Vlaams Blok moet zich voor de rechter verantwoorden

Twee Belgische organisaties slepen het Vlaams blok voor de rechter wegens discriminatie en racisme. De extreem-rechtse partij kan bij veroordeling zware schade lijden....

Het extreem-rechtse Vlaams Blok moet vandaag voor de rechtbank in Brussel verschijnen wegens overtredingen van de wet tegen racisme en discriminatie. Het proces is aangespannen door twee organisaties, het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en de Liga voor Mensenrechten. De partij, waarvan drie stichtingen zijn gedagvaard, riskeert een straf die kan variëren van een geldboete tot inbeslagnames van bezittingen.

Het proces is in België niet onomstreden. Als de aanklagers in het ongelijk worden gesteld, weet het Blok zich van alle verdachtmakingen gezuiverd. Het vonnis zal dan zonder twijfel worden aangegrepen als wapen voor het doorbreken van het politiek isolement. Maar zelfs een veroordeling, die kan uitmonden in het stopzetten van de financiering door de staat, hoeft het Blok niet slecht uit te komen. Dan zal de partij wederom haar geliefkoosde slachtofferrol kunnen spelen.

Helemaal gerust is het Blok er niet op. Voorzitter Frank Vanhecke verklaarde eerder in De Standaard er rekening mee te houden dat een veroordeling 'het juridische einde' voor het Blok kan betekenen. 'Dan worden we beschouwd als criminele vereniging. Maar zelfs al zouden we ontbonden worden, verdwijnen doen we natuurlijk niet.'

Volgens de advocaat van de aanklagende organisaties, Luc Walleyn, heeft het Blok reden om zich zorgen te maken. De wetgeving voorziet weliswaar niet in het ontbinden van partijen, maar de rechter zou wel kunnen vaststellen dat de organisatie illegaal is. Daarmee wordt ook het lidmaatschap strafbaar. Bovendien kan het parlement met het vonnis in de hand proberen de partijfinanciering stop te zetten. Daarvoor kent België een speciale wet. Het uiteindelijke oordeel berust in dat geval bij de Raad van State.

Dat het proces het Blok ook in de kaart zou kunnen spelen, is niet de verantwoordelijkheid van de organisaties, zegt advocaat Walleyn. 'Wij hebben slechts de opdracht erop toe te zien dat de wet wordt gerespecteerd. Wat de politieke gevolgen kunnen zijn, behoort ons niet bezig te houden.'

De organisaties menen dat de opsporingsautoriteiten in België te weinig ondernemen tegen het Vlaams Blok. Zij hebben zelf een dossier van 138 pagina's verzameld vol met uitlatingen en citaten uit publicaties die volgens de aanklacht bewijzen dat de partij aanzet tot discriminatie en zelfs haat tegen allochtonen. De slogan 'Eigen volk eerst' is het eerste feit dat wordt aangevallen. Er wordt op gewezen dat deze uitspraak in Nederland verboden is.

Andere gewraakte passages: 'het statuut van politiek vluchteling kan nog enkel worden toegekend aan Europeanen'; 'niet-Europese vreemdelingen zullen slechts van een kinderbijslag kunnen genieten voor de eerste drie kinderen' en: 'het Vlaams Blok is van oordeel dat de erkenning en de betoelaging van de islamitische eredienst onmiddellijk moet worden ingetrokken, omdat de islam een anti-Europese en onverdraagzame godsdienst is.'

De aanklacht richt zich niet tegen de partij zelf. Die bezit geen rechtspersoonlijkheid. De kopstukken van de club zijn evenmin doelwit. Zij zijn parlementair onschendbaar. Gedagvaard zijn stichtingen die deel uitmaken van de partijstructuur en waarvan de bestuurders de zelfde personen zijn als de partijleiding. Het gaat om de Vlaamse Concentratie, die voor het Blok de overheidssubsidie van ruim acht miljoen gulden per jaar incasseert, het Nationalistisch Vormingsinstituut, dat opleidingen regelt, en de Nationalistische Omroepstichting, die de politieke tv-uitzendingen verzorgt.

Het Vlaams Blok gaat er prat op nog nooit wegens discriminerende uitlatingen te zijn veroordeeld. Een eerdere poging van de Liga voor Mensenrechten mislukte, toen de rechter zich onbevoegd verklaarde. Een kaderlid van de partij had geschreven dat gastarbeiders verantwoordelijk waren voor 'de nakende ontwrichting van het avondland'. Dat mensenrechtenorganisaties het nu opnieuw proberen, hangt samen met een wetswijziging waardoor ook rechtspersonen strafrechtelijk kunnen worden vervolgd.

Verwacht wordt dat de eerste zitting vandaag vooral aan procedurele kwesties zal worden gewijd. Een uitspraak zal nog geruime tijd op zich laten wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden