaardere middelen om de zeeroute af te sluiten voor migranten, zijn het manieren waarop Europa zijn humanitaire pretenties kan koppelen aan realisme.

Maar uiteindelijk is dit ook een crisis van het voorstellingsvermogen - zowel over de potentiële omvang van de migratie als de mogelijke antwoorden. Behalve de instabiliteit die de regio waarschijnlijk langere tijd zal teisteren, is er ook de combinatie van bevolkingsdruk, levenspeil en informatie over een beter leven elders die veel vooral jonge mannen richting Europa zal blijven drijven.

Anderzijds vergrijst Europa snel en heeft het behoefte aan bevolkingsaanwas. Ondanks de grote weerstand hiertegen moeten EU-landen gaan nadenken over hoe ze deze trends beter met elkaar kunnen verenigen - en meer greep kunnen krijgen op de immigratie. Dat wordt een centrale uitdaging voor een nieuwe generatie Europeanen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.