Vluchtelingen Darfur hopen tevergeefs op bescherming van VN

Soedan bombardeert stad in zuiden van Darfur...

AMSTERDAM Of de vredessoldaten maar even opzij wilden stappen, ze stonden hinderlijk in de weg bij de bombardementen. Het is cynisch, maar deze oproep deed de regering van Soedan deze week aan de vredesmissie van de Verenigde Naties en de Afrikaanse Unie in Darfur. De missie, met de afkorting Unamid, heeft in Zuid-Darfur een kleine basis nabij Muhajiriya.

Deze stad werd half januari ingenomen door de rebellen van de Justice and Equality Movement (JEM), een van de – vele – lokale onafhankelijkheidsbewegingen die de regering in Khartoem te vuur en te zwaard bestrijdt. De JEM nam de macht over van een aan Khartoem gelieerde militie.

De reactie van de regering liet niet lang op zich wachten. Alleen al op dinsdagmorgen voerden Soedanese vliegtuigen 28 bombardementen uit. De lokale bevolking, in de zes jaren dat het Darfurconflict zich nu voortsleept al zo vaak het slachtoffer van geweld, zocht bescherming bij de Unamid-basis.

Het afgelopen weekeinde vroeg Akuei Bona Malwal, de Soedanese ambassadeur bij de Afrikaanse Unie, of de vredesmissie kon vertrekken. Dan kon het regeringsleger ongehinderd oprukken richting de rebellen.

Vooralsnog houdt Unamid de poot stijf. Een woordvoerder: ‘We vertrekken niet terwijl er nabij ons kamp duizenden vluchtelingen zijn.’

Ferme taal, maar als het toch tot een aanval met tanks komt, zullen de 196 vredessoldaten nabij Muhajiriya weinig kunnen uitrichten. Unamid, dat grotendeels uit slecht geëquipeerde Afrikaanse militairen bestaat, bezit een krachteloos mandaat dat niet voorziet in gewapend optreden. In theorie zou een VN-macht in deze situaties – burgers in levensgevaar, genocide ophanden – moeten opereren volgens het in 2005 aangenomen VN-credo R2P, responsible to protect. In de cynische praktijk blijkt dat echter een dode letter, zie ook het recente falen van de VN-vredesmacht in Oost-Congo.

VN-functionarissen zijn in Khartoem om de regering van Soedan op andere gedachten te brengen. Inzet: een veilige zone voor de vluchtelingen van Muhajiriya. De vraag is of ze een luisterend oor zullen vinden. VN-functionarissen zijn weinig geliefd in de Soedanese hoofdstad.

Binnenkort besluit het Internationaal Strafhof in Den Haag of er een arrestatiebevel zal worden uitgevaardigd tegen de Soedanese president Omar al-Bashir. Deze zou volgens aanklager Moreno-Ocampo de bedenker zijn achter het plan om de volkeren van Darfur, de Fur, de Masalit en de Zaghawa, te verdrijven en/of te vernietigen.

Mocht Bashir worden vervolgd een unicum, het zou de eerste keer in de geschiedenis zijn dat een zittend staatshoofd wordt vervolgd), dan mag worden gevreesd dat Bashir Unamid geheel de deur wijst en zonder enige terughoudendheid gaat huishouden in Darfur.

Zo ver is het nog niet. De JEM heeft aangeboden Muhajiriya te ontruimen, mits de VN dan de controle in de stad overneemt en het regeringsleger rechtsomkeert maakt. Khartoem veegde het voorstel van tafel. ‘We onderhandelen niet met de JEM. We zijn vastbesloten Muhajiriya te heroveren’, zei een regeringswoordvoerder.

Gaan de regeringstanks rollen, dan moet ernstig worden gevreesd voor het lot van de 30 duizend vluchtelingen die zich in en rond de stad ophouden. Unamid zal, zoals wel vaker in Darfur, machteloos moeten toekijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden