Vlamingen weten elk sentiment te omzeilen

Een maan voor de misdeelden van Eugene O'Neill door De Korre. Regie: Bob de Moor en Danny Keuppens. In: Brakke Grond, A'dam t/m 9 maart....

MARIAN BUIJS

Alweer O'Neill? De bijna vergeten Amerikaanse toneelschrijver lijkt plotseling herontdekt. Overal duiken zijn stukken op. Vol gebroken harten, rusteloze zielen en slinkse intriges, vormen ze als het ware de bakermat voor de huidige soaps. Is het niet heerlijk om mee te kunnen leven met een alcoholist die vruchteloos naar geborgenheid zoekt? Of met de vrouw die het van hem te pakken heeft?

In Een maan voor de misdeelden, O'Neills laatste stuk, nu gespeeld door het Gentse gezelschap De Korre, is die alcoholist Jim Tyrone, de eigenaar van een farm. Zijn bezit wordt gepacht door een koppige Ierse boer die alleen zijn dochter Josie nog thuis heeft. Josie verhult haar haast om nog aan de man te komen achter bluf: ze pocht over alle mannen die ze zou hebben veroverd.

In werkelijkheid is ze nog maagd. De enige die haar doorziet is haar vader en via een list probeert hij zijn dochter te koppelen aan zijn huisbaas, Tyrone. Die lijkt wel wat in Josie te zien.

Daarmee hoopt de man twee vliegen in één klap te slaan. Hij stelt zijn eigen toekomst en die van zijn dochter veilig.

Maar het pakt allemaal anders uit. Josie beseft dat de liefde voor haar niet meer is weggelegd. Tyrone ziet haar als moederfiguur en onthult die nacht - bij volle maan - zijn ongelukkige leven. Elke verhouding met een vrouw laat hij eindigen in uitzichtloze grauwheid. Alleen verdoofd door de drank kan hij een nieuwe dag aan.

Net als O'Neills andere werk is dit stuk sterk autobiografisch. Min of meer als vervolg op Lange dagreis naar de nacht waarvoor de ontredderde situatie in zijn ouderlijk huis model stond, is dit een ode aan O'Neills oudere broer. Een cynische alcoholist die aan een delirium bezweek.

Het melodrama ligt voor de hand, maar deze Vlamingen weten elk sentiment fraai te omzeilen. Filip Vanluchene schrapte in zijn vertaling al te zwaarwichtige, poëtische passages en sneed O'Neill daarmee toe op deze tijd. Dat brengt misschien enige vervlakking met zich mee, de acteurs stellen daar het nodige tegenover.

Bob de Moor speelt de boerse vader met meer nuances en minder lomp dan O'Neill waarschijnlijk bedoelde. Het is een genot hem weer als acteur bezig te zien. Lies Pauwels treft precies de tweestrijd tussen stoerheid en verlangen waardoor Josie wordt beheerst en Pieter-Jan De Smet als Tyrone is een charmeur met onberekenbare duivelse trekjes.

Het stuk kan heel goed zonder theatrale tierelantijnen. Een paar stoelen voldoen, en een bankje waarop de spelers toekijken als ze zelf niet aan de beurt zijn. Zo tonen de acteurs in alle eenvoud een klein menselijk drama.

Het is geen baanbrekend toneel, hoogstens een aangenaam weerzien, òf een kennismaking met een schrijver die zo bepalend was voor het theater van nu.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden