Vlektekstvet

ABDELKADER Benali is bijkans doodgeknuffeld. Niet alleen in deze boekenweek, maar al sinds het verschijnen van zijn eerste roman, Bruiloft aan zee, in 1996, moest hij podium na podium betreden om voor te lezen uit zijn leuk bonte, multiculturele boek dat door de lezers werd verslonden....

Geen wonder dat Benali soms gek wordt van Bruiloft aan zee. In de verhalenbundel die nu verschenen is, staat het verhaal 'Ik & Jij', waarmee hij duidelijk maakt hoe hij geschaduwd wordt door die vermaledijde roman: 'Vanaf dat moment kon je nergens meer komen, nergens meer zijn, of iets van jou was daar al eerder opgedoken. Het boek. Het boek, fluistert men overal om je heen, het boek, en dat is, ja, zijn schrijver, daar, daar, achter het (sic) katheder.' Bovendien, zo wordt Benali toegesproken door zijn eigen boek: 'De problemen stapelden zich op: lezers en juryleden zagen deze schaduw als een zwarte komedie, waar jij meer een blijspel zag. Een bittere vertelling, een satire, terwijl jij mij af en toe mierzoet en doldwaas vindt.'

Zulke poëticale ontboezemingen maken 'Ik & Jij' meteen tot een van de interessantere stukken uit Benali's Berichten uit Maanzaad Stad. De bundel bestaat grotendeels uit verhalen in opdracht, een genre waar Benali ooit op neer keek: in 1997 zei de toen 21-jarige auteur in een interview met Het Parool nog dat hij niet van plan was 'de hoer' te gaan spelen en korte verhalen te gaan schrijven voor geld. 'Mijn echte 'ik', zei hij , 'mijn bloed, zit niet in die korte verhalen: tegenwoordig steek ik al mijn energie in de hoogste kunstvorm die er bestaat: de roman.'

Blijkbaar heeft hij de verleiding van het snelle succes niet kunnen weerstaan. Achterin het boek staat een lange lijst met de opdrachtgevers die om deze verhalen hebben gevraagd, variërend van het literaire schaatstijdschrift Glad IJs tot AD Magazine. Ook is er een zogenaamd persbericht opgenomen, waarin Benali niet alleen de draak steekt met het uitblijven van zijn tweede roman, maar ook met de multiculturele terminologie uit de recensies van Bruiloft in zee. Benali's tweede roman, belooft het persbericht, is 'geschreven op het ritme van de rai, en moeiteloos heen en weer switchend tussen het Atlas-gebergte en Rotterdam-Kralingen, de sjoeks van Marrakesj en de Kruiskade (. . .), en het gaat over 'harde berbersex in de orale traditie'.

Op die manier rekent Benali af met recensenten die te veel benadrukten dat hij in 'het land van pief-paf-poef-en-ze-komt', zoals hij het zelf noemt, werd geboren. Ook verzet hij zich tegen de vergaande vereenzelviging van schrijver en roman. Hij kan zichzelf niet meer zijn, omdat hij door jan en alleman met zijn boek wordt gelijkgesteld.

Hoeveel moeite het hem heeft gekost om van zijn verhaal los te komen, blijkt ook uit de hier verzamelde stukken. Het eerste heet 'ABC van Bruiloft aan zee'; daarin zijn lemma's opgenomen als: 'K is van Koranschool, waar men wordt onderwezen hoe van het geloof te genezen.'

Dat stuk voegt weinig toe aan de mooie scènes die in de roman aan de Koranschool werden gewijd, met de opsomming van de verschillende soorten stokken die de meesters daar gebruiken om de gebeden er bij de leerlingen in te ranselen.

Een ander voorbeeld: 'Tussen postkantoor en kerk'. Daarin zit een passage, waarin Rebekka en Chalid, twee personages uit de roman, opnieuw hun opwachting maken, overigens niet minder absurd en al even goed verteld als in de roman: 'Rebekka: aankabbelende woede, gevolgd door opbruisende woede overgaand in kokendhete woede, woedetranen die kohl en mascara weg doen vloeien, samengebalde woedehanden, twijfel, twijfel, twijfel. Berusting, berusting, en uiteindelijk ook: hoop.'

Is deze bundel dan alleen maar een voetnoot bij Bruiloft aan zee (dat overigens in de pers veel minder juichend ontvangen werd dan men uit deze stukken zou kunnen opmaken)? Het antwoord is nee. Het boek biedt gelukkig ook stukken die op zichzelf kunnen staan: je zou het beste van vingeroefeningen kunnen spreken.

Benali heeft de opdrachten die hem zinden, gebruikt om te onderzoeken wat hij kan en wat hij zelf leuk vindt. Over het algemeen zijn deze verhalen een stuk maffer en surrealistischer dan zijn roman. Het verhaal 'Eet mij op' illustreert dat. Het gaat over een vader die in een ongebruikelijk testament zijn erfgenamen opzadelt met de opdracht hem met al zijn 'honderdvijfentachtig kilo vlees, botten, kwijl en sperma' helemaal te verorberen: 'Eenmaal ingesmeerd met koriander zal ik vast en zeker niet te versmaden zijn.'

De vader blijkt zelfs zijn zonen met dit doel op de wereld gezet te hebben: 'Wie verwekt er nu kinderen met als doel ze aanwezig te laten zijn op het bacchanaal van hun Schepper, hun Grote Man? Zou dit nu de ware toedracht van de genesis van het menselijk ras zijn? Zuiver en alleen ten behoeve van een Laatste Avondmaal dat maar niet op wil raken?'

De schepper wordt opgeslokt door zijn schepping. Dat is het verbindende thema in deze verhalen.Het is ongetwijfeld geïnspireerd door Benali's ervaringen als schrijver van een boek dat een hype werd. Maar het is ook wat hij zelf doet, al schrijvend; het opslokken van zijn grote voorbeelden, van een kinderboek als De kampioenen tot Rushdie's Duivelsverzen: 'Hoe vaak leiden mijn pennenvruchten niet tot de jammerlijk miserabele conclusie: dit is al eens gedaan, nee, sterker nog - tot de komma precies kan ik traceren uit welk geestelijk vaders- en moedervlees dit vlektekstvet gesneden werd.'

Deze 'scheppingsverhalen' maken van Berichten uit Maanzaad Stad meer dan alleen een zoethoudertje voor ongeduldige fans. Benali heeft zijn verbeeldingskracht de vrije teugel gelaten, en hoewel hij daardoor weleens iets te lollig of onbegrijpelijk wordt, belooft het heel wat voor de roman die eraan komt. Insj'allah.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden