nieuws vliegramp Ethiopië

Vliegramp Ethiopië brengt Afrikanen samen in rouw en trots

Afrika is in rouw na de rampvlucht zondag met de Boeing 737 Max 8 van Ethiopian Airlines. De crash raakt niet alleen Ethiopië, maar het hele continent.

Het logo van de African Union (AU) in Addis Ababa. Beeld AFP

Het hoofdkantoor van de Afrikaanse Unie hing maandag zijn groen-geel-witte vlag halfstok uit eerbied voor de slachtoffers van de ramp met vlucht ET302 van Ethiopian Airlines, de dag ervoor. Het halfstok hangen was op meer dan één manier symbolisch: de Afrikaanse Unie zetelt in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba, de thuisbasis van Ethiopian Airlines, de maatschappij die als geen ander Afrikaanse landen met elkaar en met de rest van de wereld verbindt. De fatale vlucht vervoerde, onder anderen, burgers van twaalf Afrikaanse staten.

Ethiopian Airlines staat voor een ‘Afrika’ dat gestaag meegaat op de golven van de globalisering, voor een regio die meer en meer aansluiting vindt bij de rest van de wereld. Afrikaanse landen zetten stappen op het terrein van infrastructuur en vervoer. Hoog boven in de wolken wordt het drukker. Voorbij zijn de tijden dat reizigers, om van West- naar Oost-Afrika te komen of omgekeerd, via Londen of Parijs moesten vliegen. Steeds vaker kunnen zij rechtstreeks. En willen ze toch naar Europa – of Azië, of Noord-Amerika, of Zuid-Amerika – dan kan dat ook met Ethiopian Airlines, de grootste maatschappij van Afrika in termen van bestemmingen, toestellen en passagiers.

‘Africa rising’ is een betwist idee, een modegril van de media volgens menigeen. Hoe dan ook wordt er tot buiten Ethiopië trots ontleend aan Ethiopian Airlines, een bedrijf uit een land dat een generatie geleden nog synoniem was aan hongersnood.

Mede om deze redenen resoneert de vliegramp in de regio. Dat er passagiers aan boord waren uit twaalf Afrikaanse landen, betekent ook dat er in twaalf Afrikaanse landen rouwdiensten zijn. Verbindt Ethiopian Airlines normaal gesproken Afrikaanse staten, deze week doet het dat ook – zij het helaas op een ongewilde, verdrietige manier.

Sleutelpositie

Uiteraard rouwt Ethiopië. Net als buurland Kenia, om 32 Kenianen. Maar ook Togo, om Kodjo Glato, een professor en biotechnoloog. Rwanda, om Jackson Musoni, van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Oeganda, om Christine Alalo, zij trainde politieagenten voor de internationale interventiemacht in Somalië.

De brede weerklank van de ramp is voorts af te meten aan de blijken van medeleven door leiders van Nigeria tot Somalië en van Namibië tot Rwanda. Kenya Airways, concurrent van Ethiopian Airlines, stuurde zijn eigen condoleances.

De Keniaanse krant Daily Nation onderstreept de sleutelpositie van Ethiopian Airlines in Afrika door te spreken van een tragedie voor ‘het continent’. In Zuid-Afrika prijst The Sowetan Ethiopian Airlines. Deze krant refereert eveneens aan ‘het continent’, in de zin van de vele ‘lessen’ die Afrika kan leren van het professionele Ethiopian Airlines als het gaat om het runnen van een luchtvaartmaatschappij. Deze opmerking bevat indirecte kritiek op South African Airways, dat gebukt gaat onder vriendjespolitiek en corruptie.

The Sowetan verwacht dat Ethiopian Airlines het aanzien zal behouden onder reizigers. Of dat inderdaad zo zal zijn, hangt misschien ook af van de uitkomsten van het onderzoek naar de oorzaak van de crash. In elk geval plaatsen passagiers in reactie op het ongeluk foto’s van zichzelf op sociale media terwijl ze aan boord gaan bij Ethiopian Airlines, als teken van vertrouwen en solidariteit. ‘Een trots Afrikaans succes’, schrijft op Twitter een reiziger over Ethiopian Airlines. ‘Ik ben dankbaar voor de eersteklas service die ze bieden in Afrika’, noteert een ander.

Berichtgeving

Sociale media zijn in Afrika al geruime tijd in opmars en ze stellen gebruikers in staat om de verwikkelingen rond vlucht ET302 op de voet te volgen, inclusief de internationale berichtgeving over de ramp. Onvrede uiten over berichtgeving kan natuurlijk via diezelfde sociale media, zoals al steeds vaker nieuwsconsumenten in Afrikaanse landen zelfbewust hun kritiek op (westerse) verslaggeving over hun regio de wereld in sturen. Patrick Gathara, een Keniaanse schrijver en cartoonist, struikelde niet als enige over een ‘breaking’ tweet afgelopen zondag van het Amerikaanse persbureau AP, dat meldde dat er onder de slachtoffers ‘Canadezen, Chinezen, Amerikanen, Italianen, Indiërs, Fransen, Britten’ zijn.

En de 32 Keniaanse doden dan, vroeg Gathara zich af. Of de negen Ethiopische? Zijn conclusie: ‘De dood van Afrikanen is kennelijk alleen nieuwswaardig als ze in bijbelse proporties sterven door een vreselijke hongersnood of een woeste burgeroorlog.’

De Amerikaanse krant The Wall Street Journal moest het ook ontgelden. Maandag had die het in een kop op de voorpagina over een vliegtuigcrash ‘in Afrika’. Teneur van boze reacties: Afrika is niet één land. Als een vliegtuig zou neerstorten in Frankrijk, dan vermeldt de kop toch zeker niet ‘in Europa’?

Ook de Ethiopisch-Amerikaanse schrijfster Hannah Giorgis hekelt de veralgemenisering. In dit verband wijst ze er, op de website van het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic, op dat de gelauwerde Nigeriaans-Canadese academicus Pius Adesanmi aan boord was van de rampvlucht. Adesanmi is auteur van een boek getiteld You’re not a country, Africa. Giorgis: ‘Een wrede ironie’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.