Vleesvervanger 'uit de eigen achtertuin', van vlinderbloem

Vivera wil voor zijn vleesvervangers minder afhankelijk zijn van soja uit Brazilië en vond een Nederlands alternatief.

Het levert een prachtig plaatje op, de akker van Henk Bronsvoort in Holten. Het veld gaat glooiend omhoog vanaf de achtertuinen van de huizen aan de Pastoriestraat. Een citroenvlindertje fladdert over het verse omgeploegde bruine zand, aan de einder staat een rij bomen, beschenen door de voorjaarszon.


Moet je in juni eens terugkomen, zegt Bronsvoort terwijl hij toekijkt hoe een zaaimachine kaarsrechte strepen trekt over zijn land. 'Dan staat dit veld vol blauwe bloemen. Dat wordt een mooi gezicht.'


Maar de bloemen staan er niet voor de sier. Bronsvoort zaait op zijn akker lupine in, waarvan de eiwitrijke zaden worden verwerkt tot vleesvervangers. Dat gebeurt door de fabriek van Vivera, ook in Holten. 'Eerlijk gezegd ben ik zelf meer een man van gehaktballen en karbonades. Maar dat is leuk toch?'


De meeste vleesvervangers worden nu nog gemaakt van soja: een eiwitrijke boon die vooral wordt geteeld voor veevoer, maar zich ook prima laat verwerken tot duurzame alternatieven voor vlees. Maar soja heeft ook nadelen, zegt directeur Rob van Haren van Kiemkracht, een organisatie die werkt aan vernieuwingen in de Nederlandse akkerbouw.


Een van de belangrijkste daarvan is: het komt van ver weg. Soja wordt geteeld in Zuid-Amerika en per schip hierheen gebracht. Daarmee maak je jezelf kwetsbaar, zegt Van Haren. 'Je wilt niet afhankelijk zijn van een eiwit dat van zover weg komt.'


Soja gedijt niet in het koude Europese klimaat, maar er zijn wel alternatieven, zoals veldbonen, erwten en lupine. Tot de jaren negentig van de vorige eeuw werden die ook volop geteeld. Maar met opengooien van de wereldhandel werd alles verdrongen door goedkope soja uit Brazilië.


Ook Vivera betrekt zijn soja uit Brazilië, zegt algemeen directeur Heite Dommerholt. Gecertificeerd, dat wil zeggen geteeld zonder schade te berokkenen aan het regenwoud en zonder toepassing van genetische manipulatie. Maar het zit hem toch niet lekker.


De markt voor soja wordt wereldwijd gedomineerd door een paar grote partijen zoals ADM en Cargill. En het voelt niet fijn om speelbal te zijn van die grote jongens. Als die in China meer kunnen vangen, draaien ze de kraan naar Europa zo dicht, zegt Dommerholt. En dan zitten ze in Holten zonder.


Soja is van levensbelang voor Vivera, de grootste Nederlandse producent van vleesvervangers. Het bedrijf in Holten produceert wekelijks 50- tot 60 ton daarvan. Tweederde wordt in Nederland afgezet, de rest wordt geëxporteerd.


Op zoek naar alternatieven kwam Viver uit bij lupine, een vlinderbloemige plant die eiwitrijke zaden oplevert. Die vormen de grondstof voor een nieuwe generatie vleesvervangers die Vivera in mei op de markt brengt: lokaal geteeld en lokaal verwerkt.


Hoewel de Vegetarische Slager ook al bitterballen en kroketten van Nederlandse lupine maakt, spreekt Dommerholt trots van de eerste Nederlandse lijn vleesvervangers uit 'eigen achtertuin'. Die achtertuin is de akker van Bronsvoort maar ook de velden rond de fabriek waar dit voorjaar biologische lupine wordt ingezaaid. In totaal wordt voor Vivera 13 hectare lupine gezaaid.


Voor Bronsvoort is het allemaal nieuw. Hij teelt nu voedermais, tarwe en aardappelen. Lupine kende hij nog niet. Maar het past prima als wisselteelt tussen zijn andere gewassen. Bovendien bindt lupine stikstof in de grond, waardoor hij minder mest hoeft te gebruiken. 'En de bijen hebben wat aan de bloemen.'


Wie dat met eigen ogen wil aanschouwen, hoeft niet eens naar Holten te komen. Bronsvoort wijst naar een wit huis aan de rand van het veld. 'Daar woont de dominee. Aan zijn dakgoot komt een webcam te hangen die gericht is op het veld.' Kunnen de mensen zien hoe hun vleesvervangers groeien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden