Vlezig portret is ‘vlugge’, curieuze Rubens

In deze rubriek worden kunstwerken belicht die te koop zijn bij galeries, veilingen en op internet. Deze week werk van Peter Paul Rubens....

Sacha Bronwasser

Wat?

Een portret van de Infanta Maria Anna, zuster van Philips IV van Spanje en aartshertogin van Oostenrijk, ‘toegeschreven aan Peter Paul Rubens (1577-1640) en studio’. Het schilderij wordt vandaag geveild op de veiling Oude Meesters bij Sotheby’s in Amsterdam.

Een echte Rubens?

Het is waarschijnlijk dat Rubens dit portret van de jonge Maria Anna schilderde in Madrid, waar de schilder in 1628-1629 aan het hof verbleef. Maria Anna trouwde op 29 april 1629 in Madrid ‘met de handschoen’ met koning Ferdinand van Hongarije en Bohemen. Kort daarvoor, eind 1928, zou Rubens haar en andere koninklijke familieleden hebben geportretteerd. Zowel in een dagboek als in inventarislijsten van Rubens wordt een portret van de Infanta vermeld. De portretten (niet Rubens’ specialiteit) zouden gemaakt zijn als tussendoortje, om naar Maria Anna’s zuster Clara Eugenia in Brussel te sturen. Een soort 17de eeuwse pasfoto.

Het hoofd van de afdeling Oude Meesters van Sotheby’s Jan Six identificeerde het als een Rubens samen met de Rubens-autoriteit Dr. Hans Vlieghe. In 1926 is het al eens als een Rubens omschreven door een eerdere kenner, Ludwig Burchard.

Wat is Rubens en wat is ‘studio’?

Het gezicht van Maria Anna is behoorlijk gedetailleerd geschilderd, maar de zilveren jurk (het officiële trouwkleed voor de allerhoogste adel, zo ontdekte een kostuumhistorica) is veel vluchtiger opgezet. In het satijn zou de hand van Rubens wel te herkennen zijn, maar het lijkt erop of details (een manchet, de stoel met de knop, misschien een hand) later zijn toegevoegd – waarschijnlijk werd dit vlugge werk in het atelier van Rubens nog even ‘opgefrist’ voordat het naar de ontvangster ging.

Hoe is het schilderij er aan toe?

In het gezicht is de verf nog erg mooi en vol, het kostuum en de achtergrond zijn ‘dun’ geworden door het verdoeken. Door het zilver van de jurk schemert bijvoorbeeld de bruine ondergrond. Maar de accenten (‘Voel maar’, zegt Six op de kijkdag) liggen er nog vol op. Het werk is onbeschadigd, het craquelé is beperkt. Wat het model betreft: je moet ervan houden, dat Habsburgs-vlezige.

Wie verkoopt zoiets?

Een Zwitserse familie die niet bekend wil worden heeft het sinds 1952 in bezit. Het hing in de woonkamer.

Onbetaalbaar?

In 2002 vestigde Sotheby’s nog een veilingrecord voor oude meesters met een Rubens: 79,2 miljoen euro. Maar de richtprijs voor dit werk (110 bij 83 cm) is 250-350 duizend euro. Het is een curiositeit in het oeuvre van Rubens en niet echt doorwerkt; de Zwitserse familie wilde een ‘realistische prijs’. Maar het blijft een veiling natuurlijk.

Kopen?

Enkele particulieren en musea hebben zich al gemeld: behalve in een Rubensverzameling zou het cultuurhistorisch gezien ook naar Spanje, Oostenrijk, Hongarije of Vlaanderen kunnen gaan. Six van Sotheby’s denkt nog ‘veel van dit werk te horen’; dat betekent dat de handel er achteraan zit. Tefaf volgend jaar?

Sacha Bronwasser

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden