‘Vliegveldje’ wacht harde landing

Enschede krijgt er zesduizend arbeidsplaatsen bij als de vliegbasis Twente mag uitbreiden. Maar de bevolking mort...

Van onze verslaggever Anja Sligter

ENSCHEDE Twente is wel wat F16-lawaai gewend, maar dat is iets heel anders dan elk halfuur een charter of Boeing boven het coulissenlandschap. Het is een nachtmerrie voor de omwonenden. Toch is dat wat de regionale overheid wil. Een vliegveld is de kans voor het armlastige oosten zelf ‘zijn broek op te houden’, verwoordde VVD’er Anneke Broekman maandag het raadsbrede gevoel. GroenLinks, D66, SP plus omwonenden voeren een verloren strijd.

Met het vertrek van de militaire vliegbasis Twente per 1 januari krijgt de regio twee juwelen in de schoot geworpen, vinden de voorstanders. Een landingsbaan van 3000 meter en zeer ruime ‘geluidscontouren’. ‘Het zijn unieke omstandigheden waarop andere regionale vliegvelden jaloers zijn’, staat te lezen in de haalbaarheidsstudie van bureau ADECS. Alleen Eindhoven heeft een even lange baan en alleen Schiphol heeft meer geluidsruimte.

Enschede, vorige week uitgeroepen tot de armste stad van Nederland, heeft niet lang hoeven na te denken over een doorstart en ook de provincie Overijssel niet. Een multifunctionele luchthaven Airport Twente kan de motor voor de werkgelegenheid en de fragiele economische structuur zijn. In het haalbaarheidsrapport is sprake van zesduizend banen.

Gedeputeerde Theo Rietkerk is ervan overtuigd dat de ‘schone’ kenniseconomie van de Universiteit Twente (UT) de wereld overgevlogen kan worden en er bedrijven uit Japan en Amerika komen om zich te vestigen op de rand van twee Europese landen. Hij trekt samen met wethouder Helder sinds 2003 eensgezind op om het bedje te spreiden voor een grote exploitant van dit vliegveld en alle mogelijke luchtvaartgebonden bedrijven. Beiden denken dat die laatste vanzelf zullen komen, wanneer zij de lakens maar netjes gladstrijken. Dat nog geen exploitant zich heeft gemeld, komt volgens hen doordat gemeente en provincie de grond nog niet in handen hebben.

De Enschedese gemeenteraad en de Provinciale Staten hebben deze week besloten dat de tandem Helder-Rietkerk mag doorgaan met de onderhandelingen. Hoeveel die grond moet gaan kosten is niet duidelijk. Daarover wordt nog druk onderhandeld met het rijk.

‘Nu is er al geen weg terug’, merkte D66-raadslid Evert Westerbeek fijntjes op. Met de aankoop van de grond zit Twente volgens hem aan een vliegveld vast. Het is geen optie om de 490 hectare die defensie achterlaat om te vormen tot een natuurgebied, want daarvoor is de grond veel te duur.

Bewoners roerden zich de afgelopen week heftig. Zij realiseren zich dat het niet gaat om een regionaal vliegveldje, waar eens in de zoveel dagen een charter naar La Palma opstijgt, maar om minimaal 1,5 miljoen passagiers die nodig zijn de luchthaven rendabel te laten zijn. Dat betekent een tot drie toestellen per uur, 14 uur per dag.

Maar hun groene argumenten haalden het in de raadszaal niet bij dat ene allesoverstijgende argument: economie. Toch richten de pijlen van de Twentse cabaretier Herman Finkers cum suis zich juist op dit laatste. ‘Het is een uiterst riskant plan’, verwoordt Finkers de hoofdgedachte van Comité tegen Luchthaven Twente. Van prijsvechters en overstappers wordt Twente niet rijk, bovendien is er een vliegveld vlak over de grens.

Ook econoom Tsjalle van der Burg, die in opdracht van GroenLinks een onderzoek naar de nieuwe luchthaven uitvoerde, is kritisch. De gemeente en de provincie denken nu aan een privaat-publieke samenwerking (PPS), blijkt uit de stukken. Van der Burg: ‘Kennelijk is het niet gelukt een exploitant te vinder voor het hele bedrag en moet de overheid meedoen.’

In alle gevallen gaan er stromen overheidsgeld naar het vliegveld en niet naar de burger of andere vormen van werkgelegenheid, zoals de nanotechnologie en zorgtechnologie. Van der Burg: ‘Dat is mijn grootste bezwaar. En het wordt alleen maar erger, omdat het vliegveld zich zal ontpoppen als een bodemloze put.’

Ook Van der Burgs collega luchtvaartdeskundige Hans Heerkens acht de aantallen passagiers onrealistisch. Het achterland van de regio is veel te klein voor die 1,5 miljoen passagiers die nodig zijn. Bovendien is er een sterke concurrent in Münster met een groter vliegveld, waarvandaan naar meer bestemmingen gevlogen kan worden.

De reden waarom provincie en gemeente zo vasthouden aan een heilloos plan? Van der Burg vermoedt de grote invloed van de rijksoverheid. ‘Het grote terrein zou natuur moeten worden. Dat had zo’n 4 miljoen opgebracht. Nu krijgt het Rijk een hogere grondprijs, hoeven ze de grond niet te saneren en denken ze de regio te hebben gecompenseerd voor verlies van militaire werkgelegenheid, waartoe de motie-Bakker opdroeg. Drie vliegen in een klap.’

Volgens gedeputeerde Rietkerk is voor de afweging van alle voors en tegens nog alle tijd. Hij vindt helemaal niet dat de grondaankoop het go/no-go-moment markeert. Die komt pas na de kosten en baten-analyse in de herfst van 2007 en wanneer de milieueffecten duidelijk zijn. Bovendien: zonder een serieuze exploitant gebeurt er helemaal niets. ‘Ik deel de zorg van de tegenstanders. Ik wil ook geen zes miljoen overstappers. Er kan een prijsvechter landen, maar wij mikken op een gebiedsontwikkeling die bedrijven aantrekt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden