Vliegveld te koop, 1 euro. Moet wel worden opgeknapt

Limburg wil zijn zieltogende luchthaven bij Maastricht redden. Daar is veel geld mee gemoeid. Waarom willen provincies hun vliegveld zo graag overeind houden?

AMSTERDAM - De provincie Limburg wil het zieltogende Maastricht Aachen Airport van de ondergang redden met een overname voor het symbolische bedrag van 1 euro. De eigenaar, de Britse investeerder Omniport, is akkoord, maar als het plan geen meerderheid haalt in de Limburgse Staten 'zal sluiting van de luchthaven realiteit kunnen worden'.


Dat heeft de Limburgse gedeputeerde Twan Beurskens (economie) woensdag geschreven in een brief aan de Provinciale Staten. In juni voorkwam de provincie met een investering van 4,5 miljoen euro dat de enige geprivatiseerde luchthaven van Nederland failliet ging. Maastricht Aachen Airport lijdt vooral onder het teruglopen van het vrachtvervoer door de crisis. De neergang ervan bedroeg in 2012 eenvijfde ten opzichte van 2011.


De provincie wil het eigendom en het gebruik van de luchthaven splitsen, vergelijkbaar met hoe het Nederlandse openbaar vervoer is geregeld. De provincie wordt eigenaar van de landingsbanen, loodsen, terminal en het vastgoed, terwijl private bedrijven het vliegveld moeten exploiteren. Om bedrijven daartoe te verleiden, willen Gedeputeerde Staten het vliegveld eerst met forse investeringen een opknapbeurt geven. Hoeveel geld daarmee gemoeid zal zijn, is nog onbekend.


Maastricht Aachen Airport is niet de enige regionale luchthaven met problemen. De Noordelijke Rekenkamer toonde zich in een maandag gepubliceerd onderzoek somber over de toekomst van vliegveld Eelde. Zelfs in het rooskleurigste scenario zal het vliegveld nog zeker tien jaar verlieslatend zijn, aldus de Noordelijke Rekenkamer. Zonder permanente steun met belastinggeld is de kans klein dat Eelde ooit commercieel levensvatbaar zal zijn.


Waarom willen provincies hun vliegvelden zo graag overeind houden, ondanks het vooruitzicht dat ze zelfs na de crisis misschien nooit rendabel zullen zijn? In de schaduw van Schiphol en de kleinere, maar rendabele luchthavens van Eindhoven en Rotter-dam/Den Haag leiden Maastricht en Eelde een kwijnend bestaan.


Regionale overheden wijzen vaak op het economisch belang van een luchthaven. Zo zouden met het verdwijnen van Maastricht Aachen Airport 880 banen verloren gaan, terwijl banen in Zuid-Limburg toch al niet voor het oprapen liggen. Vliegveld Eelde zou cruciaal zijn om bedrijven en investeerders naar Noord-Nederland te lokken, stellen Gedeputeerde Staten van Groningen en Drenthe.


Het is de vraag of het economisch belang van regionale luchthavens wel zo groot is en of dat belang opweegt tegen het belastinggeld waarmee ze overeind worden gehouden. Blijkens het onderzoek van de Noordelijke Rekenkamer is de bijdrage van vliegveld Eelde aan de noordelijke economie mager. De Groningse en Drentse provinciebestuurders gaan bovendien voorbij aan het feit dat het vliegveld een dunbevolkt achterland heeft én kampt met de concurrentie van nabijgelegen luchthavens.


Concurrentie verklaart een groot deel van de problemen bij luchthavens. Maastricht Aachen Airport heeft behalve van Schiphol, Eindhoven en Rotterdam concurrentie van Duitse en Belgische luchthavens, waaronder Düsseldorf, Keulen, Weeze en Zaventem. Regionale luchthavens kregen een tweede leven door de opkomst van prijsvechters als RyanAir en EasyJet. Maar de prijsvechters kunnen de luchthavens makkelijk tegen elkaar uitspelen, met steeds kleinere of zelfs non-existente marges tot gevolg.


'RyanAir heeft een grote machtspositie', zegt luchtvaarteconoom Jan Veldhuis van SEO Economisch Onderzoek. 'Het is in staat lage tarieven uit te onderhandelen met luchthavens. Is een locatie niet goedkoop genoeg, dan is RyanAir zo weer weg - zonder dat het iets in je luchthaven heeft geïnvesteerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden