VISSERIJ OP GLASPLAAT

Het Biljart- en Poolcentrum heet 'De Boetzolder', de gasterij heet 'De Logger' en Kwakkelstein doet in het groot in haring....

Vrijwel alles vertelt het Visserijmuseum per video (dertig minuten) over het leven en vissen op Wieringen tussen 1915 en 1940. Nagenoeg alles doet het museum aan de hand van dia's (95 stuks) uit de doeken over de typisch Nederlandse uitvinding boomkorvisserij. En een hele hoop komt de bezoeker in deze weken te weten over de nationale visserij van 1900 tot 1935.

Dat laatste is te danken aan het vroegere Rijksinstituut voor Visserij-onderzoek (RIVO-DLO) uit IJmuiden. Daar sluimerden decennia lang onder het stof een groot aantal glasplaatnegatieven, het werk van biologen die een eeuw geleden als amateur-fotografen op pad gingen om letterlijk alles wat met vissen van doen had, zo niet voor de eeuwigheid dan toch wel voor een groot aantal jaren vast te leggen. Maar dat hun foto's uiteindelijk museumstukken zouden worden, zal vermoedelijk niemand van hen gedacht hebben.

In het Visserijmuseum staat een camera van hetzelfde type, waarmee de biologen aan de wal en op de schepen hun werk verrichtten. De omvang doet vermoeden dat de fotografen vooral aan boord soms halsbrekende toeren hebben uitgehaald. Voorop stond natuurlijk de onderzoeksfotografie, maar menige bioloog liet de kans niet onbenut om tegelijkertijd een bredere kijk op de visserswereld te geven.

Dat leidde uiteraard ook tot romantische kiekjes van haventjes, poëtische foto's van botters met drogende haringfuiken tegen zonsondergang en wapperende maandag-was in een vissersdorp. Maar van de meeste foto's is toch af te lezen dat het vissersbestaan vaak hard en armoedig was. Neem alleen al de foto van een Urker visser die in 1904 met zijn vier kinderen vanuit een ansjoviszouterij triest in de camera blikt. Dat het bestaan in dit gezin geen vetpot was, wordt in één oogopslag duidelijk.

Twee jaar terug deed het Rijksinstituut de inmiddels van het stof ontdane collectie cadeau aan het Vlaardings museum. Wat toen volgde, was een moeizaam proces van selecteren, afdrukken, opnieuw selecteren en ten slotte het uitkiezen van 65 foto's, die kwalitatief goed zijn, een redelijk zij het niet compleet overzicht van vissend Nederland geven en vooral veel mensen laten zien.

De uitverkoren foto's, gevat in een lichtblauw passepartout en een lijst van iepewortelhout, hangen op de eerste verdieping, niet zonder toeval in de buurt van werk van Hendrik Willem Mesdag, dè Nederlandse schilder van zeegezichten. Op de achtergrond klinken de stemmen van Wieringse ex-vissers, die herinneringen ophalen aan de jaren waarin hun gemeente nog een eiland was.

Tot eind mei zijn de foto's in Vlaardingen te zien. Daarna gaan ze op tournee. Eerst naar het Groningse Zoutkamp, daarna hogerop, naar Denemarken (Esbjerg in 1996) en Noorwegen (Stavanger). Inmiddels hebben ze ook al tot een fotoboek geleid, De Nederlandse Visserij 1900-1925, in twee talen. Méér dan een gewone catalogus.

Frans van Schoonderwalt

Nationaal Visserijmuseum, Westhavenkade 53-54, Vlaardingen, 010-434.87.22. Toegang: ¿ 4,50; kinderen tot 12 jaar en 65+: ¿ 2,50. Open: di-zat 10-17 uur, zon 13-17 uur. Groepen op afspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.