Vlees blijft vrede in EU bedreigen

De Top werd op het nippertje gered, maar Europa is nog lang niet verlost van de gekke koeien. De BSE-crisis is slechts for the time being bezworen....

PETER DE GRAAF; JOS KLAASSEN

Van onze correspondenten

FLORENCE

Maar er hoeft maar iets te gebeuren en de vleesoorlog kan weer in volle hevigheid uitbarsten. De EU heeft een procedureel plan aanvaard voor de geleidelijke opheffing van het exportverbod. In ruil daarvoor heeft John Major zijn obstructiepolitiek in de ijskast gezet.

De komende maanden zal moeten blijken hoe de uitvoering van het 'stappenplan' in Londen valt. Want elke stap - elk produkt dat voor export wordt vrijgegeven - vereist de goedkeuring van de Europese Commissie, na advies van het veterinair comité van de EU.

'Europa' houdt dus voortdurend de vinger aan de pols. Groot-Brittannië blijft volledig afhankelijk van de welwillendheid van Brussel. De vrede is fragiel, zo moest ook minister Van Mierlo toegeven. 'Het kan best zijn dat we bij de uitwerking van het stappenplan weer op grote problemen en emoties stuiten', aldus de bewindsman.

De volgende stappen voor opheffing van het embargo zijn afgesproken:

- vlees voor export naar derde landen, elke afzonderlijke levering wordt door Brussel beoordeeld;

- vlees van gecertificeerde kuddes die nimmer last hebben gehad van BSE en ook altijd verstoken zijn gebleven van besmet diermeel;

- embryo's, mits wetenschappelijk is bewezen dat de gekke-koeienziekte niet overdraagbaar is van moederkoe op kalf;

- runderen geboren na een nog nader te bepalen datum, waarop de verscherpte maatregelen tegen de verspreiding van BSE direct van toepassing zijn;

- vlees van runderen jonger dan dertig maanden;

- op de lange termijn, vlees van runderen ouder dan dertig maanden.

Het stappenplan is nauw verbonden aan de uitvoering van het Britse plan voor uitroeiing van BSE. Groot-Brittannië heeft uiteindelijk toegezegd 120 duizend 'risico-runderen' af te maken die na 1989 zijn geboren. Er wordt gewerkt aan een adequaat identificatie- en controlesysteem, inclusief dierenpaspoorten. Van alle runderen moeten de herkomst en verplaatsingen bekend zijn. Alleen op die manier kunnen garanties worden verkregen dat ze nimmer in aanraking zijn geweest met BSE-vee of mogelijk besmet veevoer hebben gegeten.

Vanaf 1 juli wordt alle diermeel in Groot-Brittannië in speciale depots verzameld. Een maand later wordt alleen al de aanwezigheid van zulk voer op veebedrijven strafbaar. Diermeel wordt algemeen beschouwd als veroorzaker van BSE.

De Britse regering zal de komende jaren ook systematisch overgaan tot de vernietiging van alle koeien ouder dan dertig maanden, die het einde van hun 'melkleven' hebben bereikt. Ook worden verscherpte maatregelen genomen om risico-onderdelen uit de karkassen, waaronder hersenen, te verwijderen. Londen zal de Europese Commissie elke twee weken rapport uitbrengen over het uitroeiingsprogramma.

Niemand weet hoe effectief de maatregelen zullen zijn. Nu nog worden elke maand achthonderd nieuwe gevallen van BSE geconstateerd in Groot-Brittannië. De grote vraag is ook hoe snel de Britten een deugdelijk identificatiesysteem kunnen opzetten. Volgens Nederlandse experts kan dat wel enige jaren duren.

Het exportverbod voor Brits rundvlees zal zeker nog maanden - en voor sommige risico-produkten misschien zelfs jaren - duren. In die lange periode zijn nieuwe conflicten tussen Londen en de EU zeker niet uitgesloten. In Florence werd de brand geblust, maar het vuurtje blijft vervaarlijk smeulen.

Tekenend is dat premier Major al een dag na het BSE-akkoord opnieuw dreigde met obstructiemaatregelen. Want Londen zal nimmer accepteren dat de Britse belangen worden geschaad door Europese besluitvorming.

Na afloop van de 'top die nog net op tijd werd gered', overheersten irritatie en wrevel over de Britse houding. Volgens premier Kok hebben de recente ontwikkelingen 'diepe wonden' geslagen in Europa. De Zweedse premier Persson zei dat Groot-Brittannië 'een zware prijs zal betalen' voor zijn houding, die door de Belg Dehaene 'onaanvaardbaar' werd genoemd.

Maar Major zelf toonde geen enkele spijt of enig schuldgevoel over de door de andere regeringsleiders zo verfoeide blokkadepolitiek. Integendeel, Major draaide de zaken om. Het was niet Groot-Brittannië dat de crisis had veroorzaakt, maar de Europese partners 'die gedurende acht weken niet wilden meewerken aan een constructieve oplossing voor de BSE-problematiek'. Pas toen Londen zijn blokkade afkondigde, werd bij de onderhandelingen vooruitgang geboekt.

Zult u dit wapen in de toekomst nog eens uit de kast halen, werd Major na afloop van de top gevraagd. Liever niet, zei de Britse premier. 'Maar als de anderen niet met ons willen samenwerken, behoeven ze ook niet op onze medewerking te rekenen.' Europa zij gewaarschuwd.

Peter de Graaf

Jos Klaassen

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden