Vlaams-Hollandse liefdesbaby's

Cultuurhuis De Brakke Grond bestaat dertig jaar. Is een speciaal Vlaams huis nog wel nodig?

AMSTERDAM - Brakke Grond, de plek waar zoet en zout water bij elkaar komt. Je zou er symboliek in kunnen horen, want de Brakke Grond is de naam van het Vlaamse Cultuurhuis in Amsterdam, waar sinds dertig jaar precies dat gebeurt: twee stromen, een Vlaamse en een Nederlandse, die elkaar ontmoeten. Maar de naam is al eeuwenoud, en was zo bekend dat ze is gebleven toen in 1981 Vlaanderen zijn cultureel centrum in Nederland opende.


De Brakke Grond is sinds die tijd een stukje Vlaanderen in Amsterdam, met frieten in het eetcafé, een bordje 'onthaal' bij de receptie, en Vlaams personeel zoals de directeur (sinds 2004), Leen Laconte. Het huis heeft als opdracht kenmerkende ontwikkelingen in de Vlaamse kunsten in Nederland te presenteren. Het verschilt van culturele instituten als het Duitse Goethe Institut en het Franse Maison Descartes doordat het zich richt op de kunsten, en minder op het uitdragen van cultuur in brede zin. In De Brakke Grond geen taalcursussen, wel theatervoorstellingen, exposities en debatten. Vandaag wordt met een besloten avond over Vlaams-Nederlandse samenwerkingen ('liefdesbaby's') bij het 30-jarig jubileum stilgestaan.


In 1981, bij de opening, viel De Brakke Grond in de Vlaamse gemeenschap niet goed. De Vlaamse staatssecretaris Ria de Backer, die de openingstoespraak hield, kreeg een kartonnen doos naar haar hoofd van demonstrerende Vlaamse welzijnswerkers die met bussen naar Amsterdam waren gekomen. Want de Vlaamse regering mocht dan waarde hechten aan internationale samenwerking en de Groot-Nederlandse gedachte, de betogers verzetten zich tegen het weglekken van geld dat gebruikt had kunnen worden voor kunst in Vlaanderen.


Die kritiek klinkt niet meer. Vandaag, nu Vlaamse kunstenaars de weg naar Nederland gevonden lijken te hebben, en er - ook zonder De Brakke Grond - samenwerkingsverbanden bestaan zoals tussen NT Gent en Toneelgroep Amsterdam, is de vraag: is een speciaal Vlaams huis nog nodig?


'Meer dan ooit', zegt directeur Laconte. 'De internationale samenwerking voor podiumkunsten stijgt aan belang. En jongeren kunnen ons goed gebruiken om binnen te komen in Nederland.' Ze noemt Abattoir Fermé als een groep die via de Brakke Grond een beslissend zetje heeft gekregen. En dat het aanstormende FC Bergman in buurtheater Frascati stond, kan wel zijn, maar FC Bergman is in Nederland geïntroduceerd in het Over het IJ festival, waarmee De Brakke Grond samenwerkte. 'Er zijn meer dan genoeg groepen die we een kans kunnen geven', zegt programmeur podiumkunsten Tom Rummens. 'Als het ergens anders even goed kan staan als hier, is dat ook goed.'


In de loop van de jaren is De Brakke Grond losser komen te staan van de Vlaamse regering. De subsidie komt nog steeds voor het grootste deel uit Vlaanderen, maar het huis is sinds 2002 een Nederlandse stichting, wat volgens Laconte de slagkracht vergroot. De Brakke Grond werd er meer een culturele instelling als andere Nederlandse instellingen door. Een instituut dat meedraait met de buren: heel veel verschil in artisticiteit met bijvoorbeeld een theater als Frascati is er niet - behalve uiteraard in de aandacht voor de Vlaamse component.


De Brakke Grond zet zwaar in op samenwerking met Nederlandse partners. Met het documentairefestival IDFA bijvoorbeeld en met de Rietveld Academie. Een popfestival als Sonic Connections in april ging nadrukkelijk over pop & rock 'in de lage landen', voor Allez Congo! ter gelegenheid van de 50-jarige onafhankelijkheid van de voormalige Belgische kolonie werd samengewerkt met het Prins Claus Fonds. 'We zoeken altijd Nederlandse medeplichtigheid', zegt Laconte.


Zomaar 'iets Vlaams' programmeren gebeurt niet meer. Het programma rond Congo (literatuur, muziek, theater, film) is daar een voorbeeld van, maar ook de terugkerende meerdaagse Vlaamse Invasie, waarbij expositie en optredens worden gecombineerd. 'De toekomst ligt in festivals en projecten', zegt Laconte.


Info: brakkegrond.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden