Vlamingen helpen Friezen wat verder te kijken

Er was wat scepsis, toen Vlamingen mochten deelnemen aan het Frysk Festival. De argwaan is geluwd...

LEEUWARDEN Het eerste tiendaagse Frysk Festival heeft als thema ‘de gemeenschap’. Echt Fries denk je dan; Friesland staat bekend als hechte provincie. Maar artistiek leider Guy Coolen uit Antwerpen koos het thema juist om het gemeenschapsgevoel eens grondig door te luchten. Vandaar als ondertitel een motto van zijn goede vriend Hugo Claus: veel meer dan het onbekende moet je het bekende vrezen.

Coolen (ook artistiek leider van het Antwerpse Muziektheater Transparant en de Rotterdamse Operadagen) had als opdracht vooral met Friese kunstenaars te werken en merkte dat die worstelden met de in zichzelf gekeerde dorpen in hun provincie. Hij nodigde Vlaamse collega’s uit met de Friezen samen te werken. Coolen: ‘Allebei minderheidsgroepen met een eigen taal. Maar Vlamingen nemen dat luchtiger op.’

Vooraf werd hem dat niet door iedereen in dank afgenomen, vertelt de artistiek leider op weg naar een van de door dorpen zelf gebouwde bakens van afvalmateriaal, zoals oude zeilen, masten en relingen. Een lokale cultuurpaus verspreidde via internet een protestsong tegen hem met als nationalistische ondertoon dat hij Fries geld over Vlaamse balken smeet. Coolen: ‘Bij de opening dit weekend bood hij zijn excuses aan.’

Ook de 400 blazers van plaatselijke harmonieën, fanfares en brassbands moest hij overreden. Voor het openingsconcert vrijdagavond speelden ze samen een moderne compositie van de Vlaamse Nederlander Dick van der Harst. ‘Het liefst wilden ze in taptoe hun beste partijtje blazen. Nu zijn ze enthousiast.’ Wel vroeg de Friese commissaris van de koningin John Jorritsma na de start van de uit hardrock en Friese volksliedjes bestaande compositie nog of die ruige noten erbij hoorden.

Tijdens het openingsweekend toont Friesland zich dan toch gecharmeerd van de ‘Vlaamse (in)vloed’. In het verleden leed het Frysk Festival een sluimerend bestaan; af en toe was er een groot zomerspektakel: Abe in 1995 en Orfeo Aqua in 2000. De nieuwe opzet behelst 40 projecten (125 voorstellingen), verspreid over de provincie en alle disciplines (dans, theater, muziek, film, poëzie, muziektheater en beeldende kunst).

Beklemmend is de voorstelling Twee oude vrouwtjes waarin vier oude, Friese amateurzangers twee Vlaamse actrices begeleiden op hun aftastende route naar de dood. An De Donder en Sien Eggers jongleren als bejaarde dametjes met de pakkende woorden van Toon Tellegen. Ze doen dat zo grimmig dat de ouderdom angstaanjagend opdoemt.

De verte als vreemde, abstracte einder, zo presenteert de Friese componist Sytze Pruiksma met filmmaker Herman Zeilstra het Friese waddenlandschap in een uitgestrekt weiland. Op vier megaschermen draaien in Lân versneld afgespeelde natuuropnamen, begeleid door een pompeuze compositie. De beelden zijn verknipt, eerst als door een kijkgat van een vogelhut, later in horizontale banen. De poging de natuurbeleving te intensiveren is waardevol, maar zou beter gedijen in een minder weidse en meer intieme setting.

Toon Tellegens eekhoorn en de mier, vaak in diens werk in de hoofdrol, raken in zes woorden de kern, tijdens het poëziefestival in de Prinsentuin in Leeuwarden: ‘Mijn verte is jouw verte niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden