'Vliegenier' Herben redt JSF-project

Als 'liefhebber van mooie vliegtuigen' geeft Mat Herben de voorkeur aan de Franse Rafale, maar als leider van de LPF koos hij dinsdag voor de Amerikaanse concurrent, de Joint Strike Fighter (JSF)....

De LPF zette het sein op groen voor deelname aan de ontwikkeling van de Amerikaanse straaljager JSF. In de vorige Kamer staakten de stemmen keer op keer. De sleutel lag nu in handen van de LPF, besefte Herben. 'We gaan voor het eerst de wereld veranderen', zei hij lachend.

Zeker, Pim Fortuyn was aanvankelijk geen voorstander van het 900 miljoen euro kostende project. Maar Mat had er vaak met Pim over gesproken. De voormalige Defensie-ambtenaar Herben, ooit hoofdredacteur van het luchtmachtblad de Vliegende Hollander, wist Fortuyn te overtuigen. Met steun van onder meer de Amerikaanse ambassadeur, Sobel, en de opmerkelijk eensgezinde werkgevers- en werknemersorganisaties VNO/NCW en FNV.

In grote meerderheid (CDA, LPF, VVD, klein-rechts) stemde de Kamer ten langen leste in met het JSF-project. Dat moet uitmonden in de grootste wapenorder uit de vaderlandse geschiedenis: de aanschaf van tientallen toestellen met een totale waarde van zeker zes miljard euro. Vandaag zullen staatssecretaris Van Hoof van Defensie, minister Jorritsma van Economische Zaken en de Amerikaanse ambassadeur op vliegbasis Soesterberg het contract over de Nederlandse deelname ondertekenen.

De PvdA, die maandenlang twijfelde, keerde zich dinsdag tegen het project. Pikant: er zaten geen demissionaire PvdA-ministers in de Kamerbankjes tijdens de cruciale stemming. Zij hadden in februari nog ingestemd met het JSF-project.

Herben beklemtoonde dat het peperdure JSF-project niet ten koste mag gaan van zorg en welzijn. 'Daar gaat het kwartje van Kok', riep een cynische PvdA'er, doelend op de benzine-accijns die de LPF wil teruggeven aan de automobilist.

'Natuurlijk gaat de JSF ten koste van andere uitgaven', zei PvdA-Kamerlid Frans Timmermans, die het kabinetsbesluit vóór de JSF 'altijd al stom vond', - maar er pas voor uitkwam toen de fractie op zijn lijn zat. 'Het kabinet leent 300 miljoen euro voor het JSF-project. Dat betekent dat je elders moet bezuinigen, bij zorg of zo'.

Timmermans had zich er sinds 15 mei bij neergelegd dat het kabinetsbesluit door de Kamer zou worden geloodst. Maar de manier waarop dat gebeurde noemde hij wrang: 'Dankzij vele tientallen nieuwe Kamerleden, die zich nog nooit met dit ingewikkelde onderwerp hebben beziggehouden'.

Wrang was de uitkomst ook voor de Franse vliegtuigbouwer Dassault, die samen met de Eurofighter meedong naar de wapenorder. 'Het is een zwarte dag voor Europa', zei de Franse luchtmachtgeneraal b.d. Marty, die vanuit een chic Haags kantoor tien maanden lang lobbyde voor de Rafale. Zo'n twintig miljoen euro heeft de Franse campagne gekost, bijna de helft van de prijs van één JSF. Althans, volgens de huidige prijsopgave. Nederland kan nog fikse financiële tegenvallers tegemoet zien, verwachten Marty en PvdA'er Timmermans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden