'Vluchtelingen moeten niet leren fietsen en zwemmen'

Steeds meer burgemeesters pleiten voor kleinschalige asielopvang. Maar, zegt het Centraal Opvangorgaan: grootschalige opvang is goedkoper, praktischer en veiliger. Kunnen de burgemeesters die argumenten weerleggen?

Vluchtelingen houden zich op bij tentenkamp Heumensoord, de tijdelijke noodopvang van het COA. Beeld anp

Het Overijsselse Dalfsen is zo'n 'gemeente met lef' die vorig najaar, in de hitte van de vluchtelingencrisis, gehoor gaf aan de oproep van staatssecretaris Klaas Dijkhoff om bij te dragen aan de opvang van de asielzoekers. Ze bood het COA noodopvang aan gedurende ten minste drie jaar voor 150 vluchtelingen - die over drie locaties zouden worden verspreid. 'Alles was in orde', zegt burgemeester Han Noten (PvdA). 'Het bestemmingsplan was aangepast. Een plaatselijke ondernemer zou chalets bouwen. Er waren vrijwilligers gerekruteerd. Van het COA vroegen we alleen de vaste vergoeding per vluchteling, en misschien enige ondersteuning bij de geestelijke gezondheidszorg. Verder zouden we alles zelf kunnen regelen. Maar het COA toonde zich niet geïnteresseerd. Tot onze grote frustratie.'

Kleinschalige opvang in Boxtel (links) en grootschalige opvang in het Nijmeegse Heumensoord. Beeld Marcel van den Berg

Noten wil maar zeggen: burgemeesters die, zoals zijn Brabantse ambtgenoten Mark Buijs en Jan Hamming maandag in de Volkskrant, pleiten voor de kleinschalige opvang van asielzoekers, vinden het COA op hun weg. Het COA voert naar eigen zeggen 'slechts het beleid van de staatssecretaris uit'. En de staatssecretaris houdt vooralsnog vast aan de ondergrens van 300 asielzoekers per opvanglocatie. Veel ruimte voor bestuurlijke ongehoorzaamheid is er niet: gemeenten waarvan het aanbod voor (nood)opvang van asielzoekers niet is geaccepteerd, krijgen simpelweg geen vluchtelingen toegewezen.

Zo weet Noten dat ook de gemeente Olst-Wijhe nul op het rekest heeft gekregen van het COA. Amersfoort had 2.000 vluchtelingen willen opvangen, verspreid over verschillende kleinere locaties. 'Het COA heeft ze allemaal afgewezen', zegt raadslid Simone Kennedy (ChristenUnie). 'Nu komt er alleen een uitbreiding van het huidige AZC, met 350 extra mensen.' Zo verging het ook de gemeenten Culemborg, Woudrichem, Boxtel, Wageningen en Zuidplas. In Amsterdam hebben particulieren weliswaar een verblijfplaats voor 30 Syriërs ingericht in een voormalig kantoorpand aan de Mauritskade, maar de bewoners kunnen hier niet permanent verblijven: op gezette tijden moeten ze door vrijwilligers naar het tentenkamp Heumensoord, hun eigenlijke verblijfplaats, worden gereden.

Vier argumenten voor grootschalige opvang

En waarom burgemeesters het toch klein willen houden. Lees hier verder.

Kleinschalige opvang in Boxtel (links) en grootschalige opvang in het Nijmeegse Heumensoord (rechts). Beeld Marcel van den Berg

Bernt Schneiders, burgemeester van Haarlem en voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, betreurt dat de huidige - seizoensgebonden - luwte in de vluchtelingencrisis niet wordt benut voor een grondige evaluatie van wat de afgelopen maanden goed en, vooral, niet goed is gegaan bij de opvang van de asielzoekers. Hij vreest dat Nederland, als de vluchtelingenstroom straks weer aanzwelt, opnieuw door de gebeurtenissen zal worden overvallen. Als het COA vasthoudt aan het huidige opvangcapaciteit van minimaal 300 plaatsen per locatie, zullen veel gemeenten - waaronder de zijne - niet in de vraag kunnen voorzien.

Kleinere locaties zijn echter nog wel voorhanden. En daar kan 'de burgerkracht' - de hulp die vrijwilligers bieden - volgens hem ook veel vruchtbaarder worden aangewend dan in grote azc's buiten de bebouwde kom. Schneiders zou graag zien dat asielzoekers niet bij elke stap in de procedure naar andere opvanglocaties worden overgebracht, zodat hun 'uiterst nuttige banden' met de vrijwilligers behouden kunnen blijven. 'Laat de IND gewoon naar de mensen komen in mobiele teams in plaats van de mensen naar de locaties van de IND te brengen.'

Kleinschalige opvang in Boxtel (links) en grootschalige opvang in het Nijmeegse Heumensoord (rechts). Beeld Marcel van den Berg

Volgens Noten is de ontmoediging van contacten tussen vluchtelingen en vrijwilligers juist het oogmerk van het huidige asielbeleid. 'Mensen van het COA hebben mij met zoveel woorden gezegd dat het niet de bedoeling is dat vluchtelingen leren fietsen en zwemmen. Zolang ongewis is of ze hier kunnen blijven, moeten ze zich vooral niet te veel aan hun Nederlandse omgeving hechten.'

In Trouw schreef de Leidse hoogleraar migratiegeschiedenis Marlou Schrijver overigens dat in de jaren tachtig geen goede ervaringen zijn opgedaan met de decentrale, kleinschalige opvang van asielzoekers - destijds overwegend Tamils uit Sri Lanka. Die genoten nauwelijks bescherming in de schamele pensions waarin ze waren ondergebracht. Als reactie op die misstanden is destijds het COA opgericht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden