ReportageCoronacrisis

Vluchtelingen op Lesbos zijn vogelvrij als het virus toeslaat

Twintigduizend vluchtelingen zitten op Lesbos op een kluitje. Ze kunnen niet binnen blijven want ze hebben geen binnen, en velen hebben al een zwakke gezondheid. Het ene ziekenhuisje op Lesbos is op geen stukken na toegerust om een dreigende uitbraak van het coronavirus het hoofd te bieden. Hulpverleners vrezen dat de vluchtelingen aan hun lot zullen worden overgelaten. 

Migranten op Lesbos zijn zelf begonnen met het maken van mondkapjes om het virus tegen te gaan.Beeld AP

Voor de tweede opeenvolgende dag staan dinsdag vluchtelingen met mondkapjes voor de deur van de plaatselijke supermarkt op Lesbos. Mannen met blauwe banden om de bovenarm helpen de Afghaanse bezoekers van het beruchte vluchtelingenkamp Moria de hygiëneregels in de winkel in acht te nemen, jongens met witte banden spreken Arabische vluchtelingen aan in hun moedertaal.

Het Moria Corona Awareness Team is een initiatief van lokale hulporganisaties Stand by me Lesbos en Waves of Hope. De vluchtelingen en hulporganisaties kwamen vorige week zelf in actie nadat een eerste besmetting bij een Griekse inwoner op het eiland was vastgesteld en de regering Grieken opriep zoveel mogelijk thuis te blijven om verspreiding van het virus te voorkomen. ‘Wij hebben geen huis om veilig in thuis te blijven’, zo verklaren de vluchtelingen hun initiatief op sociale media. De vluchtelingen, die gemiddeld met duizend mensen één waterpunt delen, trekken in teams door het kamp om bewoners in verschillende talen bewust te maken van het besmettingsgevaar. In een eigen naaiatelier buiten het kamp worden nu ijverig mondkapjes genaaid.

In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het coronavirus. De laatste ontwikkelingen worden bijgehouden in ons liveblog

Ziekenhuisje

Hulporganisaties maken zich grote zorgen over het besmettingsgevaar voor de circa 40 duizend vluchtelingen en migranten die in overvolle vluchtelingenkampen op de Griekse eilanden verblijven. Artsen zonder Grenzen (AzG) heeft de Griekse overheid opgeroepen mensen zo snel mogelijk te evacueren naar het vasteland, om ze in hygiënischer omstandigheden te kunnen opvangen. Volgens Apostolos Veizis, hoofd medische dienst van AzG in Griekenland, is het een kwestie van tijd tot het virus het kamp bereikt. ‘En dan hebben we hier niet de middelen patiënten te behandelen. Het ziekenhuisje op Lesbos is al overbelast door de komst van de vluchtelingen. Een uitbraak zou een regelrechte ramp zijn.’

De inwoners in Moria zijn extra kwetsbaar voor besmetting met het coronavirus omdat de meesten van hen al in slechte gezondheid verkeren vanwege de gebrekkige hygiënische omstandigheden in het kamp. ‘Het is met geen pen te beschrijven hoe mensen hier moeten leven’, zegt Veizis. ‘Vrijwel alle bewoners kampen al met luchtweginfecties. Geen van de overheidsrichtlijnen om besmetting tegen te gaan is voor hen van toepassing. Thuisblijven. In welk huis? Handen wassen. Met welk water? Houdt afstand van elkaar? Mensen zitten hier met 20 duizend op een kluitje in een kamp waar officieel plek is voor 2.800 mensen.’

Quarantaine

In Griekenland werden maandag drastische maatregelen aangekondigd nadat inmiddels 331 Grieken besmet blijken te zijn met het coronavirus en vier mensen zijn overleden. Vanaf woensdag moeten alle winkels behalve supermarkten en apotheken zijn gesloten. Vorige week gingen scholen, restaurants, cafés en bioscopen al dicht. Iedereen die in Griekenland aankomt moet verplicht twee weken in quarantaine. Ook die laatste maatregel bedreigt de hulpverlening aan de inwoners van de vluchtelingenkampen op de Griekse eilanden.

De Nederlandse hulporganisatie Movement on the Ground die een deel van het onofficiële kamp in de olijfgaarden buiten Moria beheert, staat vrijwilligers niet meer toe naar Griekenland te reizen. ‘We hebben de meeste activiteiten moeten afblazen omdat we niet meer binnen in de containers mogen samenkomen’, vertelt coördinator Rosa Duran vanuit de hoofdstad Mytilini op Lesbos. Voor bewoners van het kamp betekent dit dat zij dus nog nauwelijks onderwijs, informatie, spel of andere recreatieve activiteiten krijgen aangereikt. Wel gaan gemeenschappelijke buitenactiviteiten door, zoals vuilnis ophalen. ‘Daarvoor hoef je niet schouder aan schouder te staan.’

Veel hulporganisaties hebben zich al teruggetrokken nadat vorige maand Griekse eilandbewoners in opstand kwamen tegen de vluchtelingen op hun eiland. ‘Nu bestaat de kans dat de hulpverlening aan vluchtelingen helemaal stokt’, vreest Duras. ‘Dan kijkt niemand meer naar ze om.’ Volgens Veizis van AzG moeten de Griekse overheid en de rest van de EU verantwoordelijkheid nemen en de druk van de eilanden afnemen, ook om solidariteit te tonen met de Griekse eilandbewoners. ‘Zij zijn ook aangewezen op dat ene ziekenhuis op Lesbos dat nu al overbelast is. We moeten voorkomen dat er opnieuw een racistische en xenofobe uitbarsting komt tegen de migranten.‘

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden