nieuws milieuvervuiling

Vliegschaamte? Welke vliegschaamte? Nederlander pakt deze zomervakantie vaker het vliegtuig

Áls de Nederlander al kampt met vliegschaamte, is dat niet af te lezen aan zijn vakantievoornemens. Uit onderzoek van opiniepeiler Nipo en het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC) blijkt dat in de komende zomerperiode 5 procent meer Nederlanders een vliegvakantie overwegen, dan in 2018.

Lange wachtrijen op de luchthaven Schiphol. Beeld ANP

Frans van der Horst, directeur NBTC-Nipo Research, noemt die stijging opvallend. ‘Uit eerder onderzoek bleek dat Nederlanders bereid zijn tot het plannen van duurzame vakanties.’ Bijna 60 procent van de Nederlanders vindt het belangrijk om bij het boeken van een vakantie rekening te houden met duurzaamheid – een percentage dat overigens de afgelopen tien jaar amper is gewijzigd.

Dat de reiziger meer oog heeft voor het milieu leidt niet per se en direct tot het afzweren van het vliegtuig, bleek in januari al op de Vakantiebeurs in Utrecht. Bezoekers vertelden dat ze bijvoorbeeld een bestemming kiezen waarbij vooral de lokale bevolking profiteert van hun komst, of dat ze hun jaarlijkse verblijf op Bali compenseren door bij tripjes binnen Europa vaker de trein te nemen.

Meer verre vliegreizen

Ook uit andere onderzoeken bleek vorig jaar al dat de vlieglust van de Nederlander eerder toe- dan afneemt. Het duurzaamheidscentrum van de NHTV Breda kwam vorig jaar juli tot de slotsom dat de uitstoot van CO2, veruit het schadelijkste broeikasgas, door vakanties in 2017 met 10 procent was gestegen. Die stijging schreven de onderzoekers vooral toe aan de sterke groei van het aantal verre vliegreizen.

Ten opzichte van 2016 nam zowel het aantal vliegvakanties, als het aantal afgelegde kilometers met het vliegtuig toe met 16 procent. Daarmee nam ook de CO2-uitstoot toe tot 6,5 megaton – goed voor 41 procent van alle emissies die worden veroorzaakt door de vakantievierder. En dat terwijl vliegreizen maar eenvijfde deel uitmaken van alle vakantie-uitjes.

Vliegtaks helpt (nog) niet

Zelfs een vliegtaks zoals het kabinet die in 2021 wil invoeren houdt de Nederlander niet weg van Schiphol. Onderzoeksbureau CE Delft constateerde deze week dat 800 duizend reizigers (minder dan 5 procent van alle reizigers) een toeslag van maximaal 7,50 euro per ticket te gortig vinden. Die houding betekent niet dat al deze ‘taksweigeraars’ het vliegen afzweren. Het kan zomaar zijn dat ze ervoor kiezen om via een luchthaven over de grens naar hun vakantiebestemming te vliegen, als de tickets daar goedkoper zijn.

Ook het kabinet gelooft niet dat de vliegtaks zal leiden tot een significante daling van het aantal vliegreizen. Het noemt de toeslag een ‘fiscale vergroeningsmaatregel’, bedoeld om de uitzonderingspositie van de luchtvaart in het belastingregime te verkleinen. De sector betaalt nu geen btw of accijns over vliegtuigbrandstof, als uitvloeisel van zeventig jaar oude internationale afspraken, terwijl alle andere vormen van transport wel die belastingen betalen. Het kabinet wil de burger bewuster maken van de gevolgen van al zijn luchtreizen voor de planeet.

Overigens: de term vliegschaamte betekent niet dat de mensen die eraan lijden, moeite hebben met het nemen van het vliegtuig in het algemeen. Het begrip werd in Zweden gemunt en beschrijft de schuwheid die een reiziger ervaart als hij of zij gebruikmaakt van een vliegtuig terwijl er minder milieubelastende alternatieven zijn om zich te verplaatsen.

Meer lezen over vliegschaamte?

In januari werd in Utrecht de vakantiebeurs gehouden. Grote vraag in de branche: gaan Nederlanders dit jaar écht milieubewuster reizen en minder vliegen? Op de beursvloer bleek de geest gewillig, maar het vlees nog zwak.  ‘Je kunt ook op andere manier goed doen. Door bijvoorbeeld op je reis naar Bali mee te doen aan een strandschoonmaak.’

Nu Nederlanders geleidelijk de rekening van de energietransitie krijgen gepresenteerd, vinden zij klimaatverandering plotseling een veel minder groot probleem dan voorheen, bleek uit een gedrags- en opinieonderzoek van I&O Research onder 2.572 Nederlanders van 18 jaar en ouder, in opdracht van het vakblad Binnenlands Bestuur. 

In Zweden, het land van klimaatboegbeeld Greta Thunberg (16), worden sinds kort bekende landgenoten aan de schandpaal genageld om hun vlieggedrag. Achter de actie zit een vrees inboezemend anoniem online-klimaatleger. ‘Ik vlieg in het geheim.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.