Vluchtbewaker moet vliegtuig terreurvrij houden

Na de aanslagen van 11 september wilde de KLM graag bewakers in vliegtuigen. Maar nu die er zijn, slaat de twijfel toe....

Op verzoek van de KLM heeft het ministerie van Justitie enkele honderdduizenden euro's geïnvesteerd in de opleiding van de vluchtbewakers. Nu het tiental klaarstaat om bij wijze van proef mee te gaan aan boord van de vliegtuigen, heeft de KLM plotseling bedenkingen. Dat heeft geleid tot grote ergernis bij het ministerie en de Koninklijke Marechaussee.

De KLM zag de met een vuurwapen bewapende bewaker na de aanslagen in de Verenigde Staten op 11 september 2001 eerst als een troef in de concurrentiestrijd om de luchtreiziger. Maar ondertussen is er verzet gekomen van de piloten die niet voelen voor schietpartijen in hun toestel. Als kogels de buitenwand doorboren, kunnen ernstige technische problemen ontstaan.

Bedrijven die zich met de opleiding van sky marshals bezighouden, erkennen dat er groot gevaar schuilt in het gebruik van wapens op grote hoogte. Ze zeggen echter dat er inmiddels speciale munitie bestaat, die de kans op gaten in de romp tot een minimum beperkt.

De marechaussee en het ministerie van Justitie willen niets kwijt over de opleiding van de tien vluchtbewakers. Het Israëlische bedrijf Condor-security, dat trainingen van gewapende bewakers in vliegtuigen verzorgt, is opener.

Zo leren aspirant-vluchtbewakers vanuit allerlei posities in een vliegtuig te schieten. Dat is een speciale vaardigheid, want zoveel ruimte is er niet en het is bij een kaping niet de bedoeling dat passagiers worden geraakt. Ze moeten ook gericht kunnen schieten bij hevige turbulentie in de lucht of als ze zelf gewond zijn geraakt.

De sky marshals moeten daarnaast vechttechnieken beheersen. Ze worden getraind om het vliegtuig te beschermen tegen terroristen die zich ophouden op verschillende plaatsen in het toestel. Ze moeten in staat zijn de terroristen op allerlei manieren te doden.

Vluchtbewakers reizen incognito. Ze hebben ook geen vaste stoel. Niemand van de passagiers kan met zekerheid zeggen of een bewaker aan boord is. De verwachting is dat hiervan alleen al een preventieve werking uitgaat. Tijdens de opleiding leren de bewakers hoe ze zich gedurende de vlucht behoren te gedragen om niet op te vallen en waarop ze moeten letten als ze bijvoorbeeld naar het toilet gaan.

Voor terroristen mogen ze zich niet onderscheiden van gewone passagiers, maar van de bewakers zelf wordt wel verwacht dat ze terroristen snel herkennen. Ze worden ook getraind in het waarnemen van kapers die zich opmaken voor de aanval. Als er iets gebeurt, moet de bewaker slim gebruik kunnen maken van medereizigers om hem te helpen.

De vluchtbewaker is de laatste verdedigingslinie tegen aanvallers in een vliegtuig. Eerst moet geprobeerd worden om op de grond de beveiliging te optimaliseren opdat dat terroristen geen wapens aan boord kunnen brengen. In de meeste toestellen is al een verzwaarde deur naar de cockpit gebouwd, zodat de piloten in eerste instantie veilig kunnen werken. Een camera laat de piloten zien wie toegang tot de cockpit wil.

De Nederlandse piloten zijn tegenstander van vuurwapens in vliegtuigen, maar pleiten wel voor de inzet van marshals met een alternatieve bewaping. In een tijd waarin de passagier ook steeds agressiever wordt, kan de bewaker tevens inspringen als voetbalsupporters of dronken reizigers het te bont maken.

Beveiligingsbedrijf Condor is ervan overtuigd dat de aanwezigheid van sky marshals in het vliegtuig afdoende werkt. Het wijst erop dat de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al geen kapingen heeft meegemaakt sinds die bewakers laat meevliegen.

In Nederland gaat het overleg tussen de KLM en het ministerie van Justitie over de inzet van vluchtbewakers verder. De discussie zal zich daarbij niet alleen toespitsen op de vuurwapens. Duidelijkheid moet er ook komen over de criteria voor het gebruik van geweld door de marshal, de juridische verantwoordelijkheid voor diens optreden en over de verdeling van de kosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden