Vlieg

s.witteman@volkskrant.nl


WiBra


ijk, als er een vlieg in mijn glas drijft, blaas ik totdat die vlieg precies voor mijn mondstuk dobbert, en dan, klok klok, gaat hij mee naar binnen, met die wijn. Eigen schuld: ik kom toch ook niet bij die vlieg thuis in zijn glas wijn zwemmen?' Ja, je kon wel lachen met Gerard Reve, daar niet van. Maar nu ik zijn biografie (door Nop Maas) uit heb, weet ik meer van hem dan goed is: Reve was een gierig, driftig, egomaan lastpak en zijn zogenaamde liefdesvriend Joop schafthuizen een zelfzuchtige, chagrijnige kruidenier en een enge kinderlokker. (De ongelooflijke reactie van de moeder van een van Schafthuizens doodsbange slachtoffertjes : 'Ik weet wel dat Joop daarmede enkel vriendelijkheid heeft willen tonen en dat dit zijn taal is. Ik neem het hem derhalve niet kwalijk.')


Het was geen idylle tussen Reve en Schafthuizen. '(Joop) moet dood, maar dat is ook geen voordeel want hij weet waar alles ligt', aldus Reve. Zeker wist Joop dat. Het manuscript van De Avonden bijvoorbeeld. 'Dat pak papier lag daar maar' en werd dus geveild. Onbegrijpelijk dat Schafthuizen zo'n beschamende gebeurtenis in deze zwaar door hem gecensureerde biografie heeft laten staan, terwijl hij geldbedragen maar ook allerlei onbenulligheden liet wegpoetsen: 'Schafthuizen gebruikte in die tijd erg veel rode wijn en ***'. lees je bijvoorbeeld. Rode wijn en wat? Absint? Stroopwafels? Kinderschedels?


Reve takelt af, pist in zijn bed, zijn boeken worden steeds slechter, en in zijn leven komt weer nauwelijks een normaal mens voor. Ja, Hanny Michaelis, Reves vroegere vrouw springt eruit als een lief, geestig en intelligent mens. Makkelijk heeft ze het niet bij Gerard gehad. Als hij al een attentie meebracht waren het bloemen met 'van die halfbedorven slijmerige stelen' of vis waar de kat niet eens van wou eten. Gerard: 'Het is ook een beetje bedorven, maar wat hindert dat?'


Zijn contact met Hanny bleef na de scheiding goed en vriendschappelijk, tot Schafthuizen ook háár, na een reeks van andere vrienden, om onduidelijke redenen de wacht aanzegde.


Maas beschrijft hoe Reve, inmiddels al goeddeels dement, angstig, verward en incontinent alle ramen en deuren openzet als Schafthuizen even boodschappen doet, uit vrees dat die anders het huis niet meer in kan. Hij zou dan immers helemaal alleen overblijven.


Reve had beter bij zijn 'voormalige huisvrouw' kunnen blijven. Zij had de schrijver vast van ganser harte tot zijn dood verzorgd, met luiers en al, zonder zijn manuscripten te verpatsen. En die romances met jongens had ze wel op de koop toe genomen. Zo zíjn vrouwen. Nee, echt jammer, dat het zo gelopen is.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden