Vliegtuigen oké, maar ze houdt toch het meest van schepen

De indrukwekkende carrière van 'de machtigste zakenvrouw van Nederland' strandt voorlopig op het Schiphol van Gerlach Cerfontaine. Zelf sjouwen met de bagage heeft niet geholpen....

'Marike vindt het helemaal fout, een verhaal over haar in de krant. Maar ík vind het geweldig. Ik wil er graag aandacht voor dat ik zo'n vrouw, met zulke capaciteiten, op deze plek heb kunnen krijgen.'

Schipholdirecteur Gerlach Cerfontaine kwam eind 2000 woorden tekort om Marike van Lier Lels te lauweren. Het had hem moeite gekost haar bij transportbedrijf Van Gend & Loos weg te kapen. Van Lier Lels - een samenvoeging van het Friese zeevaardersgeslacht Lels met dat van de steenrijke familie Van Lier - had het verlieslatend vrachtwagenbedrijf omgebouwd in een winstgevende onderneming en was er nog lang niet op uitgekeken.

Pas nadat Cerfontaine haar er tijdens een diner van overtuigde dat het geschikte moment om ergens weg te gaan eenvoudigweg niet bestaat, waagde 'mevrouw vrachtwagen' de overstap naar de luchtvaart.

Het was de zoveelste sprong in een toch al indrukwekkende loopbaan. Marike van Lier Lels (45) was de eerste Nederlandse vrouw die de opleiding HTS-scheepsbouw - ook nog cum laude - afrondde. Ze studeerde vervolgens maritieme techniek aan de TU Delft en ging in 1986 bij rederij Nedlloyd werken.

Ze profileerde zich er snel, en met succes: binnen drie jaar regelde zij vanuit Hongkong en Singapore al het scheepvaartverkeer over de Stille Oceaan. Als logistiek leidinggevende kreeg ze, terug op het hoofdkantoor in Rotterdam (waar tegenover ze nog steeds woont) de verantwoordelijkheid over de wereldwijde planning van schepen en containers.

Van Lier Lels was amper 34 toen ze werd benoemd tot algemeen directeur van Nedlloyds dochter Van Gend & Loos. Ze verkocht het bedrijf succesvol aan Deutsche Post, dat haar een directiefunctie aanbood. Ze weigerde omdat ze niet naar Bonn wilde verhuizen. In 1998 onderscheidde toenmalig minister Melkert van Sociale Zaken haar met de Prix Veuve Clicquot, waarmee zij zich Zakenvrouw van het Jaar mocht noemen.

De ondernemingsraad van Van Gend & Loos schonk de directeur bij haar vertrek een gouden speld met het opdruk 'Voor een gouden meid, als dank voor een gouden tijd' - een juweel dat normaliter is voorbehouden aan jubilarissen die minstens dertig jaar aan het bedrijf zijn verbonden.

Van Lier Lels, die dan inmiddels te boek staat als machtigste zakenvrouw van Nederland, houdt er een directe en persoonlijke stijl van leidinggeven op na. Bij herhaling zei ze in interviews dat het kantoorpersoneel van Schiphol op drukke dagen de landingsbanen op moet om sneeuw weg te blazen of vogels te verjagen. Zelf was ze regelmatig bij de bagagebanden te vinden waar ze met pakketten, koffers en rugzakken sjouwde.

De ironie wil dat juist dit onderdeel het slechtst presteert van alle Europese luchthavens. Niet alleen raken op Schiphol de meeste koffers zoek; ook de klachtafhandeling zou uitblinken in arrogantie of gebrekkigheid, blijkt uit vergelijkingen van de AEA, de organisatie van Europese luchtvaartmaatschappijen.

Over haar ontslag doet Schiphol geen mededelingen. Twee tegenstrijdige verhalen doen de ronde: getrouwen van Cerfontaine zeggen dat Van Lier Lels is afgerekend op ondermaatse prestaties. Haar eigen 'kamp' meldt echter dat de spanningen in de Schipholdirectie te hoog opliepen toen Cerfontaine die aanvankelijk naar VNO-NCW zou vertrekken daar alsnog vanaf zag omdat niet al zijn eisen werden ingewilligd. Daarbij komt dat Van Lier Lels en haar directievoorzitter al langer van mening verschilden over het te voeren beleid: zij wilde vooral investeren in Schiphol, hij had internationale ambities en zou zich te weinig bemoeien met de logistiek in Amsterdam.

Een gouden speld zal zij van haar twee collega's in de Schipholdirectie niet krijgen, zoveel is wel duidelijk. Het verzoek van de raad van commissarissen haar functie per direct ter beschikking te stellen, is in feite een eufemistische formulering voor ontslag op staande voet. Signalen van wanprestaties zijn echter nooit gegeven, of althans niet naar buiten gekomen.

'Marike houdt het meest van schepen', zei haar moeder eens in een interview. En voormalig Nedlloyd-topman Leo Berndsen hoopte dat ze ooit nog eens naar de rederij zou terugkeren. 'Haar hart ligt bij de scheepvaart. Dat blijft bij dit soort mensen altijd doortikken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden