Vlaanderen zet toon voor voortzetting combinatie Rooms-rode coalities geprolongeerd in België

De christelijke CVP in Vlaanderen wil de huidige coalitie in de deelregering met de socialistische SP voortzetten. Het bestuur van de christen-democraten, de grootste partij van Vlaanderen, heeft de Vlaamse premier Luc van den Brande maandag aangesteld als formateur....

PETER DE GRAAF

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

De snelle liefdesverklaring van de CVP op gewestelijk niveau wordt algemeen beschouwd als teken dat ook de federale rooms-rode coalitieregering zal worden voortgezet. Premier Jean-Luc Dehaene diende gisteren het ontslag in van zijn regering bij koning Albert. In de Brusselse Wetstraat wordt verwacht dat de koning niet zal aarzelen om Dehaene aan te stellen als formateur van zijn tweede regering.

De huidige coalitie kan ook na de verkiezingen van zondag rekenen op een meerderheid in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Christen-democraten en socialisten sleepten 82 van de 150 zetels in de wacht. Winst aan Vlaamse kant van de CVP en verrassenderwijs ook van de SP compenseerde het verlies van de Waalse wapenbroeders PS en PSC.

Tobback (SP), Philippe Busquin (PS) en Gérard Deprez (Parti Social Chrétien) hebben al laten weten de coalitie te willen voortzetten. Maar de slimme tacticus Dehaene laat nog niet in zijn kaarten kijken. De demissionaire premier voelt zich ijzersterk en weet dat ook een rooms-blauw alternatief mogelijk is.

Na afloop van het bezoek aan de koning gaf Dehaene tegenover verslaggevers slechts toe dat hem drukke tijden wachten. Vervolgens somde hij op de hem bekende boertige wijze een waslijstje met klussen op: hij moest de tuin nog doen, zijn zoon ging trouwen en hij ging naar het voetbal.

De stembusuitslag maakt zelfs drie meerderheidscoalities mogelijk. Behalve de bestaande rooms-rode coalitie, kunnen christen-democraten en liberalen aan beide kanten van de taalgrens op een meerderheid rekenen. Zij hebben samen 80 zetels in de Kamer. Zelfs 'paars' behoort tot de mogelijkheden: socialisten en liberalen kunnen samen eveneens rekenen op 80 van de 150 zetels.

Maar een paarse coalitie lijkt vooral een theoretische mogelijkheid te zijn. SP-voorzitter Tobback heeft de afgelopen maanden niets anders gedaan dan Verhofstadt ('da' joink') uit te foeteren. PS-voorman Busquin moet ook al niets weten van de Vlaamse liberale leider. Gisteren zei hij blij te zijn dat 'de solidariteit gewonnen heeft van het neoliberale egoïsme'.

De Vlaamse liberalen van Guy Verhofstadt behaalden hun beste resultaat sinds de Tweede Wereldoorlog, maar slaagden er niet in de coalitie te breken. Toch blijft Verhofstadt hoop koesteren op regeringsdeelname. Hij wijst erop dat de liberalen als enige van de drie grote politieke groeperingen in het land flinke winst hebben geboekt; ook de Franstalige liberalen van Jean Gol gingen vooruit.

'Als er onderhandeld moet worden over de vorming van een regering, zowel op federaal als gewestelijk niveau, dan kan men eigenlijk niet om de liberalen heen', verklaarde Verhofstadt gisteren. Hij onderstreepte dat ook de onderhandelingen tussen CVP en SP voor de Vlaamse deelregering nog slechts verkennend zijn.

De twee partijen hebben in de Vlaamse Raad slechts een krappe meerderheid van 63 van de 124 zetels. Het mest-actieplan wordt gezien als potentieel struikelblok bij coalitiebesprekingen. Enige maanden geleden strandde de Vlaamse regering op onenigheid tussen CVP en SP over maatregelen om het mestoverschot in de landbouw terug te dringen.

CVP-voorzitter Van Hecke herhaalde gisteren dat de christen-democraten niet in zee willen 'met deze VLD van deze Verhofstadt, op basis van dit programma'. Maar hij liet de mogelijkheid open om met de liberalen te praten als deze hun programma wijzigen. 'Wij sluiten niemand echt uit', verklaarde hij. Ook Verhofstadt toonde zich bereid 'water bij de wijn te doen, of wijn bij het water'.

In Wallonië wil de grootste partij, de PS, de gewestelijke coalitieregering in Namen met de PSC voortzetten. Voor de tweetalige Brusselse raad doen de Franstalige socialisten echter een beroep op de liberale PRL/FDF. Van Vlaamse kant wenst de CVP door te regeren met de SP en de kleine Volksunie. Ook in de Belgische hoofdstad staat de VLD vooralsnog aan de zijlijn.

De verkiezingen in België waren vooral de verkiezingen van de status quo. Volgens de exit polls bleef 80 procent van de kiezers trouw aan de partij die ze vier jaar geleden hadden gekozen. In Vlaanderen wonnen alle grote partijen. Zij verdeelden vooral de koek die Jean-Pierre Van Rossem had achtergelaten. In 1991 vergaarde de voormalige 'beursgoeroe', die onlangs werd veroordeeld tot vijf jaar cel wegens financiële malversaties, nog ruim 5 procent aan proteststemmen.

Ook het Vlaams Blok won, maar de gevreesde 'nieuwe zwarte zondag' bleef uit. De winst werd vooral in de provincie geboekt. In Antwerpen liep de partij van Filip Dewinter zelfs iets terug vergeleken met de monsterscore van de gemeenteraadsverkiezingen van oktober vorig jaar. Ook in Wallonië bleef de gevreesde doorbraak van het Front National en Agir uit, al boekten deze extreem-rechtse partijen wel winst.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden